TRT 1

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
TRT 1
Trt1yenilogo.png
Tam adı Türkiye Radyo ve Televizyonu 1. kanalı
Kuruluş 31 Ocak 1968 (1968-01-31)
Sahibi Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (1968-günümüz)
Resim formatı 576i (16:9 SDTV)
1080i (HDTV)
Slogan Türkiye'nin Bir Numaralı Kanalı
Ülke  Türkiye
Dili Türkçe
Yayın alanı Türkiye
Orta Asya
Avrupa
Kuzey Amerika[1]
Genel merkez Ankara
Eski adı TRT Ankara Televizyonu (1968-1986)
TRT İzmir Televizyonu (1970-1986)
TRT İstanbul Televizyonu (1971-1986)
TV1 (1986-1993)
Kardeş kanal(lar) TRT Haber
TRT Spor
TRT Çocuk
TRT Müzik
TRT Belgesel
TRT Diyanet
TRT Okul
TRT Avaz
TRT Kurdî
TRT El Arabia
TRT World
TRT Türk
TRT HD
TRT 4K
TBMM TV
Websitesi trt1.com.tr
İzlenebilirlik
Karasal yayın
Türkiye geneli Tüm Türkiye'de
Uydu yayını
Eutelsat 7A 11492 V 30000 3/4 (SD)
10803 H 30000 5/6 (HD)
Türksat 3A 11096 H 30000 5/6 (SD)
11054 V 30000 3/4 (HD)
Türksat 4A 11958 V 27500 5/6 (SD)
D-Smart 26. kanal (SD/HD)
DFH Network 7. kanal (SD)
Digiturk 23. kanal (SD)
323. kanal (HD)
Filbox 11096 H 30000 5/6 (SD)
11054 V 30000 3/4 (HD)
Türksat TKGS 1. kanal (HD)
660. kanal (SD)
Kablo yayını
Kablo TV S 4 (SD)
Teledünya 9. kanal (HD)
22. kanal (SD)
ADSL ile IPTV
Tivibu 22. kanal (SD)
311.kanal (HD)
Free (Fransa) 583.kanal (SD)
İnternet televizyonu
trt1.com.tr İzle (Ücretsiz)
Vodafone TV 3. kanal (SD)
Turkcell TV+ 21. kanal (HD)

Türkiye Radyo ve Televizyonu (TRT 1) Türkiye'nin ülke çapında yayın yapan ilk ulusal televizyon kanalıdır. Ana binası Ankara'dadır. Kanalın ilk logosu düz yazıyla tasarlanmış TRT logosudur. Türkiye'de açılan ikinci televizyon kanalıdır, birincisi İTÜ TV'dir. Fakat, kanal 1970 yılında TRT'ye devredilmiştir. TRT, Türkiye'deki en eski ulusal televizyon kanalıdır. İlk genel müdürü 29 Nisan 1964'de Adnan Öztrak'tır.

İlk yayınını Nuran Devres spikerliğinde Ankara'da gerçekleştirilmiştir. Şubat, 1968 tarihinde ilk televizyon oyunu "Şair Evlenmesi" canlı olarak yayınlandı. 1976 yılında ilk renkli yayın gerçekleştirildi. 1982 yılında kısmen olsada 1984 yılında tamamen renkli yayına geçildi. Dünya çapında hizmet vermektedir.Ayrıca UEFA Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi Önümüzdeki sezon TRT1'de yayınlanacak.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1960'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuruluş ve İlk yayınlar

Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT), 1961 Anayasası'nın 121. maddesine göre çıkarılan 24.12.1963 gün ve 359 sayılı yasa ile, tüzel kişiliğe sahip özerk bir Kamu İktisadi Teşebbüsü olarak 1 Mayıs 1964 tarihinde kurulmuştur. 1964 yılında radyo yayınlarına başlamıştır. Aynı yılın Ekim ayında, televizyon yayınları için eğitilmek üzere, teknik personel alımına başladı. 13 Haziran, 1966 tarihinde Ankara'da ilk kapalı devre televizyon yayını için hazırlıklara başlandı. 1966 yılının Ağustos ayında TRT kapalı devre televizyon eğitimi yayınları başladı. 16 Ocak, 1967 tarihinde TBMM Bütçe Komisyonu üyeleri için özel kapalı devre televizyon yayını yapıldı. Aynı ay içinde TRT dışı radyo ve televizyon vericileri ile ilgili çalışmalar başlatıldı. Temmuz'da Televizyon eğitim merkezi için 50 kişilik öğrenci bursu ayrıldı. Ekim ayı içerisinde Ankara Televizyonu'nun teknik deneme yayınları başladı ve televizyon eğitim kursu başladı. 1967 yılının sonunda Televizyon haber hizmetleri için VISNEWS ve AP ajansı ile anlaşma yapılmasına karar verildi.33

31 Ocak, 1968 tarihinde TRT Ankara Televizyonu deneme yayınlarına başladı. Bir sonraki ay ilk televizyon oyunu "Şair Evlenmesi" canlı olarak yayınlandı. Temmuz ayı içerisinde TRT haber bültenleri içinde yer alan yorumlarda değişiklik yapıldı; radyoda kısıtlandı, televizyonda kaldırıldı ve Ankara Televizyonu'nda kadrosuz çalışan yapım ve teknik personel sendika kurdu. 26 Ağustos tarihinde Uluslarararası Fuar nedeniyle İzmir'de ilk televizyon deneme yayını yapıldı. 4 Ekim'de TRT, EBU Televizyon Program Komitesi'nin Stockholm'de yapılan toplantısına ilk kez katıldı.

