Beykoz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°07′30″N, 29°05′20″E

Beykoz
—  İlçe  —
Anadolu Hisarı
Anadolu Hisarı
Istanbul location Beykoz.svg
Koordinatlar: 41°07′30″K 29°05′20″D / 41.125°K 29.08889°D / 41.125; 29.08889
Ülke Türkiye Türkiye
Bölge Marmara
İl İstanbul
Mahalle
Köy
25
20
Yönetim
 - Belediye Başkanı Yücel Çelikbilek (AKP)
 - Kaymakam Süleyman Erdoğan
Yüz ölçümü
 - Toplam 239,22 km2 (92,4 mi2)
Nüfus (2011[1])
 - Toplam 247,284
 - Şehir 222,075
 - Kır 25,209
Zaman dilimi DAZD (UTC+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (UTC+3)
Posta kodu 348xx
Telefon kodu 0 216
İnternet sitesi:
beykoz.bel.tr
beykoz.gov.tr


Beykoz, İstanbul'un bir ilçesidir. Çatalca-Kocaeli bölümünün Kocaeli Yarımadası batısında yer almakta olup; batıdan İstanbul Boğazı, doğudan Şile ilçesi, kuzeyden Karadeniz ve güneyden de Çekmeköy, Üsküdar ve Ümraniye ilçeleri ile çevrelenmiştir.Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren yapılan sanayi ağırlıklı çalışmaların etkisiyle fabrikaların çoğalması sonucu genelde işçi kesimin tercih ettiği yerleşim yeri olan Beykoz, son yıllarda üst gelir seviyesi kesimden de talep görmektedir. "Boğazın incisi" olarak tanımlanmaktadır.

Deniz seviyesinden başlayarak 270 metreye kadar yükselen Beykoz’un engebeli arazisini Riva, Küçüksu ve Göksu dereleri parçalamıştır. İlçe ve yakın çevresinde Akdeniz iklimi ile Karadeniz ikliminin karışımı olan “Geçiş Tipi İklim” etkilidir. Yazlar, Akdeniz kadar sıcak olmamakla birlikte Karadeniz kadar yağışlı değildir. Beykoz ve çevresi başta kestane, meşe, gürgen, ıhlamur, kayın, kızılağaç ve fındık ağaçlarından oluşan doğal orman örtüsüyle kaplıdır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Beykoz (1880-1893) [2]
Riva deresi

Beykoz’un tarihi 2700 yıl öncesine götürenler var. İlk olarak kimlerin yerleştiği kesin olarak bilinmiyor. Ancak, Roma döneminde Anadolu Kavağı'nda bir adak yerinin olduğu biliniyor. O dönemde Karadeniz’e çıkmak isteyenlerin elverişli bir rüzgarla seyahat edebilmek için Zeus ve Poseidon adına kurbanlar kestikleri de biliniyor.

Yaklaşık 700 yıl önce bu yörenin Türklerin eline geçmesinden sonra Beykoz, onlar için de bir ihtişamı ile göz kamaştıran bir mekân olup çıktı. Osmanlı Padişah ve Vezirleri için yaptırılan av köşklerinin çoğunluğuna bakıldığında, buranın tarih boyunca bir av ve eğlence merkezi olduğu anlaşılıyor.

Beykoz’un tarihi gelişimi MÖ 700’lü yıllara dayandırılıyor. Bu tarihte bölgeye deniz yolu ile gelen Traklar’ın Bebrik adı ile kurdukları devletin bulunduğu köyün kısa zamanda gelişmesi ile Kral Amikos bu köye kendi adını veriyor. Traklar’dan sonra Amikos pek çok kültüre ev sahipliği yapıyordu ve arkasından Persler, Abbasiler geliyor. Beykoz İstanbul’un fethinden çok önce 1402 yıllarında Yıldırım Beyazıt tarafından Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılıyor. Bundan sonra Amikos olan adı Beykoz’a dönüştürülüyor. Kocaeli Beyleri’nin ikametgahına ayrılan Beykoz; “bey” hecesini bu yöneticilerden, “koz” hecesini de Farsça’da köy anlamına gelen “Koz” kelimesinden almıştır. Beylerin köyü... Beykoz... Zengin ormanlık alanları ile o dönemde padişahlar tarafından av sahası olarak kullanılmaktaydı... Fatih Sultan Mehmet avlanırken Beykoz’da Tokat Kalesi’nin fethi müjdesini aldığı söylenir. Bu müjdeyi aldığı yerde bu zaferin anısına Tokat kalesi’ne benzer bir av köşkü yapılır ve buraya “Tokat bahçesi” adını verir. Günümüzde bu köşkün bulunduğu yer “Tokatköy mahallesi” olarak adlandırılmaktadır.

