İçeriğe atla

Bükreş

Bağlantıları değiştir
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bükreş
București
Başkent
Municipiul București
Bükreş bayrağı
Bayrak
Bükreş arması
Arma
Takma adlar:
Doğu'nun Paris'i, Küçük Paris[1]
Romanya üzerinde Bükreş
Bükreş
Bükreş
Bükreş'in Romanya'daki konumu
ÜlkeRomanya Romanya
BelediyeBükreş
Kurtuluşu1459
Alt idari birimler
Liste
İdare
 • Belediye başkanıCiprian Ciucu
Yüzölçümü
 • Başkent240 km²
Rakım60-90 m
Nüfus
 (2021)
 • Başkent1.877,155
 • Yoğunluk7,123/km²
 • Metropol
2,313,519
Zaman dilimiUTC+02.00 (DAS)
 • Yaz (YSU)UTC+03.00 (DAYS)
Alan kodu+40 31
Plaka koduB
Resmî site
pmb.ro

Bükreş (Rumence: București), Romanya'nın başkenti ve en büyük şehridir. Romanya'nın güneydoğusunda, Dâmbovița Nehri üzerinde yer almaktadır. Nüfusu resmi olarak 1,71 milyon kişi olarak tahmin edilmektedir; daha büyük metropol alanı ise 2,31 milyon nüfusludur ve bu da Bükreş'i Avrupa Birliği'nde şehir sınırları içindeki nüfus bakımından 9. en kalabalık şehir yapmaktadır. Şehir alanı 240 km² (93 mil kare), metropol alanı ise 1.811 km² (699 mil kare) büyüklüğündedir. Şehrin kendisi idari olarak "Bükreş Belediyesi" (Rumence: Municipiul București) olarak bilinir ve ulusal bir ilçe ile aynı idari seviyeye sahiptir; ayrıca her biri yerel bir belediye başkanı tarafından yönetilen altı sektöre ayrılmıştır. Bükreş, önemli bir kültürel, siyasi ve ekonomik merkez, ülkenin hükûmet merkezi ve Muntenya bölgesinin başkentidir.

Bükreş'ten ilk kez 1459 yılında belgelerde bahsedilmiştir. Şehir 1862 yılında başkent olmuş ve Romanya medyasının, kültürünün ve sanatının merkezi haline gelmiştir. Mimari yapısı, tarihsel (çoğunlukla Eklektik, ancak Neoklasik ve Art Nouveau da), savaşlar arası dönem (Bauhaus, Art Deco ve Romanya Rönesansı mimarisi), sosyalist dönem ve modern tarzların bir karışımıdır. İki Dünya Savaşı arasındaki dönemde, şehrin zarif mimarisi ve elit kesiminin sofistike yapısı, Bükreş'e Küçük Paris veya Doğu'nun Paris'i lakaplarını kazandırmıştır. Tarihi şehir merkezindeki binalar ve semtler savaş, depremler ve Nikolay Çavuşesku'nun sistemleştirme programı nedeniyle ağır hasar görmüş veya yıkılmış olsa da, birçoğu ayakta kalmış ve restore edilmiştir. Son yıllarda şehir, ekonomik ve kültürel bir patlama yaşamaktadır. Avrupa'nın en hızlı büyüyen yüksek teknoloji şehirlerinden biridir. 2016 yılında, tarihi şehir merkezi Dünya Anıtlar Gözlem Örgütü tarafından "tehlike altında" olarak listelendi. Bükreş, 1940'larda bir milyon nüfusa ulaşarak Romanya'nın en kalabalık şehridir. 2017 yılında, Mastercard Küresel Kentsel Destinasyonlar Endeksi'ne göre Bükreş, gece konaklayan turist sayısında en yüksek artış gösteren Avrupa şehri oldu. Aynı çalışmaya göre, 2018 ve 2019 yıllarında Bükreş, Avrupa'da en yüksek gelişim potansiyeline sahip destinasyon olarak sıralandı. Ekonomik olarak Bükreş, Romanya'nın en müreffeh şehri ve bölgenin en zengin başkenti ve şehridir; 2017'den beri Budapeşte'yi geride bırakmıştır. Şehirde çok sayıda büyük kongre tesisi, eğitim kurumu, kültür mekanı, geleneksel "alışveriş pasajları" ve rekreasyon alanları bulunmaktadır. Bükreş, Ilfov İlçesi içinde yer almakta ve bu ilçe ile çevrilidir.

Etimoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bükreş'in Rumence adı olan București, henüz doğrulanmamış bir kökene sahiptir. İsim, tarihteki farklı efsanelere göre prens, haydut, balıkçı, çoban veya avcı olan Bucur'un adıyla ilişkilendirir. Rumence'de bucurie kelimesi 'neşe' ('mutluluk') anlamına gelmektedir[2] ve Daçyaca kökenli olduğuna inanılır.[3] Bu nedenle Bükreş şehri 'neşe şehri' anlamına gelmektedir.[4]

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok eski yerleşim yeri olduğunu gösteren arkeolojik kalıntılar olmakla beraber Bükreş (București) adına ilk defa 1459'dan kalma yazılı belgelerde rastlanmıştır. 1448-1476 arasında üç dönem tahta çıkan III. Vlad (Kazıklı Voyvoda), Eflak Devletini ve özellikle o dönemde başkent olan Tirgovişte'yi Osmanlılara karşı korumak için Bükreş Kalesi'ni yaptırdı. Ardından birçok başka yer de tahkim edilmişti. Bilhassa eline geçirdiği Müslümanları kazığa vurarak azap içinde öldürmesi sebebiyle Türkler Vlad'a Kazıklı Voyvoda derlerdi.

Fatih Sultan Mehmet, Vlad'ın bu katliamları üzerine 1462'de Eflak üzerine büyük bir sefer düzenledi. Bir ay süren hareket neticesinde Eflak, Osmanlıların mümtaz bir eyaleti hâline geldi. Böylece Osmanlı idaresine giren Bükreş, hızla gelişerek Eflak'ın başlıca ekonomi merkezi oldu. 1659'da başkent yapıldı. Kürkçüler sokağı ve Eyerciler sokağı gibi bazı sokak isimleri şehirde loncaların kurulduğunu göstermektedir.

Eflak ve Boğdan, Romanya Prensliğini oluşturmak üzere birleştirildi ve 1862 yılında, Bükreş yeniden ülkenin başkenti oldu; 1881 yılında, 19. yüzyılın ikinci yarısında I. Carol altında Romanya'nın yeniden ilan Krallığı'nın siyasi merkezi haline geldi. Bu yüzyılda kentin nüfusu önemli ölçüde artmıştır ve kentsel gelişmede yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemde, gaz aydınlatmasında, tramvaylar ve sınırlı elektrifikasyon getirilmiştir.

18. yüzyıldan başlayarak Bükreş'e mahallî prensler yerine İstanbul'daki Fenerli Rumlardan seçilen yöneticiler yollandı. 1821'de Tudor Vladimirescu önderliğinde başlayan ayaklanma sonucunda, Fener yönetimine son verildi. 1859'daki ayaklanmadan sonra da Eflak ve Boğdan birleşti ve 1862'de de Bükreş Romanya'nın başkenti ilan edildi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Romanya tamamen ayrıldı.

Romanya'da komünizmin kurulmasının ardından, şehir büyümeye devam etti. Çoğu kule bloklarına hakim olan yeni ilçeler inşa edildi. Nikolay Çavuşesku liderliği (1965-1989) sırasında şehrin tarihi bölümlerinin çoğu yıkıldı. 4 Mart 1977'te kentin 135 km (83.89 mil) uzağında, Vrancea merkezli olarak bir deprem meydana geldi ve 1500 kişinin ölümüne ve şehrin tarihi merkezinde fazla hasara yol açtı.

2000 yılından sonra kentin modernize ve kentsel yenilemesi deva etmektedir. Bükreş'in tarihi merkezinde restorasyon çalışmalarının yanı sıra, Konut ve ticari gelişmeler özellikle kuzey bölgelerinde devam etmektedir.

