Grönland

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 72°00′K 40°00′B / 72°K 40°B / 72; -40

Grönland
Kalaallit Nunaat
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Ulusal Marş: Nunarput utoqqarsuanngoravit (Greenlandic)
"You Our Ancient Land!"
Konum
Başkent Nuuk
64°10′K 51°44′B / 64.167°K 51.733°B / 64.167; -51.733
Resmî dil(ler) Grönlandca (Kalaallisut)
Etnik gruplar   %88 Inuit (Danimarkalı melez)
%12 Avrupalı,
Çoğunlukla Danimarkalı
Milliyet Grönlandlı
Yönetim biçimi Parlamenter demokrasi ve anayasal monarşi
 - Kraliçe II. Margrethe
 - Yüksek Komiser Mikaela Engell
 - Başbakan Aleqa Hammond
Kuruluş
 - Norveç egemenliği[a] 1261
 - İletişimin yeniden kuruluşu 1721
 - Danimarka'ya Devri[b] 14 Ocak 1814
 - İdari bölünme 5 Haziran 1953
 - Özerklik 1 Mayıs 1979
 - Kendi kendini tayin etme hakkının verilmesi 21 Haziran 2009[1]
Yüzölçümü
 - Su (%) 83.1[c]
Nüfus
 - Ocak 2010 tahmini 56.452[2]
GSYİH (SAGP) 2001
 - Toplam 1,1 milyar $ (not ranked)
 - Kişi başına 20.000 $[d] (not ranked)
İGE  0.927[3] (yüksek)  (1998)
Para birimi Danimarka Kronu (DKK)
Zaman dilimi GMT (UTC+0 to -4)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .gl
Telefon kodu +299

Grönland; Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde, 2.166.086 km² ile kuzey kutbundaki en büyük buz örtüsüyle kaplı, Danimarka'ya bağlı özerk bölge.

Bu buz tabakası 3 km. kalınlığında ve tabanı da deniz düzeyinin altında bulunur. Adanın kuzeyinde Kuzey Buz Denizi (Arktik Deniz), güneydoğusunda İzlanda, batısında Kanada'nın Ellesmere Adası ve Baffin Körfezi yer alır.

Grönland, yüzölçümü açısından dünyanın en büyük adası konumundadır. Adanın % 81'i buzullarla kaplıdır.

Grönland'da yaşayan nüfus 57.500 civarındadır. Nüfusun büyük kesimi batı kıyısındaki küçük kasabalarda yaşar.

Grönlandlılar, hem Kalaallit (Grönland İnuitleri), hem İskandinavya kökenlerini taşımaktadırlar ve Grönlandça (Greenlandic=Kalaallisut) dilini konuşurlar. Adanın iki önemli şehri; başkent Godthab (Nuuk) ile Godhavn'dır.

Ortalama sıcaklığın -7oC olmasına karşın iklim kuru ve güneşlidir. Kışlar soğuktur ve buzlu bölgelerde sıcaklık yazın bile donma noktasının altındadır.

[4] Danimarka'nın özerk bölgesi olan Grönland'in, yerli Kalaallisut dilindeki adı Kalaallit Nunaat'dır.
Kasım 2008'de yapılan özerkliğin genişletilmesi ile ilgili halk oylamasında halk %75 oranında evet demiştir ve böylece Grönland hükümeti hukuk, petrol gelirlerinin yarısı, adalet gibi 32 konuda Danimarka'dan bağımsızlığını kazanmıştır. Fakat yine dış işlerinde Danimarka'ya bağlı kalacak ve devlet başkanı Kraliçe II. Margrethe sayılacaktır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

900 yılında Gunnbjorn Ulfsson Grönland'ı keşfetmiştir. 986 yılında ise Kızıl Erik, Grönland'da bir Viking sömürgesi kurdu. 1985 yılında AB'den ayrılmıştır.

İsim[değiştir | kaynağı değiştir]

Grönland Adası, adanın yerli halkı Kalaallit dilinde: Kalaallit Nunaat, anlamı "Kalaallit'lerin ülkesi" demektir. Ayrıca, Danca olarak bakıldığında ise Grønland sözcüğü ise, "Yeşil Ülke" anlamına gelmektedir.

Özelliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Atlas Okyanusu'nda bulunan Grönland, Kuzey Amerika kıtasına bitişik olmakla birlikte tarihsel olarak Avrupa ile bağları daha fazladır. Her ne kadar geniş özerklikleri olsa da, Danimarka Kraliyet Birliği'nin bir parçasıdır. Danimarka'ya bağlı olarak 1973 yılında Avrupa Topluluğu'na dahil olan Grönland, 23 Şubat 1983 tarihinde yapmış olduğu bir halk oylaması sonucunda AB'den ayrılma kararı alır ve gelişmelerin ardından 1 Şubat 1985'de Grönland kendi isteğiyle topluluktan ayrılır; halen Avrupa Birliği'nin dışındadır.

Grönland Kronu[değiştir | kaynağı değiştir]

Grönland Kronu, Grönland'da gelecekte kullanılması düşünülen para birimidir. Günümüzde Danimarka kronu kullanılmaktadır. Mayıs 2007'de Danimarka'da çıkan yasaya göre Grönland'a Danimarka kronunun Grönland versiyonunun basılmasına izin verildi.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Self-rule introduced in Greenland". BBC News. 2009-06-21. http://news.bbc.co.uk/2/hi/8111292.stm. Erişim tarihi: 2010-05-04. 
  2. ^ Statistics Greenland, Greenland in Figures, 2010
  3. ^ United Nations Island Directory
  4. ^ Greenland Has Experienced A Significant Loss Of Ice, NASA Research Shows, issued by NASA/Goddard Space Flight Center, Çev: Kader Demirpehlivan, 30/5/2007.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Grönland ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

Grönland haritası
Grönland fotoğrafları