Beykoz’un günümüze gelen birçok Tarihi eseri mevcuttur.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2009 yılı rakamlarına göre Beykoz ilçesinin toplam nüfusu 244,137'dir. Bu nüfusun yüzde 10'u köylerde yaşar, yıllık nüfus artış hızı binde 3'tür. İlçe merkez nüfusunun çoğu genellikle İzmir,Bursa,Antalya,Kıbrıs ve Karadeniz İllerinden oluşmaktadır.Köy taraflarında daha çok Mesudiye,Ordu ve Görele'den gelip yerleşenlerin çokluğu göze çarpar.

Nüfus
Beykoz
Yıl Kent Nüfusu Köy Nüfusu Toplam Nüfus
1927 - - -
1935 - - 21.308
1940 - - 41.492
1945 - - 32.813
1950 - - 37.122
1955 - - 48.832
1960 45.679 12.638 58.317
1965 51.689 16.069 67.758
1970 61.206 15.179 76.385
1975 76.804 15.963 92.767
1980 94.101 20.711 114.812
1985 118.697 17.366 136.063
1990 142.075 21.711 163.786
1997 161.544 31.523 193.067
2000 172.291 44.694 216.985
2007 200.572 41.261 241.833
2010 221.542 24.594 246.136
2013 248.056 - 248.056
Y & G

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe, 45 mahalleden oluşmaktadır. Büyükşehir yasası ile köyden mahalleye dönüştürülen yerleşimlerin nüfusları düşüktür .Elmalı Mahallesi orman içine sonradan yerleşilerek oluşmuş köy niteliğinde olup, Karadeniz köyleri özelliğini taşır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Üsküdar'dan 15, 15ŞN, 15M , 15KÇ , 15Y , 15P , 15N nolu hatlarla ve sarı dolmuşla
  • Kadıköy'den 15F ve 15BK , 14M nolu hatlarla ve sarı dolmuşla
  • Ümraniyeden 11H, 20 , 15TY , 11ÇB nolu hatlarla
  • Mecidiyeköyden 121A , 121B ve 121BS ile
  • Taksim'den E2 nolu hatla
  • Kavacık'tan 15A , 15D , 135 , 135A , 136 nolu hatlarla ve minibüslerle
  • Ayrıca deniz yolu mevcuttur.(Beykoz-Yeniköy tekneleri ve sabah saatlerinde deniz otobüsü ve vapurlarla)

Sosyal hayat[değiştir | kaynağı değiştir]

Beykoz'da gözle görülür bir plansız yapılaşma ve konut sıkıntısı yaşanmakta olup, nüfusun 1/4’e yakını tapusuz gecekondu tipi evlerde oturmaktadır. İmar durumu yakın zamana kadar imar mevzuatının tatbikatındaki gecikmeler yüzünden son derece düzensizdir. Büyük ölçüde eksik olan altyapı tamamlanmaya çalışılmaktadır. İlçe nüfusunun büyük bölümünü Beykoz’a bölge dışından iç göçle gelen vatandaşlar oluşturmuştur. Yaşanan aşırı iç göç sonucunda birçok yerde doğal bitki örtüsünün yok edilmesi ile yerleşim alanları meydana gelmiştir Yer şekillerinin de engebeli olması;plansız yapılaşmanın sebeplerinden biridir. Arazi mülkiyeti genellikle orman ve hazineye ait olup, şahıs mülkiyetindeki arazilerin sınırlı olması ve büyük parseller içermesi yüzünden işgallerle konut alanı haline dönüştürülmüştür. Eski yerleşim alanı olarak Merkez, Yalıköy, Paşabahçe, Anadolu Hisarı, Kanlıca’nın bir kısmı müstakil ve eski tip konut tarzını koruyabilen mahalleler arasındadır.