1970'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Diziler, Programlar ve Yaygınlaşma

13 Mart 1970 tarihinde Yönetim Kurulu, Güney Doğu Anadolu Bölgesi'nde televizyon şebekesi kurulması için inceleme yapılmasını kararlaştırdı. 7 Ağustos'ta Teknik arıza nedeni ile 1 Eylül'de yayına başlayamayan İzmir Televizyonu yayına girdi. 7. ABU Genel Kurulu ve komite toplantıları ilk kez İstanbul'da yapıldı. Ekim'de, Televizyonun yayına başlama saatleri 19:30'a alındı ve televizyon nüfus sayımı dolayısıyla ilk kez kesintisiz 9 saat gündüz yayını yaptı. Kasım ayında İstanbul Televizyonu'nun montajı ile ilgili olarak Almanlarla yapılan anlaşma Resmi Gazete'de yayınlandı. 100 kw orta dalga İstanbul Televizyon verici istasyonunun temeli Çamlıca'da atıldı. 1971 yılının Mart ayında Eskişehir televizyonu yayına başladı. Yönetim Kurulu toplantısı, kurum içi olaylar görüşülürken yarıda kesildi. Aynı ayın sonunda Yönetim Kurulu, milli televizyon şebekesinin öngörülenden daha kısa sürede gerçekleşmesi için DPT'ye başvurmayı kararlaştırdı. Mayıs ayında radyo ve televizyon ruhsat ücretleri kararnamesi yayınlandı. İstanbul Televizyonu, İTÜ TV vericisinden Ankara bağlantılı yayınlara başladı. 3 Ekimde televizyonda ilk spor naklen yayını olarak İzmir'den "Karşıyaka- İstanbulspor" futbol karşılaşması verildi. Aynı ayın sonunda İzmir'deki Akdeniz Oyunları televizyondan naklen verildi. Aralık ayında, İstanbul televizyonu, merkez televizyon şebekesine bağlandı. 700 Watt gücündeki İzmir Televizyonu merkez televizyon şebekesine bağlandı. İstanbul Televizyonu haftada 4 gün yayına başladı. Ankara Televizyonu 2'nci stüdyosu hizmete girdi ve TRT Eskişehir Televizyonu, ETİİA televizyon vericisinden yayına başladı. 1972 yılına gelindiğinde, Merkez televizyon yayınları 4 güne çıkarıldı. Televizyonun 6 yapımcısının işine son verildi. Federal Almanya Hükümeti ile TRT arasında İstanbul ve İzmir'de kurulacak televizyon vericileri ile ilgili sözleşme imzalandı. Mart ayında Televizyonda 12 saat süreli ilk canlı yayın yapıldı Televizyonda reklam yayınlarına başlandı. Ardından 5 kw. gücünde Edirne Televizyonu ilk paket program yayınına başladı ve 5 kw. gücünde Eskişehir Televizyonu yayına başladı. Bu yıl televizyonda ilk kez "Bedava Dünya Gezisi" adlı yabancı dizi Türkçe seslendirildi. Merkez televizyon yayınları haftada 5 güne çıkarıldı. Temmuz ayında "Apollo 17" ile ilgili televizyon yayınları naklen verildi. Aynı ay TRT köylere televizyon alıcısı dağıtım kampanyası başlattı. TRT Eurovision bağlantısına katıldı. Münih Olimpiyatları, Eurovision aracılığı ile ilk kez televizyondan naklen verildi. 2,5 kw. gücünde İstanbul Çamlıca televizyon istasyonu yayına başladı, ardından 100 kw. gücünde İstanbul Çamlıca televizyon vericisi yayına başladı. 1973 yılında, Türkiye- İtalya milli maçı ilk kez Eurovision aracılığı ile televizyondan naklen verildi. TRT'nin Keldağ (Ödemiş) televizyon yansıtıcısı için açmış olduğu dava TRT lehine sonuçlandı. Nisan'da TBMM'den ilk kez naklen televizyon yayını yapıldı. Ankara Televizyonu Arı stüdyosuna sabit donanım yerleştirildi. Ardından, Antalya Televizyonu paket program yayınına başladı. Seçmen kütüklerinin yazımı dolayısıyla ilan edilen sokağa çıkma yasağı sırasında radyo ve televizyon özel gündüz yayını yaptı. TRT-MEB ortak yapımı üniversite giriş sınavı hazırlık kursları televizyondan yayınlanmaya başlandı. Yönetim Kurulu, siyasi partilerin çeşitli faaliyetlerine ilişkin haberlerin radyo ve televizyon haber bültenlerinde verilmesi ile ilgili esasları belirledi. 100 kw. gücünde İzmir televizyon verici istasyonu yayına başladı. Erzurum Televizyonu paket program yayınına başladı. 28 Aralık'ta İsmet İnönü'nün cenaze töreni televizyondan naklen verildi. Aralık ayının sonunda televizyon yılbaşı gecesi 11 saat özel yayın yaptı.

