Grönland

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 72°00′N 40°00′W / 72°N 40°W / 72; -40

Grönland
Kalaallit Nunaat
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Ulusal Marş: Nunarput utoqqarsuanngoravit (Greenlandic)
"You Our Ancient Land!"
Konum
Başkent Nuuk
64°10′N 51°44′W / 64.167°N 51.733°W / 64.167; -51.733
Resmî dil(ler) Grönlandca (Kalaallisut)
Etnik gruplar  88% Inuit (Danimarkalı melez)
12% Avrupalı,
Çoğunlukla Danimarkalı
Milliyet Grönlandlı
Yönetim biçimi Parlamenter demokrasi ve anayasal monarşi
 - Kraliçe II. Margrethe
 - Yüksek Komiser Mikaela Engell
 - Başbakan Kuupik Kleist
Kuruluş
 - Norveç egemenliği[a] 1261
 - İletişimin yeniden kuruluşu 1721
 - Danimarka'ya Devri[b] 14 Ocak 1814
 - İdari bölünme 5 Haziran 1953
 - Özerklik 1 Mayıs 1979
 - Kendi kendini tayin etme hakkının verilmesi 21 Haziran 2009[1]
Yüzölçümü
 - Su (%) 83.1[c]
Nüfus
 - Ocak 2010 tahmini 56,452[2]
GSYİH (SAGP) 2001
 - Toplam $1.1 milyar (not ranked)
 - Kişi başına $20,000[d] (not ranked)
İGE  0.927[3] (yüksek)  (1998)
Para birimi Danimarka Kronu (DKK)
Zaman dilimi GMT (UTC+0 to -4)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .gl
Telefon kodu +299

Grönland; Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde, 2.166.086 km² ile kuzey kutbundaki en büyük buz örtüsüyle kaplı, Danimarka'ya bağlı özerk bölge.

Bu buz tabakası 3 km. kalınlığında ve tabanı da deniz düzeyinin altında bulunur. Adanın kuzeyinde Kuzey Buz Denizi (Arktik Deniz), güneydoğusunda İzlanda, batısında Kanada'nın Ellesmere Adası ve Baffin Körfezi yer alır.

Grönland, yüzölçümü açısından dünyanın en büyük adası konumundadır. Adanın % 81'i buzullarla kaplıdır.

Grönland'da yaşayan nüfus 57.500 civarındadır. Nüfusun büyük kesimi batı kıyısındaki küçük kasabalarda yaşar.

Grönlandlılar, hem Kalaallit (Grönland İnuitleri), hem İskandinavya kökenlerini taşımaktadırlar ve Grönlandça (Greenlandic=Kalaallisut) dilini konuşurlar. Adanın iki önemli şehri; başkent Godthab (Nuuk) ile Godhavn'dır.

Ortalama sıcaklığın -7oC olmasına karşın iklim kuru ve güneşlidir. Kışlar soğuktur ve buzlu bölgelerde sıcaklık yazın bile donma noktasının altındadır.

[4] Danimarka'nın özerk bölgesi olan Grönland'in, yerli Kalaallisut dilindeki adı Kalaallit Nunaat'dır.
Kasım 2008'de yapılan özerkliğin genişletilmesi ile ilgili halk oylamasında halk %75 oranında evet demiştir ve böylece Grönland hükümeti hukuk, petrol gelirlerinin yarısı, adalet gibi 32 konuda Danimarka'dan bağımsızlığını kazanmıştır. Fakat yine dış işlerinde Danimarka'ya bağlı kalacak ve devlet başkanı Kraliçe II. Margrethe sayılacaktır.

Konu başlıkları

Tarih [değiştir]

900 yılında Gunnbjorn Ulfsson Grönland'ı keşfetmiştir. 986 yılında ise Kızıl Erik, Grönland'da bir Viking sömürgesi kurdu. 1985 yılında AB'den ayrılmıştır.

