Toros Dağları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Toros Dağları
Demirkazik Crest of Aladag Mountains in Nigde Turkey.jpg
Demirkazık
Diğer adlar Gözünü Güneşe Diken Ceylan
Yükseklik 4.000
Çıkıntı 1.000
Konum
Konum Rodos Adası - Suriye sınırı
Sıradağ 4
Koordinatlar 72
Jeoloji
Tür 7
Jeolojik yaş 1052
Son patlama 1000
Tırmanış
İlk çıkış 1750
Oksijensiz ilk çıkış 1373
Toros Dağları Alpin kuşağın bir parçasıdır
Toroslar üzerinde deniztarağı fosili. Torosların bir zamanlar deniz tabanı olduğuna delildir.

Toros Dağları ya da kısaca Toroslar, Türkiye'nin Akdeniz kıyılarına paralel olarak, Teke Yarımadası'ndan Suriye'ye, hatta iç kesimlere de uzayarak Irak sınırına varan, içinde birçok sıradağı da barındıran bir dağ zinciridir. Bu zincirin en yüksek noktası 3767 metrelik Kızılkaya zirvesidir.

Oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Toroslar Kuzey Anadolu Dağları gibi 3. jeolojik zamanda Alpin Orojenezi ile oluşmuştur. II. jeolojik zaman boyunca Tetis Okyanusu'nun tabanında bulunan arazi tortul maddelerle dolmuştur. Tetis Okyanusu'nun tabanı karadan dış kuvvetlerin (akarsu, rüzgar, buzul, dalga ve deniz akıntıları) taşıdığı malzeme birikmeye başlamıştır.Deniz tabanında biriken taşınmış malzeme üstten gelen basınçla tortul taşlara dönüşmüştür. Afrika Levhası ve Arap Levhasının kuzeye doğru hareketi bu alana basınç uygulamıştır. Yan basınca uğrayan tabakalar sert ise kırılır(kırık dağları oluşur, Horst-Graben), daha yumuşak ise kıvrılır. Yumuşak olan bu Tortul tabakaların kıvrılarak yükselmesiyle alanda Alpin kuşağın bir parçası olan Toros Dağları oluşmuştur. Kıta hareketleri ile kuzeye hareket eden Afrika ve Arap levhaları Tetis Okyanusu'nun tabanının yok olarak Toros Dağlarının oluşumuna sebep olmuştur. Arap levhası daha hızlı hareket ettiğinden Güneydoğu Toroslar daha dış bükey hale gelmiştir[1].

Toros dağlarının Bölümleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Toroslar 3 kısımda incelenir. Bölümleri ve zincirdeki sıradağlar batıdan doğuya şöyledir;

  • Batı Toroslar
    • Akdağlar, Bey Dağları, Katrancık Dağı, Geyik Dağları
  • Orta Toroslar
    • Akçalı Dağları, Bolkar Dağları, Aladağlar, Tahtalı Dağları
  • Güneydoğu Toroslar
    • Nurhak Dağları, Malatya Dağları, Maden Dağları, Genç Dağları, Bitlis Dağları

Batı Toroslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Batı Toroslar veya Antalya Toros Dağları, Teke Yarımadasından başlayarak Antalya Körfezi'nin çevresinde bir yay çizer. Doğuda Taşeli Platosu ve Göksu Nehri ile Orta Toroslardan ayrılmaktadır.

Orta Toroslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Toroslar, kabaca Mersin, Antalya sınırından başlayarak kuzeydoğu yönünde Binboğa Dağlarına kadar devam eder.

Güneydoğu Toroslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Güneydoğu Anadolu Bölgesinin ve Kuzey Mezopotamya'nın coğrafi olarak kuzey sınırını oluşturur. Dicle Nehri kaynağını bu kısımdan alır.

Hakkari civarında Türkiye'nin yüksek dağları bulunur. Şırnak-Şemdinli arasında 3000-4000 m yüksekliklere ulaşan, geçit vermez sarp ve keskin zirveli dağlar bulunur: Karadağ, Sat Dağı, Buzul (Cilo) Dağları, Karadağ (Hakkari kuzeyinde), Sümbül Dağı, Samur Dağı, Altın Dağı, Serdolusu Dağı, Tanintanin Dağları. Bu dağlar birbirine paralel dizilmiştir[2].

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ DERİNER, Nazlı ve ark. (2012). "Alpin Orojenezi". Tektonik Jeomorfoloji Nedir?. nevoku.com. http://www.nevoku.com/tektonik-jeomorfoloji-nedir--jeoformoloji/viewdeck/8658dc4d-542d-468a-be3c-58b1ad623e0a. Erişim tarihi: 5 Ekim 2015. 
  2. ^ Reşat İzbırak, 1996, Türkiye I-II, MEB Yayınları, Öğretmen Kitapları Dizisi: 196, Cilt I, İstanbul, sf. 39.


Wikimedia Commons'ta Toros Dağları ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.