1974 yılının Ocak ayında İzmir Yamanlar tepesindeki televizyon vericisi fırtınadan yıkıldı ve TRT Yönetim Kurulu, Ankara Televizyonu "Arı Stüdyosu"nun adının "Orkut Stüdyosu" olarak değiştirlmesine karar verdi. Daha sonraki aylarda TRT ile GS, FB ve BJK kulüpleri arsında maçların televizyondan verilmesi konusunda ön anlaşma imzalandı. Yönetim Kurulu, "Televizyon Reklam Esasalarını" kabul etti. 3 Mart'ta Fenerbahçe-Galatasaray futbol karşılaşması televizyondan naklen verildi. Aynı ay televizyon yayınları, çarşamba günleri dışında haftada 6 güne ve 35 saate çıkarıldı. 22 Mart'ta gerçekleşen Eurovision Şarkı Yarışması'na Türkiye ilk defa katıldı. 700 watt gücündeki Kayseri televizyon vericisi haftada üç gün paket yayına başladı. 24 Mayıs'ta televizyon yayınları 7 güne çıkarıldı. Bu yıl Türkiye'nin ilk dizisi Kaynanalar yayınlanmaya başlandı ve 30 yıl ekranlarda kaldı. Daha sonra, 700 watt gücündeki Diyarbakır televizyon vericisi yayına başladı. 60 kw. İzmir televizyon verici istasyonu yayına başladı. Televizyon "Dünya Kupası" maçlarını naklen yayınlamaya başladı. 100 kw. Eskişehir Televizyon vericisi yayına girdi. TRT iç haberleşme bülteni yayınlamaya başladı. Televizyon yayınları haftada 60 saate çıkarıldı. 30 kw. gücünde Adana televizyon verici istasyonu ve 30 kw. gücünde Edirne televizyon verici istasyonu yayına başladı. Kayseri televizyon verici istasyonu merkez televizyon şebekesine katıldı. 1975 yılında 30 kw. gücünde Samsun televizyon vericisi Merkez televizyon şebekesine bağlandı. İlk televizyon izleyici araştırmasının sonuçları açıklandı. İzmir televizyon stüdyosu açıldı. Televizyonda siyasi partilerin seçim propagandası yapmalarını sağlayan kanun tasarısı TBMM'de kabul edildi. Apollo-Soyuz kenetlenmesi televizyondan naklen verildi. Yönetim Kurulu, Ramazan ayı dolayısıyla Televizyonda "İftar Saati" kuşak yayını yapılmasına karar verdi. 30 kw.gücünde Gaziantep televizyon verici istasyonu yayına başladı ve 100 kw.gücünde Diyarbakır televizyon verici istasyonu yayına başladı. 6 Ekim'de İstanbul ve İzmir televizyon haber büroları ilk kez Merkez Ankara'ya bağlandı. 1 Ocak, 1976 Çukurova, Gaziantep ve Diyarbakır televizyon vericileri merkeze bağlandı. TRT, Eurovision Devamlı Şebekesine, Teknik ve Haber Konferansı devrelerine sürekli bağlandı. Insbruck'ta yapılan Kış Olimpiyat Oyunları televizyondan naklen verildi. Televizyonda Yay-Kur eğitim yayınları başladı. "İngiltere Kral Kupası" televizyondan ilk renkli naklen yayın olarak verildi. İslam Ülkeleri radyo ve televizyon genel müdürleri toplantısı İstanbul'da yapıldı. Televizyonun ilk haber spikeri Zafer Cilasun öldü. 1977 yılındın Nisan ayında Yönetim Kurulu, siyasi partilerin, seçim konuşmalarının televizyondan da verilmesine karar verdi. İstanbul Televizyonu Kuruçeşme'deki yeni binasına taşındı. 30 kw. gücünde Aydın ve Muğla televizyon verici istasyonu yayına başladı. 30 kw. gücünde Kayseri televizyon verici istasyonu yayına başladı. TRT trafik semineri düzenledi. Yönetim Kurulu, elektrik sıkıntısı nedeniyle televizyon yayınlarının bir saat kısaltılmasını kararlaştırdı. 30 kw. gücünde Antalya televizyon verici istasyonu merkez televizyon şebekeye bağlandı. Ardından 30 kw. gücünde Ordu ve Giresun televizyon verici istasyonu merkez şebekeye bağlandı. 30 kw. gücünde Zonguldak televizyon verici istasyonu yayına başladı. 17 Eylül-1 Ekim tarihleri arasında ABU Genel Kurulu, TRT'nin düzenlemesi ile İzmir Çeşme'de ikinci kez toplandı. Televizyonun yeni program döneminde, elektrik kısıntısı nedeni ile yayın süreleri daha da azaltıldı ve 30 kw. gücünde İzmit ile Kastamonu televizyon verici istasyonu yayına başladı. Televizyon yayınları, elektrik kesintisi nedeni ile bir saat daha kısaltıldı. 30 kw. gücünde Sivas televizyon verici istasyonu yayına başladı. 1978 yılındın Haziran ayında 11 AP Milletvekili TRT'nin önünde televizyon alıcısı yaktı. 100 kw. gücünde Elazığ, Malatya ve Amasya televizyon verici istasyonu yayına başladı. 30 kw. gücünde Silifke, Isparta ve Burdur televizyon verici istasyonu yayına başladı. Arabesk şarkıları ile ün kazanan Orhan Gencebay televizyonda ilk kez şarkı söyledi. 23 Ocak 1979 tarihinde televizyon reklamlarında hediye verme yasaklandı ve sonraki aylarda televizyon Reklamları Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Yönetim Kurulu, 1980 yılı Eurovision Şarkı Yarışması esaslarını belirledi. 30 kw. gücünde Bingöl, Muş ve Ağrı televizyon verici istasyonu yayına başladı.

1980'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Renkli televizyon ve Stereo yayın

Reklamlara konulan ciklet yasağı 13 Ocak'ta kaldırıldı. Televizyon haberlerinde ilk kez ENG kameraları kullanıldı. TBMM'den ilk kez 5 saat televizyon naklen yayını yapıldı. TRT ilk kez dış ülkelere yerli yapım satışı yaptı. TRT bölge müdürlükleri kuruldu ve İzmir Karatepe televizyon vericisi yeniden yayına başladı. Konya'da yapılmakta olan Mevlevi törenleri ilk kez televizyondan naklen yayınlandı. 100 kw gücünde Erzincan televizyon verici istasyonu yayına başladı. 1980 yılından 1981 yılına geçerken yılbaşı gecesinde dansöz Nesrin Topkapı ilk kez televizyona çıktı. 1981 yılının başında Elektrik kısıntısı nedeniyle televizyonun gece yayınları 3 saate indirildi. 3 Mart'ta Televizyon Okulu adlı okuma-yazma öğretmeyi amaçlayan bir dizi başladı. Radyo ve televizyondaki banka ve basın reklamları sınırlandı. Televizyonda ilk kez yılbaşı gecesi renkli yayınlandı ve bu yılda kısmende olsa renkli yayınlar başladı. 1982 yılında Hükümet, renkli televizyon yayınlarının Temmuz 1984'te başlayacağını açıkladı. "Televizyon Okulu" dizisi ikinci kez yayınlanmaya başlandı. Banker reklamlarının radyo ve televizyondan yayınlanması yasaklandı ve Bankalar Birliği'nce banka reklamlarının radyo ve televizyondan yayınmanması yasaklandı. Atatürk'ün doğumunun 100. yılı dolayısıyla TRT tarafından hazırlanan iki program Mısır televizyonunda gösterildi. 1983 yılının başında televizyonda "Açık Öğretim Fakültesi Yayınları" başladı. Ardından radyo ve televizyonda seçim konuşmaları başladı. Yeni kurulan üç partinin lideri, genel seçimler nedeni ile televizyonun "Açık Oturum" programında tartıştılar. TRT, seçim sonuçlarını radyo ve televizyondan sabaha kadar verdi. 1984 yılına gelindinde Yerel seçimler için radyo ve televizyonda seçim konuşmaları başladı ve Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK) üyeleri belli oldu. 15 Mart'tan itibaren televizyon programlarının tümü renkli olarak yapılmaya başlandı. Küçük Ağa dizisi başladı. Nisan ayında Anadolu liseleri için televizyonda hazırlık kursları başladı. 4 Mayıs'tan itibaren televizyon reklamları renkli olarak yayınlanmaya başlandı. Temmuz'da ise televizyon yayınlarının tümü renkli yayınlanmaya başladı. 14 Eylül'de Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK), TRT'nin 1985 yılı yayın ilkelerini belirledi. Televizyonda Hanımlar Sizin İçin adlı sabah programı başladı. Televizyon Programlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi Protokolüne Ek Yeni Protokol'ün onay kararı Resmi Gazete'de yayınlandı. İlk yerli yapım çizgi diz Karınca Ailesi ve Orman yayınlanmaya başlandı ve dört yıl sürdü. 1984 yılının sonunda yayın Denetleme Kurulu kuruldu.