İsim [değiştir]

Grönland Adası, adanın yerli halkı Kalaallit dilinde: Kalaallit Nunaat, anlamı "Kalaallit'lerin ülkesi" demektir. Ayrıca, Danca olarak bakıldığında ise Grønland sözcüğü ise, "Yeşil Ülke" anlamına gelmektedir.

Özelliği [değiştir]

Atlas Okyanusu'nda bulunan Grönland, Kuzey Amerika kıtasına bitişik olmakla birlikte tarihsel olarak Avrupa ile bağları daha fazladır. Her ne kadar geniş özerklikleri olsa da, Danimarka Kraliyet Birliği'nin bir parçasıdır. Danimarka'ya bağlı olarak 1973 yılında Avrupa Topluluğu'na dahil olan Grönland, 23 Şubat 1983 tarihinde yapmış olduğu bir halk oylaması sonucunda AB'den ayrılma kararı alır ve gelişmelerin ardından 1 Şubat 1985'de Grönland topluluktan ayrılır; halen Avrupa Birliği'nin dışındadır.

Grönland Kronu [değiştir]

Grönland Kronu, Grönland'da gelecekte kullanılması düşünülen para birimidir. Günümüzde Danimarka kronu kullanılmaktadır. Mayıs 2007'de Danimarka'da çıkan yasaya göre Grönland'a Danimarka kronunun Grönland versiyonunun basılmasına izin verildi.

  • Grönland siyasi ve fiziki haritası

  • Grönland

  • Grönland dağları

  • Grönland Buzdağları

  • Doğu Kıyıları

  • Grönland görünüş

  • Nuna adası

Kaynaklar [değiştir]

  1. ^ "Self-rule introduced in Greenland". BBC News. 2009-06-21. http://news.bbc.co.uk/2/hi/8111292.stm. Erişim tarihi: 2010-05-04. 
  2. ^ Statistics Greenland, Greenland in Figures, 2010
  3. ^ United Nations Island Directory
  4. ^ Greenland Has Experienced A Significant Loss Of Ice, NASA Research Shows, issued by NASA/Goddard Space Flight Center, Çev: Kader Demirpehlivan, 30/5/2007.

