Akıncılar, Sivas

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°04′49″K 38°20′50″D / 40.0803°N 38.3472°E / 40.0803; 38.3472

Akıncılar
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Sivas İli Siyasi Haritası
Sivas İli Siyasi Haritası
Ülke Türkiye
İl Sivas
Coğrafî bölge Karadeniz Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Mehmet Fatih Yakınoğlu [1]
 - Belediye başkanı Mevlüt Albayrak
Yüz ölçümü [2]
 - Toplam 503 km2 (194,2 mi2)
Rakım 1.114 m (3.655 ft)
Nüfus (2013)[3]
 - Toplam 5,300
 - Kır 2,641
 - Şehir 2,659
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 58550
İl alan kodu 346
İl plaka kodu 58
İnternet sitesi: Akıncılar Belediyesi
Akıncılar Kaymakamlığı

Akıncılar, Sivas´ın Karadeniz iklim ve coğrafi bölgesine düşen ve ilin en kuzeyinde bulunan 4 ilçeden birisidir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivas'ın kuzeydoğusunda Suşehri, İmranlı ve Gölova ilçeleri ile komşudur. 500 km2 yüzölçümü ve 1000 metre rakımı olan ilçenin en yüksek tepesi Kızıldağ'dır. İlçeye bağlı 33 köy bulunmaktadır.[4]

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe Giresun'un güney ilçeleri ile aynı ağzı kullanmakta olup, Sivasın diğer ilçelerine göre farklılıklar içerir. Şebinkarahisar, Alucra, Çamoluk, Suşehri ve Gölova ile aynı ağzı kullanır.

Yöre Dili[değiştir | kaynağı değiştir]

-Gediyrim : Gidiyorum

-Geliyrim : Geliyorum

-Aliyrim : Alıyorum

-Andır galasuca : Lanet olasıca

-Gediyrûk : Gidiyoruz

-Geliyrûk :Geliyoruz

-Gedecoğuk/Gedecüğük : Gideceğiz

-Kalkacouk : Galkacağız

-Gelmiy : Gelmiyor

-Gelmiyorlar : Gelmiyler

-Horan : Horon

-Gemençe : Kemençe

-Hızan : Çocuk

-Cazu : Efsanevi bir yaratık

-Örüzgar : Rüzgar

-Kuş gibi gitti, kuş gibi geldi : Guş gibi gettü, guş gibi geldü

-Onu bana ver, sende kalması doğru değil : Onu bağa ver, sende galması doğru deûl

-Ben diyorum : Ben deyrim

-Sen diyorsun : Sen deysin

-O diyor : O diy

-Biz diyoruz : Biz deyrûk

-Siz diyorsunuz : Siz deysiğiz

-Onlar diyorlar : Onlar deyler

-Bugün yaylaya çıkacağız : Böün yaylıya çıkacuğuk

-Erkenden mektubumu yazarım sana : Erkenden mektubumu yazarum sağa

-Yazdığımı okumuyor musun ? : Yazduğumu okumiy misin ?

-Çocukları alacağız, akşamleyin akıncılara gidiyoruz : Hızanları alacuğuk, ahşamınan ezbidere gedecüğük/gedecouk