1 Ocak, 1985'te Radyo ve Televizyon Ruhsat Yönetmeliği yayınlandı. Ardından Yönetim Kurulu, 205 kelimenin radyo ve televizyonda kullanılmamasını öngören komisyon raporunu kabul etti. SODEP'in başvurusu üzerine toplanan Radyıo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK), Genel Müdür Tunca Toskay'ın görevine devam edeceği kararını verdi. Radyo Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK), TRT 1986 yılı genel yayın planında yer alacak yayın ikelerini belirledi. 1 Ağustos'ta Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK), TRT ile ilgili ilk üç aylık yayın değerlendirme raporunu açıkladı. 6 Ekim'de ise TRT Yönetim Kurulu Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK)'nun belirlediği yayın ilkelerinin 1986 yılı genel yayın planına alınmasına karar verdi. 1985 yılının sonunda ise Yönetim Kurulu, Kuruluş/Osmancık adlı dizinin yapılmasına karar verdi. 1986 yılının başında Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK), TRT 2 yayınlarında izelenecek genel yayın politikasını belirledi. Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK) Başkanlığı'na atandı. 1 Mart'ta İzmir renkli televizyon stüdyosu açıldı. 5 Mayıs tarihinde Öğretmene Televizyon Okulu adlı program dizisi başladı. 14 Haziran'da DYP Genel Başkanı Süleyman Demirel 6 yıl aradan sonra ilk kez televizyonda konuştu. Yönetim Kurulu, Susam Sokağı (Sesame Street) dizisi ile ilgili ortak yapım projesini kabul etti. TRT Radyo ve Televizyon Programlarının Alımı ve Satımı Hakkında Yönetmelik" yürürlüğe girdi. TRT-PTT arasında TVRO (Uydudan Televizyon Alıcısı) temini ve kurulup işletilmesini kapsayan bir protokol imzaladı. 6 Ekim'de TRT 2 açıldı ve aynı ay 30 kw güçlü Elbistan televizyon verici istasyonu yayına başladı. 1987 yılında Cumhurbaşkanı Kenan Evren, televizyonda paralı siyasi propaganda yapılması ile ilgili tasarıyı veto etti. TRT, Cannes Televizyon program pazarına ilk kez katılarak 17 ülkeye program satışı yaptı. 3 Mayıs'ta 30 kw gücündeki Cizre televizyon verici istasyonu yayına başladı. Ekim'de televizyonun bir haftalık yayın süresi 129.5 saat oldu. Sabah yayınları haftada 5 güne çıkarıldı. Ekim'de TRT Yönetim Kurulu, Kuruluş/Osmancık adlı dizinin yalnızca çekim harcamaları için 650 milyon Turkish lira symbol 8x10px.png ödenek ayırdı. 19 Kasım'da TRT, ilk kez Rio De Janerio Film ve Televizyon Programları Festivali'ne (FESTRIO) katıldı. Aynı ay Genel seçim dolayısıyla televizyonda siyasi partilerin görüntülü propaganda yayını başladı. Propaganda konuşmalarında ilk kez karşıdan okuma (Auto-q) aracı kullanıldı. 1987 yılının son günlerinde Yeniden Doğmak adlı yerli yapım belgesel televizyon dizisi, Dışişleri Bakanlığı'nın isteği ile yayından kaldırıldı. 1988 yılının başında TRT'nin televizyon haberlerinde "Zakkum çiçeğinin kansere iyi geldiği" konusunda haber yayınlandı. 1 Mart'ta Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK), TRT Genel Müdürlüğü için üç, TRT Yönetim Kurulu için ise 12 aday belirledi. 4 Nisan'da Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK), televizyonda yayımlanan "Çanakkale" programı için toplandı. 26 Eylül'de TRT yabancı kuruluşlar için haftalık televizyon haberleri hazırlamaya başladı ve 1988 yılının sonunda PTT; uydu yolu aldığı dış ülke televizyon yayınlarını kablo yolu ile dağıtma pilot uygulamasına Ankara Çankaya'da başladı. 1989 yılının başında SHP, TRT haberlerinde ve Gelişen Türkiye adlı programlarda yanlı davranıldığı gerekçesi ile Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu'na başvurdu. 1 Mart'tan itibaren özel kanallar açılmaya başlandı. Siyasi partilerin 26 Mart'ta yapılacak mahalli seçimler için radyo ve televizyonda propaganda konuşmaları başladı. TRT'nin Avrupa Sinema-Televizyon yılı çerçevesinde yaptığı "Divandan Sandalye"ye adlı belgeselin galası Brüksel'de yapıldı. Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu toplanarak TRT Genel Müdürü için üç aday belirledi. 2 Ekim'de Arı Stüdyosu'nda düzenlenen bir törenle TRT 3 ve TRT Gap Televizyonu yayına başladı.

