Meteor

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gök taşı

Meteor ya da akan yıldız, bir gezegenin veya doğal uydunun yüzeyine ulaşmak için atmosferden geçiş yapan nispeten küçük ve katı bir enkaz kalıntısıdır. Bu kalıntı; kuyruklu yıldız, asteroit veya meteoroid kaynaklı olabilir. Bu cisimler atmosfere girdiği andan itibaren sürtünme, basınç ve diğer kimyasal etkileşimlerin de sonucu olarak ısınmaya ve sonrasında bu ısıyı yaymaya başlar. Böylece meteor veya ateştopu denilen parlak bir iz oluştururlar (kayan yıldız olarak da adlandırılır). Astronomlar en parlak olanlara bolit derler. Gök taşlarının atmosferi aşıp da bıraktığı etkiler kendi aralarında çok çeşitlidir. Jeologlara göre, bolitler krater oluşturabilecek büyüklükte meteoritlerdir. Dünya atmosferine ortalama olarak yılda birkaç bin gök taşı girer. Ancak bunların beş yüz kadarı buharlaşmadan, yere gök taşı olarak düşer.

Gök taşları, Dünya atmosferine saniyede 11–72 km arasında değişen bir hızla girerler. Sürtünmeden meydana gelen ısıdan dolayı büyük bir kısmı eriyerek toz parçacıkları halinde yeryüzüne inebilir. Büyük gök taşları atmosferde gözlenebilir. Düzenli olarak her sene gerçekleşen meteor yağmurları bulunmaktadır. Bu yağmurlardan en çok bilineni ise Perseid yağmurudur.

Gözlendiği sırada atmosfere ve Dünya'ya çarpmayı teğet geçen gök taşlarına meteor kayması[kaynak belirtilmeli] denir. Diğer hepsi meteorit bulguları olarak bilinir. Nisan 2016 itibarı ile, dünyada kayıtlara geçmiş 1140 kayma gerçekleşmiştir.[1] 38,660'dan fazla iyi belgelenmiş meteorit bulgusu olmuştur.[2]

Gök taşları geleneksel olarak 3 geniş kategoride incelenir: taşlı gök taşları kayalardan oluşur. Bunlar genelde silikattan meydana gelir; demir gök taşları daha çok metalik demir-nikel alaşımından meydana gelir; ve taşlı-demir gök taşları hem metal hem de kaya materyali içerir. Modern sınıflandırmalar, gök taşlarını yapılarına, kimyasal ve izotopik bileşenlerine ve içerdiği minerale göre çeşitli gruplara ayırmaktadır: 2 mm'den küçük olan gök taşları mikrometeor olarak adlandırılır. Dünya dışı gök taşları atmosfer ile bağlı kalmadan diğer gök cisimlerine etki yapan nesnelerdir. Ay'da veya Mars'ta bulunurlar.[3][4]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Meteoritical Bulletin Database". The Meteoritical Society. 1 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2016. 
  2. ^ Meteoritical Bulletin Database. Lpi.usra.edu (1 January 2011).
  3. ^ McSween Jr., Harry Y. (1976). "A new type of chondritic meteorite found in lunar soil". Earth and Planetary Science Letters. 31 (2): 193–199. Bibcode:1976E&PSL..31..193M. doi:10.1016/0012-821X(76)90211-9.
  4. ^ Rubin, Alan E. (1997). "The Hadley Rille enstatite chondrite and its agglutinate-like rim: Impact melting during accretion to the Moon". Meteoritics & Planetary Science. 32 (1): 135–141. Bibcode:1997M&PS...32..135R. doi:10.1111/j.1945-5100.1997.tb01248.x.
  5. ^ "Impact crater: Identifying impact craters" (HTML) (İngilizce). İngilizce Vikipedi. 2012-08-13. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2012-08-23. 
  6. ^ McSween, Harry (1999). Meteorites and their parent planets. 2nd. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521583039. OCLC 39210190.