Dış bağlantılar [değiştir]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Grönland ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Grönland haritası
Grönland fotoğrafları
Grönland Yerleşim birimleri
Kujallek Greenland-muni-names.svg
Kaasuitsup
Kekkata
Sermersook
Grönland Grönland Coat of arms of Greenland.svg
Komünler Greenland-municipalities-2009.svg
Özel bölgeler
Konular
Danimarka'nın en üst düzey idari birimleri
Bölgeler Map DK.PNG
Bağımlı bölgeler
Faroe Adaları • Grönland
Amerika'da bulunan ülkeler ve bağımlı topraklar
Kuzey Amerika
Amerika Birleşik Devletleri • Bermuda (Birleşik Krallık) • Grönland (Danimarka) • Kanada • Meksika • Saint Pierre ve Miquelon (Fransa)
Orta Amerika
Karayipler
ABD Virjin Adaları (ABD) • Anguilla (Birleşik Krallık) • Antigua ve Barbuda • Aruba (Hollanda) • Bahamalar • Barbados • BES Adaları (Hollanda) • Britanya Virjin Adaları (Birleşik Krallık) • Cayman Adaları (Birleşik Krallık) • Curaçao (Hollanda) • Dominik Cumhuriyeti • Dominika • Grenada • Guadeloupe (Fransa) • Haiti • Jamaika • Küba • Martinique (Fransa) • Montserrat (Birleşik Krallık) • Navassa Adası (ABD) • Porto Riko (ABD) • Saint Barthélemy (Fransa) • Saint Kitts ve Nevis • Saint Lucia • Saint Martin (Fransa) • Saint Vincent ve Grenadinler • Sint Maarten (Hollanda) • Trinidad ve Tobago • Turks ve Caicos Adaları (Birleşik Krallık)
Güney Amerika
Arjantin • Bolivya • Brezilya • Ekvador • Falkland Adaları (Birleşik Krallık) • Fransız Guyanası (Fransa) • Guyana • Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları (Birleşik Krallık) Kolombiya • Paraguay • Peru • Surinam • Şili • Uruguay • Venezuela
Avrupa ülkeleri
Batı Avrupa
MapLab-Western Europe.svg		 Almanya • Avusturya • Belçika • Birleşik Krallık • Fransa • Hollanda • İrlanda • İsviçre • Lihtenştayn • Lüksemburg • Monako Doğu Avrupa
MapLab-Eastern Europe.svg		 Azerbaycan1 • Beyaz Rusya • Bulgaristan • Çek Cumhuriyeti • Ermenistan2,6 • Gürcistan1 • Kazakistan1 • Macaristan • Moldova • Polonya • Romanya • Rusya1 • Slovakya • Ukrayna
Güney Avrupa
MapLab-Southern Europe.svg		 Andorra • Arnavutluk • Bosna-Hersek • Hırvatistan • İspanya • İtalya • Karadağ • Kıbrıs2,6 • Makedonya • Malta • Portekiz • San Marino • Sırbistan • Slovenya • Türkiye1 • Vatikan • Yunanistan Kuzey Avrupa
MapLab-Northern Europe.svg		 Danimarka • Estonya • Finlandiya • İsveç • İzlanda • Letonya • Litvanya • Norveç
Aslında başka kıtalarda olan
fakat Avrupa'nın sistemine entegre olan devletler		 İsrail3,6 BM üyesi olmayan tanınmayan veya
kısmen tanınmayan devletler		 Abhazya6 • Dağlık Karabağ6 • Güney Osetya1,6 • Kosova6 • KKTC6 • Transdinyester6
Bağımlı bölgeler Ağrotur ve Dikelya • Cebelitarık • Faroe Adaları • Grönland5 • Guernsey • Jan Mayen • Jersey • Man Adası • Svalbard Özerk bölgeler Acaristan1 • Adıge Cumhuriyeti • Åland • Aosta Vadisi • Aragona • Asturias • Aynoroz • Azorlar • Balear Adaları • Bask Bölgesi • Başkurdistan • Bosna-Hersek Federasyonu • Çeçenistan • Çuvaşistan • Dağıstan • Ekstremadura • Endülüs • Flandre • Friuli-Venezia Giulia • Gagavuzya • Galiçya • Galler • İngiltere • İnguşya • İskoçya • Kabardino-Balkar • Kalmıkya • Kanarya Adaları4 • Kantabria • Karaçay-Çerkesya • Karelya • Kastilya ve Leon • Kastilya-La Mancha • Katalonya • Kırım • Komi • Kuzey İrlanda • Kuzey Osetya-Alanya • La Rioja • Madeira Adaları4 • Madrid • Mari El • Mordovya • Murcia • Nahçıvan3 • Navarra • Nenets • Sardinya • Sırp Cumhuriyeti • Sicilya • Tataristan • Trentino-Alto Adige • Udmurtya • Valensiya • Valonya • Voyvodina
Diğer siyasi varlıklar Avrupa Birliği
1 Kısmen Asya'da • 2 Tamamen Asya'da, fakat tarihî, siyasî ya da kültürel sebeplerden dolayı genellikle Avrupa ülkesi olarak tanımlanır • 3 Tamamen Asya'da, fakat tarihî, siyasî ya da kültürel sebeplerden dolayı Avrupa'nın sistemine entegre olmuştur • 5 Tamamen Kuzey Amerika'da, fakat tarihî, siyasî ya da kültürel sebeplerden dolayı Avrupa'nın sistemine entegre olmuştur • 6 Belli oranda tanınan veya tanınmayan ülkeler
Buzul Çağlar
Kuvaterner döneminde glasiyasyon
Bugünkü glasiyasyon
Antarktika · Grönland
Pleistosen çağında glasiyasyon
Kuvaterner öncesi glasiyasyon
Glasiyasyon zaman çizelgesi

"http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Grönland&oldid=13071194" adresinden alındı.