1990-2005[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Kanallar ve Teleteks
90'ların başında yayına başlayan TRT Telegün

1990 yılının başında TRT Telegün adını verdiği Teleteks deneme yayınlarına başladı. 28 Şubat'ta Avrupa'ya yönelik yayın yapacak olan TRT-INT televizyonu deneme yayınlarına başladı. Ankara'da TRT - Arnavutluk Radyo Televizyonu arasında işbirliği protokolü imzalandı. Ankara'da TRT-Arnavutluk Radyo Televizyonu arasında işbirliği protokolü imzalandı. 1991 yılında 6 Mayıs'ta Alman televizyon kanalı ZDF tarafından yayınlanan "Avrupadaki Komşularımız" adlı programın yıllık toplantısı İstanbul'da yapıldı. Bükreş'te TRT-Romanya Radyo Televizyonu arasında işbirliği protokolü imzalandı. Eylül'de Ankara Radyosu ile İstanbul TV Prodüksiyon Merkezi'nin ek hizmet binası hizmete açıldı ve Bükreş'te TRT - Romanya Radyo Televizyonu arasında işbirliği protokolü imzalandı. 1993'te tematik televizyon yayıncılığına geçildi. 20 Nisan 1998'de Türkiye'de ilk kez Televizyonda Şiddet'e karşı kampanya başlatıldı. Aynı yıl TRT'nin yayına başlamasının 30. yılı Arı Stüdyosu'nda yapılan canlı yayınla kutlandı. 17 Ağustos 1999 depremi nedeniyle 3 gün aralıksız yayın yapıldı. 31 Ocak, 2000'de TRT'nin yayına başlamasının 32. yıldönümü nedeniyle tüm gün özel yayın akışı uygulanarak tarihsel süreç gözler önüne serildi. Mart'ta kanalın en çok ilgi göen ve reyting rekorları kırmış olan 7 Numara adlı dizisi başladı. Ağustos'ta TRT Sitesi'ndeki Ankara Televizyonu Devamlılık Stüdyoları hizmete girdi. 2001'de logo değişti ve Görev süresi sona eren Yücel Yener, yeniden Genel Müdür seçildi. TRT, Ülkemiz adına katıldığı 48. Eurosion Şarkı Yarışmasını, Sertap Erener’in yorumladığı “Every Way that I can” şarkısıyla kazandı. 2004 yılında Mahalli İdareler Genel Seçiminde, seçim sonuçları hızlı ve güvenli bir şekilde sayısal ortama aktarılmış, televizyon, internet ve mobil cihazlar üzerinden sonuçların metin ve grafik olarak yayınlanması sağlanmıştır.

2006-günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

2009 yılında TRT televizyon yayıncılığının 41.yıldönümü görkemli bir geceyle kutlandı. Aynı yıl Dünyanın en çok izlenen spor dalları arasında yer alan Formula 1 yarışları 29 Mart 2009 tarihinde TRT 1 ekranlarında canlı olarak sunuldu. 17 etaplık sezonda yayınlar yaklaşık 600 ila 700 milyon “farklı” izleyiciye ulaştırıldı. 9 Şubat 2011 tarihinde kanalın tüm zamanların en iyi dizilerinden birisi olan Leyla ile Mecnun yayınlanmaya başlamıştır. Dizi çok tutmuştur ve dünya çapında izlenmeye kadar varmıştır. Dizi yayınlanmayan ülkelerde bile internetteki dizi siteleri tarafından altyazı konularak izlenilmiştir ve dünyanın gelmiş geçmiş en iyi 50 dizisi arasında giren ilk Türk dizisi olmuştur. 19 Mayıs 2012 tarihinde TRT 1 HD yayın yapmaya başlamıştır.

Programlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Programların genel yayınlanma saatleri, sabah haberleri genelde 06:30 ve 08:30 arasında yayınlanır. Sabah programları 9:30 ve 12:15 arası, Öğlen programları 12:30 ve 14:00 arasıdır. Akşam üzeri yayınlanan programlar 16:00 ve 17:30 arasında, Akşam haberleri 19:00 ve 20:00 saatleri arasında yayınlanır. Akşam programları 20:00 ve 22:30 arasında yayınlanır. Gece programları ise 23:00 ve 01:30 arasında yayınlanır. Bunun dışındaki saatlerde genelde tekrar programları verilir.

Günümüze kadar birçok program, dizi ve film yayınlanmıştır vede yayınlanmaktadır. Sabah 06:30-08:30 saatleri arasında kahvaltı haberleri yayınlanır. İlerleyen saatlerde 09:00-12:00 saatleri arasında kadın programları veya yemek programları yayınlanır. Öğlen 12:30-18:30 arasında tekrar programları yada eğlence programları yayınlanmaktadır. Akşam haberleri 19:00-20:00 saatleri arasında yayınlanır ve hemen ardından 20:00-22:30 saatleri arasında TV dizisi veya yarışma programı yayınlanmaktadır. Gece 23:00-02:00 saatlerinde talk-show veya sinema filmi verilir. 1990 yılı öncesinde saat 24:00 televizyon İstiklâl Marşı ile kapanır ve sabah saat 06:30-07:00 saatleri arasında açılırdı. Geceleri Bir Başka Gece, Kadir Çöpdemir Koptu Geliyor gibi programlar yayınlanmıştır.

Özel[değiştir | kaynağı değiştir]

TRT 1'de özel olarak ödül törenleri, bağış günleri ve siyaset özel gibi programlar yayınlanır. 1974 yılından itibaren Altın Kelebek Ödülleri'ni canlı olarak yayınlamaya başladı. 1991 yılına kadar yayın haklarını elinde tuttuğu ödül töreni, 1992 yılında Show'a geçti. Aynı yıl FIFA Dünya Kupası canlı olarak yayınlanmaya başlandı ve büyük ilgi gördü. 1973 yılının sonundan itibaren TRT Yılbaşı Özel ekranlarda yayınlanmaya başlandı. Yılbaşında sanatçıların sahne aldığı ve diğer eğlencelerinde yer aldığı program çok büyük bir ilgi görmüştür ve her yıl yayınlanmaktadır. Peter Collinson'un yönettiği Türk oyuncularında yer aldığı 1970 yapımı Paralı Askerler adlı o dönemde Türkiye'de yasaklanan film 2011 yılında oyuncularınında bir özel progragramda filmin çoğu sahnesi gösterilmiş ve bu yasak delinmiştir.

