Berdan (nehir)
| Berdan Çayı Tarsus çayı | |
|---|---|
 Berdan Irmağı (güneyden) | |
 Çavdarlı Köyü yakınlarında Berdan Çayı'ndan bir görünüm | |
 | |
| Etimoloji | Baradān ya da Baradā |
| Konum | |
| Bölge | [Akdeniz Bölgesi]] |
| İller | Mersin |
| Fiziksel özellikleri | |
| Kaynak | Bolkar Dağları |
| • konum | Çamlıyayla, Mersin |
| • koordinatlar | 37°11′20.19″K 34°29′23.99″D / 37.1889417°K 34.4899972°D |
| • rakım | 1.500-1.700 m |
| Ağız | |
• konum | Tarsus, Mersin |
• koordinatlar | 36°45′2.35″K 34°53′40.83″D / 36.7506528°K 34.8946750°D |
| Uzunluk | 124 km (77 mi) |
| Havza alanı | 1.592 km2 (615 mil2) |
| Debi | |
| • ortalama | 42 m3/s (1.500 cu ft/s) |
| Havza özellikleri | |
| Aktığı yer | Akdeniz |
| Akarsu kolları | |
| • sağ | Pamukluk Çayı (Cehennem Deresi) |
| • sol | Kadıncık Çayı |
| Şelaleler | Tarsus Şelalesi |
| Köprüler | - Baç Köprüsü (Justinianus Köprüsü) - D400 Tarsus Köprüsü - O.51 Berdan Viyadüğü - Tarsus Şelale Yaya ve Araç Köprüleri |
| Gemiciliğe elverişli | Hayır |
Berdan ya da Tarsus çayı, (ayrıca Baradān ya da Baradā), antik Cydnus (Grekçe: Κύδνος) Çamlıyayla bölgesi Toros Dağları'ndan doğup yine Çamlıyayla Cehennem deresi ve Kadıncık ırmağı olarak Tarsus 'un içinden geçtikten sonra Akdeniz'e dökülen bir akarsudur. Tarsus kenti bu nehir üzerinde yer aldığı için zaman zaman Tarsus Nehri olarak da adlandırılır. Üzerinde Kadıncık 1, Kadıncık 2 ve Berdan barajları bulunur. Dünyanınsa en çok su taşıyan ama en kısa nehirlerinden de birisidir. Üzerinden O-51'de bulunan Berdan Viyadüğü geçmektedir.[1] Ayrıca Tarsus Şelalesi de bu nehir üzerinde bulunmaktadır.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Nehrin ana kaynakları Toros Dağları'nda yer alır. İki temel kolu vardır: Kadıncık ve Pamukluk (yukarı çığırına Cehennem Deresi denir). Kadıncık dâhil nehrin toplam uzunluğu 124 kilometredir. Oldukça kısa bir nehir olmasına karşın ortalama debisi saniyede 42 metreküptür[1] ki bu değer, bölgedeki diğer kısa nehirlerin çoğundan daha yüksektir.
Nehir, Tarsus şehir merkezinden ve Çukurova Ovası'nın en batı ucundan güneye doğru aktıktan sonra, Seyhan Nehri ağzının yaklaşık bir kilometre kuzeybatısında, 36°28′N 34°30′E / 36.47°K 34.50°D koordinatlarında Akdeniz'e dökülür. Berdan Çayı'nın sol kolu olan Kadıncık Çayı da dâhil olmak üzere toplam uzunluğu 124 kilometredir. Drenaj havzası 1592 kilometrekarelik bir alanı kaplar.
Tarsus'un hemen kuzeyinde, Tarsuslular için popüler bir mesire yeri olan ünlü Tarsus Şelalesi yer almaktadır.
Barajlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Berdan üzerinde dört adet baraj bulunmaktadır. Bunlar hem taşkın kontrolü hem de elektrik üretimi amacıyla kullanılır.[2] Ancak nehrin aşağı çığırı tarım arazilerinin içinden aktığından ve gübre kaynaklı kirlenmelerden ötürü, alt kısımlardaki barajlar içme suyu temininde kullanılmamaktadır.
| Name of the dam | Construction date | Installed power, MW [3] |
|---|---|---|
| Kadıncık I | 1971 | 70 |
| Kadıncık II | 1974 | 56 |
| Berdan | 1996 | 10 |
| Pamukluk | 2003 | 23.9 |
Tarih ve Mitoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Berdan Nehri, Türkiye'nin en sıcak bölgelerinden birinde akar; ancak Toros Dağları'ndaki yukarı çığırları nedeniyle suları çevre akarsulara kıyasla çok daha soğuktur. İki önemli tarihi şahsiyet, bu nehirde yüzmeleri sonucu muhtemelen hipotermi veya zatürre kaynaklı ciddi sağlık sorunları yaşamıştır: Büyük İskender (MÖ 333) nehirde yüzdükten sonra hastalanmış, Halife el-Me'mun (MS 833) ise hastalanarak hayatını kaybetmiştir.
Yunan mitolojisinde genç Comaetho, nehir tanrısı Cydnus'a aşık olur ve tanrıça Aphrodite'in kendisini bir su kaynağına dönüştürmesinin ardından bu iki su sonsuza dek birbirine karışır.[4]
Kleopatra da nehri (eski su yatağını) kullanarak gemisiyle yukarı doğru yol almış ve Mark Antony ile ilk kez burada, gemisinde bir araya gelmiştir.
Kaynaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 A report by University of Mersin (in English)
- ↑ A report by Chamber of Electrical Engineers, Mersin Branch[ölü/kırık bağlantı] (in Turkish)
- ↑ 1 MW. = 106 W.
- ↑ Forbes Irving, Paul M. C. (1990). Metamorphosis in Greek Myths. Clarendon Press. s. 307. ISBN 0-19-814730-9.