Bükreş'teki en önemli yükseköğretim kurumları Gheorghe Gheorghiu-Dej Politeknik Enstitüsü ve Bükreş Üniversitesi'dir. Ayrıca, çok sayıda araştırma merkezi ile bilim ve sanat dallarında öğrenim veren yüksek okullar vardır.

İmalat sanayisi olarak, başta makine aletleri ve tarım makineleri, elektrik ve otomotiv donanımı, otobüs ve troleybüs yapımı sayılabilir. Ulaşım bakımından metro ve tramvay olarak gelişmiş durumdadır.

İklim

[değiştir | kaynağı değiştir]
 Bükreş iklimi 
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En yüksek sıcaklık (°C) 17,1 24,1 29,0 32,2 36,9 39,0 42,2 41,0 38,5 35,2 25,1 18,4 42,2
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 2,8 5,5 11,4 18,0 24,0 27,7 29,8 29,8 24,6 17,9 9,8 3,8 17,1
Ortalama sıcaklık (°C) −1,3 0,4 5,4 11,2 16,8 20,6 22,5 22,0 16,9 11,0 4,7 0,2 10,8
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) −4,8 −4 0,1 4,9 9,6 13,6 15,4 14,9 10,5 5,4 0,6 −3,4 5,2
En düşük sıcaklık (°C) −32,2 −29 −21,7 −9,5 −1,1 4,5 7,4 5,2 −3,1 −8 −19,4 −25,6 −32,2
Ortalama yağış (mm) 37 37 44 50 56 83 70 56 64 53 46 48 643
Kaynak: Погода и климат[5]


Yönetim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bükreş 6 sektöre ayrılmıştır. Bunlar;

Popüler kültürde

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş şehirler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bükreş'in kardeş şehirleri:[6]

Resimler

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Nicolae Titulescu caddesinde bir tramvay
    Nicolae Titulescu caddesinde bir tramvay
  • Lipscani historic area.
    Lipscani historic area.
  • Eski Romanya Bankası
    Eski Romanya Bankası
  • Şelari sokak
    Şelari sokak
  • Bükreş Üniversitesi
    Bükreş Üniversitesi
  • Therme Bükreş, Avrupa'nın en büyük termal banyo (spa) kompleksidir.
    Therme Bükreş, Avrupa'nın en büyük termal banyo (spa) kompleksidir.
  • Fransız Neoklasik tarzı - Ulusal Askeri Çember Sarayı
    Fransız Neoklasik tarzı - Ulusal Askeri Çember Sarayı
  • Colțea Hastanesi
    Colțea Hastanesi
  • Curtea Veche Kilisesi
    Curtea Veche Kilisesi
  • Bükreş'te bir otobüs (Otokar Kent 11)
    Bükreş'te bir otobüs (Otokar Kent 11)
  • Şehrin komünist döneminden kalma birçok konut alanından birinde apartman binaları
    Şehrin komünist döneminden kalma birçok konut alanından birinde apartman binaları
  • Bükreş'ten bir görünüm
    Bükreş'ten bir görünüm
  • Bükreş'in şehir merkezi
    Bükreş'in şehir merkezi

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Paris of the east, The Irish Times 25 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
  2. ^ Rosetti, II. p.110
  3. ^ Ion I. Russu, Limba traco-dacilor, 1967, Editura științifică
  4. ^ Cutler, Nellie (2011). "Southeastern Europe". TIME for Kids World Atlas. TIME for Kids Books (Rev. and updated bas.). New York, NY. s. 68. ISBN 978-1-60320-884-0. 
  5. ^ "Bükreş'in iklim verileri 1981–2010" (Rusça). Погода и климат. 13 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2016. 
  6. ^ "Care-i cel mai... înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara..." banatulazi.ro (Rumence). Banatul Azi. 6 Ağustos 2016. 5 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2022. 
  7. ^ "Nicuşor Dan: Am hotărât să aprobăm înfrăţirea dintre Bucureşti şi Kiev". mediafax.ro (Rumence). Mediafax. 7 Mart 2022. 8 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2022. 
  8. ^ "Tbilisi, Bucharest become twin cities". 1tv.ge. First Channel. 30 Mayıs 2022. 5 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2022. 
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bükreş&oldid=36902973" sayfasından alınmıştır