Gündüz Programları[değiştir | kaynağı değiştir]

TRT 1'de yayınşanmış ve yayınlanan gündüz programlarını kapsamaktadır. Bunlardan ekranda iz bırakanlardan en büyüğü ise Barış Manço'nun sunduğu içinde birden fazla programında yer aldığı 7'den 77'ye (1988-1998) adlı program olmuştur.

Ekranda uzun süre yer almış diğer programlar ise 2012-günümüz, Gezelim Görelim (1984-günümüz), İşitme Engelliler Haber Bülteni (1982-1986) gibi programlar ekranlarda uzun süredir yer aldı ve bazıları da halen yer almaktadır. TRT 1'de Bizim Eller (1989-1990), Hanımlar Sizler İçin (1983-1985) vb. birçok sabah programıda kısa süreli olsa da yayınlanmıştır.

Çocuk Programları[değiştir | kaynağı değiştir]

1988-1998 yılları arasında yayınlanmış en iyi Türk çocuk programlarından Adam Olacak Çocuk

Türkiye'de TRT 1 çocuk programları ve çizgi dizilerin yayınlanmasında öncü olmuştur. 1973 yılında, TRT 1'nin ilk büyük çocuk serisi Oyun Gemisi dönemin ilk büyük çocuk show'larından birisi oldu. 1970'li yılların başından 2004 yılına kadar TRT 1'de yayınlanan çocuk programları birer klasik haline geldi. En çok ses getiren programlardan birisi de Idık ile Bıdık, Cumartesiden Cumartesiye adlı program oldu. Idık ile Bıdık, Korkuluk ile Kelebek, Rüzgar Gülü, Susam Sokağı, Yok Yok Televizyonu ve Benimle Oynarmısın? gibi programlar çok yoğun ilgi görmüştür. Kuşkusuz Türkiye'nin en iyi çocuk programları arasında biriside Adile Naşit'in sunduğu Uykudan Önce adlı programdır. Akşam saatleri üzerinde yayınlanan program çok büyük ilgi görmüştür ve ekranlarda uzun süre yer almıştır. Bir diğer program ise Türkiye'de çocuk programı denilince akıla ilk gelen ve iz bırakmış olan Adam Olacak Çocuk programıdır. Barış Manço'nun sunduğu 7'den 77'ye adlı programın içinde yer alan program 1988-1998 yılları arasında ekranlarda yayınlanmıştır ve bereberinde iki-üç nesil birden bu programla büyümüştür. Pazar günlerinin vazgeçilmezi hale gelen programa 1982-1996 yılları arasında doğan çocuklara katılma hakkı doğmuştur. 1994 yılından itibaren programa "Adam Olmuş Çocuk" köşesi ile müzisyenlerde alınmaya başalnmıştır.

Çizgi dizi yapım aşamaları ilk olarak 1980'li yılların başlarında boy göstermiştir. Animasyon sanatçılarının isteği üzerine ekranlarda çizgi dizi gösterimleri başlayacaktı ve bunun için TRT ile anlaşmalar başladı.

TRT'de 80'lerin sonunda yayınlanmış efsane çizgi dizi He-Man

Başarılı olunan görüşmeler sonucunda 1983 yılında Derviş Pasin ve Ateş Benice'nin birlikte kurdukları animasyon stüdyosunda çalışmalar başladı. Ekranda gösterilen ilk çizgi dizi 1984 yılında başlayan Karınca Ailesi ve Orman olmuştur. Büyük bir başarı sağlamış ve tam dört yıl sürmüştür. 75 bölüm yapılan çizgi dizi dış ülkelerede satılmıştır. Bunların yanı sıra Can ile Tomtini, Ali ile Kütburun, Tekir Noktalama İşaretlerini Öğretiyor, Az Gittik Uz Gittik, Polis Amca ve Bay Burun gibi birçok klasik çizgi dizi 1980'li yıllara damgasını vurmuştur. Bazı çizgi diziler 1984-1988 yılları arasında yayınlanan efsane çocuk programları arasında yer alan "Cumartesiden Cumartesiye" adlı programın içinde verilmiştir. 1990'lı yıllarda TRT çizgi dizi sektörüne desteği azalttığı için ekranlarda yerli çizgi dizi yayınları çok azaldı. Yabancı çocuk programları ve çizgi diziler çok fazla yayınlanırdı. 1968 yılından itibaren yabancı klisikleşmiş çizgi diziler yayınlanırdı. Bunlardan en çok iz bırakanlardan 60'lar ve 70'lerde Ağaçkakan Woody, Ayı Yogi, Şeker Kız Candy, Temel Reis, Sevimli Hayalet Casper, Jetgiller, Taş Devri, Vikingler ve Tom ve Jerry. 1980'li yıllarda He-Man, Voltran, Clementine, Varyemez Amca, Superman, Redkit, Pembe Panter, Hayalet Avcıları, Ten Ten, Bugs Bunny ve Şirinler yayınlanmıştır. 1990-2005 yılları arasında da Disney'in Tenefüs Zili, Küçükler, Tılsımlı Gelinlik, Ay Savaşçısı, Atom Karınca ve Simpsonlar gibi çizgi diziler yer almıştır. Bu dönemlerde yayınlanan tüm çizgi diziler efsaneleşmiş birer klasik haline gelmiştir.