-Yaptıklarını pazarda satıyorum : Yabtuklarumu bazarda satiyrim

-Akıncılardan kavun aldık getirdik, doğradık, afiyetçe yedik : Ezbiderden gavun alduh, getürdük, doğraduh, afiyetgineli yiyecüğük.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Akıncılar ilçesi 1933 senesine kadar Giresun'un Şebinkarahisar ilçesine bağlı bir köydü. Kültürü Sivas ilçeleri ile tamamen alakasız olup eskiden vilayet olan Şebinkarahisar kültürü ile aynı kültürü yaşar.İlçe, 1933'e kadar Şebinkarahisar'a bağlı bir köydü.Sivastan farklı olarak Karadeniz Bölgesinde yer alması sebebiyle Kemençe ve Davul-Zurna bir arada görülür. Yaylacılık Kızıldağ tarafında yapılmakta olup bu bölgeler çam ormanları ile kaplıdır. Yöre Horon kültürüne sahiptir. Yöresel kemençeciler köy köy gezip düğünlerde kemençe kültürünü icra ederken günümüzde Karadenizin genelinde olduğu gibi bu bölgede de Kemençe kültürü yok olma tehlikesindedir ve artık tüm Karadeniz gibi Horonlar tek tipleşmeye başlamıştır. Halen köylerde kemençeciler olup, düğünlerde ve köy şenliklerinde kullanılmaktadır. Yörede genellikle Düz Horon, Dik Horon, Alaşağı, 3 Ayak Horonu , Sıksara ya da Laz Horonu gibi çeşitli Horonlar oynanır. Bölgede hakim kültür Karadeniz kültürüdür. Karadenizin sahil ilçeleri bu bölgeye Ekinciler demektedirler.Bölgeden çok meşhur Kemeneçiciler çıkmıştır.Kemençeci Mehmetgiller, Kemençeci Aligiller, Kemençeci Azizgiller, Kemençeci Şeynigerliler gibi pek çok Kemençe yapımcısı, Kemençeciler ve mahalli sanatçılar yetiştirmiştir.Eski Trt sanatçılarından Kemençeci Ali ŞAHİN Akıncılar ilçesindendir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin içinde yer aldığı Yukarı Kelkit Vadisi havzası, Doğu Karadeniz Bölgesinin iç kesiminde, Giresun dağlarının güney eteklerinde olmasından dolayı, Karadenizin bu yüzünde, Karadeniz ardı iklim görülmektedir.Bu açıdan kısmen Gümüşhane Torul, Artvin Şavşat, Yusufeli, Tokat Reşadiye bölgeleri örnek gösterilebilir.Bölge ılıman ve sert, soğuk iklimin tüm özelliklerini yansıtır.Kelkit Havzasındaki mikroklima iklim ve ılıman yapısı ile iklimsel özellikleri ile tarım ürünlerinin Türkiyede en iyi yetiştirildiği, pek çok farklı iklim ürünlerinin aynı bölgede yetiştiği ve küresel ısınmadan en son ve en az etkilenecek olan bölgelerden biridir.İklime bağlı olarak ilçenin dağlık alanları çam ormanları ile kaplıdır, yer yer meşe ormanları ve yüksek dağ çayırları bulunmaktadır.Yüksek kesimlerde yaylacılık eğilimi hala devam etmektedir.Gölova sınırında yer alan Karnus, bölgenin en önemli yaylalarından biri olup, Kızıldağ bölgesinde pek çok yayla bulunmaktadır.

Tarihi Miras[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçeye bağlı Erence köyünde Bizans zamanına ait olduğu düşünülen kale yıkıntıları vardır. Bunun dışında 1852 yılında İbrahim efendi tarafından inşa ettirilen Hatioğlu camii ile Doğantepe köyünde Bahattin şeyh türbesi ilçede bulunan tarihi eserlerdir.[4] İlçe merkezinde bulunan Sultan Süleyman Çeşmesi, diğer adıyla Gönen Çeşmesi de bir başka önemli tarihi mirastır.[5]

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Akıncılar'ın nüfusu 1990 ile 2011 arasındaki 20 yıl içinde yarıdan fazla azalmıştır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1990[6] 11.085 5.320 5.765
2000[7] 8.353 4.982 3.371
2007[8] 5.845 3.565 2.280
2008[9] 5.649 3.186 2.463
2009[10] 5.226 2.775 2.451
2010[11] 5.518 2.796 2.722
2011[12] 5.077 2.647 2.430

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Akıncılar Kaymakamlığı Sitesi
  2. ^ Harita Genel Komutanlığı - İl ve İlçe Yüzölçümleri
  3. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVHZVZv. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  4. ^ a b Gezi Resim sitesi
  5. ^ http://www.sivasvadi.org/?p=46
  6. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtymIOVs. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0xkgt9. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu2IGyfA. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCCX1Eg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEIgRn7. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFxsYIP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHC1AMa. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]