Diziler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerli
Ana madde: TRT Dizileri
TRT 'nin en iyi dizilerinin başında gelen Leyla ile Mecnun

TRT 1'de yayınlanan ilk yerli dizi, 1974 yılında yayınlanan ve Türkiye'de çekilen ilk dizi olan Kaynanalar adlı dizi olmuştur. Dizi çok büyük ilgi görmüştür ve tam 30 yıl sürmüştür. 1975 yılında romandan uyarlanan ilk dizi Aşk-ı Memnu ekranlarda 6 bölüm olarak yerini almıştır. Bu sırada Türkiye'de yerli dizi sektörü hızlanıyordu. 1970'li yıllarda Diyet, Darısı Başınıza, Caniko, Annemi Hatırlıyorum, Bir Ceza Avukatının Anıları: Emekli Başkan, Paranın Kiri gibi birçok TV dizisi çekilmiştir. 1979 yılında Halit Refiğ'in yönettiği Yorgun Savaşçı adlı dizi 1982 yılında 12 Eylül askeri cuntası tarafından yakılmıştır. Türk televizyon tarihine yok edilen yapım olarak geçmiştir. 1980'li yıllara gelindiğinde renkli televizyon ve gelişen teknoloji ile dizi sektörü daha da yaygınlaştı. 1980'li yıllarda Kartallar Yüksek Uçar, Küçük Ağa, Kuruntu Ailesi, Aliş ile Zeynep, Çalıkuşu, Kuruluş/Osmancık, Yaprak Dökümü, Uzaylı Zekiye gibi birçok dizi çekilmiştir. 1986 yılında başlayan Perihan Abla adlı dizi Türkiye'de dizi kültürünü başlatan öncü dizilerden birisidr. 1989 yılında başlayan Bizimkiler adlı dizi ise Türk televizyon tarihinin gelmiş geçmiş en iyi dizilerinden birisidir. 1990-2005 yılları arasında Hanımın Çiftliği, Yuva, Bizim Mahalle, Ferhunde Hanımlar, Gülşen Abi, Ayrılsak da Beraberiz ve 2000'li yılların başında Dikkat Bebek Var, Yeditepe İstanbul, Koçum Benim ve En Son Babalar Duyar gibi diziler büyük reyting yapmıştır ve iz bırakmıştır. 2000 yılında yayınlanmaya başlayan Yedi Numara adlı dizi TRT 1'in bu zamana kadar yayınlanmış en iyi dizilerinden birisi olmuştur. Dizi yayınlandığı dönemde çok fazla reyting rekorları kırmış ve komedi dalında birçok ödül almıştır. Dizi 75. bölümde final yapmasına rağmen seyircinin TRT'yi mektup yağmuruna tutması ile tekrar başlamıştır ve 92. bölümde final yapmıştır.

2000'li yılların ortasından sonra internet ortamından dizi izlenmeye başlandığı için reytinglerde az da olsa azalma yaşanmıştır. 2000'li yılların ortasından günümüze Kırmızı Işık, Doludizgin Yıllar, Beni Böyle Sev, Şimdi Onlar Düşünsün, Süper Babaanne, Zengin Kız Fakir Oğlan, Yedi Güzel Adam, Filinta, Seksenler ve Diriliş:Ertuğrul gibi büyük reyting alan diziler çekilmiştir. 2011 yılında yayınlanmaya başlayan Leyla ile Mecnun adlı dizi TRT'nin ve dünyanın en iyi dizileri arasında yer almıştır. Dizi dış ülkelere satılmadığı halde yabancı ülkelerde internet ortamından altyazılı çevrilerek izlenmiştir. Dizi dünyanın gelmiş geçmiş en iyi 50 dizisi listesine giren ilk Türk dizisi olmuştur. Birçok ödül alan dizi Türk dizilerininde en iyisi arasında yer almış ve fenomen olmuştur. Ardından Beni Böyle Sev, Seksenler ve Diriliş:Ertuğrul gibi diziler yayınlanmıştır.

Yabancı
TRT'de 1980'li yılların ortalarında yayınlanmış dizi Mavi Ay

Yabancı diziler oldukça sık yayınlanmıştır. Dizilerin büyük çoğunluğu kendi ülkelerinde renkli olarak çekilip yayınlanmış olmalarına rağmen, ancak 1982 yılından sonra renkli yayına geçen TRT'de siyah beyaz olarak yayınlanmışlardı. Bazıları renkli yayına geçildikten sonra özgün şekilleri ile, yani renkli olarak da yayınlandılar, bazıları da renkli yayına geçildikten sonra TRT'de gösterime verildiler. TRT'nin politikası gereği tamamı Türkçe dublajlı olarak gösterilen dizilerin yine büyük çoğunluğu ABD kökenliydi. 2000'li yııların ortalarında Kore dizileri de gösterilmiştir. 1972 yılında ilk yabancı dizi "Bedava Dünya Gezisi" ekranlarda gösterilmiştir ve ekranlarda yayınlanan ilk türkçe dublajlı televizyon dizisi olmuştur. TRT'nin politikası gereği ekrandaki tüm diziler türkçe dublajlı olarak yayınlanacaktı. 1970'li yılların başından itibaren birçok dizi yayınlanmıştır. 1970'li yıllarda Charlie'nin Melekleri, Küçük Ev, Uzay Yolu, Görevimiz Tehlike, Genç Doktorlar, Kaçak ve Komiser Columbo gibi birçok dizi yayınlanmıştır ve hepsi çok büyük ilgi görmüştür. 1980'li yıllarda renkli televizyon ile birlikte diziler artık renkli gösteriliyordu.

1980'li yıllarda Beyaz Gölge, Altın Kızlar, Flamingo Yolu, Kara Şimşek, Mavi Ay, The Muppet Show ve Dallas gibi diziler Türkiye'de çok fazla seyrediliyordu. Büyük reytingler alıyordu ve yayınlandıkları gün sokaklar bomboş oluyordu neredeyse. 1990'lı yıllardan 2000'li yılların ortasına kadarsa Andromeda, İkiz Tepeler, Kuzeyde Bir Yer, Uzay Yolu: Yeni Nesil, Yalan Rüzgârı ve Kuzeyde Bir Yer gibi diziler gösterilmiştir ve yine büyük reytinler almıştır. 2005 yılından sonra internet furyası ivme kazandığından dolayı çok fazla dizi yayınlanmamıştır. Kore dizileri yayınlanmıştır.

Yayın politikası[değiştir | kaynağı değiştir]

359 sayılı özel yasayla, özerk bir kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulan ve günümüzde devlet bütçesinden yıllık yaklaşık 800 milyon lira[2] kaynak ayrılan TRT, kurulduğundan beri hem politik tartışmalara, hem de “TRT sansürü” olarak literatüre geçecek denetim nedeniyle sanatçıların boykot ve protestolarına neden olmaktadır.[3] Kurulmasının üzerinden 45 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen, çeşitli hükümetler döneminde TRT'nin kalıcı ve özerk bir yayın anlayışına sahip olamaması, kanalın en önemli eksikliği olarak görülmektedir. Elektrik faturalarından günümüzde %2 oranında alınan TRT payı, bağımsız yayın yapmadığı öne sürülen kanala ilişkin eleştirileri beraberinde getirmektedir. Bu nedenle son yıllarda kimi muhalif kesimler TRT payının kaldırılmasını[4] gündeme getirirken, kimi muhalif kesimler ise TRT kurumunun tamamen kapatılması gerektiğini öne sürmüşlerdir.[5] Bunlara örnek olarak, 2002 yılında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin, payın kaldırılması konusunda Bakanlar Kurulu'na verdiği teklif verilebilir.[6] Yine 2012 yılında CHP milletvekili Osman Kaptan[7], 2013 yılında ise CHP milletvekilleri Rahmi Aşkın Türeli ve Ali Sarıbaş, TRT payının kaldırılmasına ilişkin yasa teklifleri[4] vermişler, dönemin Enerji Bakanı Taner Yıldız ise payın gelecekte kaldırılabileceğini belirtmiştir.[8] Ancak Yıldız'ın demeçleri de 2009 yılında dönemin Sanayi Bakanı Zafer Çağlayan'ın aynı yöndeki demeçleri gibi uygulamaya konmamıştır.[2] Yine TRT 1'de yayınlanan ve Gezi protestoları sonrasında yayından kaldırılan Leyla ile Mecnun dizisinin 2012 yılında yayımlanan bir bölümünde, hayali karakter Erdal Bakkal, TRT 1 kanalını hiç izlemediğini belirterek yıllardır elektrik faturaları yoluyla ödediği TRT paylarının kendisine iade edilmesi gerektiğini öne sürmüş, bu yolla hem devlet bürokrasisinin önüne çıkardığı engelleri hem de taraflı yayın politikalarını eleştirmiştir.[7][9]

TRT 1 HD[değiştir | kaynağı değiştir]

TRT 1 HD logosu.

TRT 1 HD, 19 Mayıs 2012'de kurulan, TRT 1 ile eşzamanlı yayın yapan TRT 1'in yüksek çözünürlüklü kanalıdır.

TRT 1HD, Türksat 3A 11054 V 30000 3/4 frekansından, D-Smart 26. kanaldan, Digiturk 323. kanaldan, Filbox 11054 V 30000 3/4 frekansından, Türksat TKGS 1. kanaldan, Teledünya 9. kanaldan ve Tivibu 311. kanaldan da izlenebilmektedir.

TRT 1 Ana Haber[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: TRT 1 Haber

Hafta içleri yayınlanan TRT 1 Ana Haber'in sunucuları aşağıda sıralanmıştır.

[değiştir | kaynağı değiştir]

TRT 1'in ilk logosu 1968 yılındaki düz yazı ile yazılımış olan "TRT" logosu idi. 1983 yılında yuvarlak bir çemberin içinde yazan "TRT" yazılı logo olarak değiştirilmiştir. 1985 yılında düz yazı ile "TV1" yazan bir logo olarak değiştirilmiştir. 1988 yılının ortasında düz yazı ile birleşik bir "TRT" yazısı olarak değiştirilmiştir. 1989 yılında birleşik bir yazı "TRT 1" yazan turuncu bir logo olarak değiştirilmiştir. 1990 yılında düz bir yazı ile "TRT 1" yazan bir logo olarak değiştirilmiştir. 1993 yılında beyaz ve mavi renkten oluşan bir logo olarak değiştirilmiştir ve bu logo uzun süreli olarak kullandığı ilk logo olmuştur. 2001 yılında mavi-kırmızı bir renkte logo tasarlanmıştır ve 2009 yılına kadar bu logoyu kullanmıştır. 2009 yılında kırmızı renkte etrafı şeffaf bir logo olarak değiştirilmiştir. 2012 yılında ise düz yazı ile "TRT 1" yazan logo olarak değiştirilmiştir. Gri olarak TRT, 1 ise kırmızı bir kutunun içinde yer almaktadır.


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "TRT 1 frekansları". trt1.com.tr. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGjqYrdS. 
  2. ^ a b "Elektrikte yüzde 2'lik TRT payı kalkıyor". NTV.com.tr. 13 Mart 2009. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGjgvVXr. 
  3. ^ "Necefli Maşrapa’dan bugüne TRT’nin tarihi". NTV.com.tr. 05 Ağustos 2008. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGk92os1. 
  4. ^ a b ""Elektrik faturalarından TRT payı kaldırılsın" teklifi". dunya.com. 8 Haziran 2013. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGkIpBfl. 
  5. ^ "‘TRT artık kapatılsın’". ohaber.com. 20 Ekim 2011. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGkSu4jm. 
  6. ^ "TOBB: Elektrikten TRT payı kalkmalı". NTV.com.tr. 30 Ağustos 2002. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGkekIxe. 
  7. ^ a b "CHP'li vekil Erdal Bakkal'a özendi". yenisafak.com.tr. 08 Mart 2012. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGkr2syh. 
  8. ^ "Enerji Bakanı Taner Yıldız'dan TRT'nin katkı payı açıklaması". hurriyet.com.tr. 11 Temmuz 2013. 11 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WGl0O8TN. 
  9. ^ "Erdal Bakkal TRT payına itiraz ediyor". Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=wQ56EMbJH1w. Erişim tarihi: 11 Şubat 2015. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]