Beykoz İlçesindeki Sosyal Faaliyetler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiraz Festivali
Beykoz İlçesinde yer alan Anadoluhisarı semtinin iskelesi ve çevresi, sol tarafta ilerde görünen Fatih Sultan Mehmet Köprüsü (Şubat 2013)
Beykoz İlçesinde yer alan Kanlıca semtinin iskelesi ve çevresi, sağ tarafta ilerde görünen Fatih Sultan Mehmet Köprüsü (Şubat 2013)

Beykoz Belediyesi, Beykoz İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile ilçede bulunan çeşitli vakıf ve derneklerin işbirliği sayesinde halk oyunları, tiyatro etkinlikleri ve çeşitli yarışmalar yapılmaktadır.Ayrıca İsmek'in açtığı kurslarada büyük rağbet vardır.İlçemizde birde Hak Eğitim Merkezi bulunmaktadır Kütüphanelerin ve çok amaçlı salonların yetersizliği, kültürel faaliyetlerin istenilen düzeye ulaşmasını engellemektedir. İlçemizde 3 sinema, 11 spor kulübü, 1 spor salonu, 3 futbol sahası, 4’ü şahıslara ait 26 halı saha mevcuttur. Beykoz Çayırı’nda yapılmaya başlayan geleneksel Beykoz Şenlikleri kültürel etkinliklerin sergilendiği önemli bir faaliyettir. Beykoz Çayırı'ndaki askeri kışlanın ve (halk tarafından Saray Hastanesi) olarak bilinen Beykoz Kasrı'nın yakın tarihte turizme açılacak olması,özelleştirilmiş olan Beykoz Deri ve Kundura Fabrikası'nın yerine çok kısa sürede 5 yıldızlı bir otelin yapılacak olması ve Riva Köyü'ne yeni yapılacak olan Türkiye'nin ilk ve tek en büyük sinema platformu İlçenin sosyal yönünü daha çok genişletecektir.

  1. Beykoz Kasrı 1845-1854 Abdülmecid Han
  2. Küçüksu Kasrı 1752 I. Mahmut
  3. Çubuklu Hıdîv Kasrı 1906 II. Abdülhamid Han
  4. Anadoluhisarı Kalesi 1396 Yıldırım Bayezit (Güzelcehisar Kalesi)
  5. Mihrişâh Sultan Çeşmesi 1806 III. Selim
  6. Anadolu Kavağı Kalesi 1630 IV. Murat
  7. Midillili Ali Reis Camii 1593 Midillili Ali Reis tarafından yaptırılmıştır.
  8. On Çeşmeler(İshâk Ağa Çeşmesi) 1550-1747 I. Mahmud
  9. İskender Paşa Camii ve Türbesi 1560 I. Süleyman ( Kanuni) ve II. Selim dönemlerinin devletin ileri gelenlerinden, “Magosa Fatihi” olarak tanınan Gazi İskender Paşa (ö. 1570) tarafından yaptırılmıştır.
  10. Karakulak Çeşmesi 1836 II. Mahmut
  11. Paşa Çeşmesi 1870 Abdülaziz Han
  12. Anadolu Feneri ve Camii 1567 (I. Mahmud döneminde yaptırılmıştır)

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Beykoz merkezindeki Abraham Paşa Korusu çeşitli turistik tesislerle yeniden düzenlenmiştir. Kanlıca’da bulunan Mihrabad Korusu Boğaz manzaralı görünümüyle en gözde mesire alanları arasında yer almaktadır.

Beykoz tarihi yalıları ile de ünlüdür. Anadolu Hisarı’ndan Beykoz Yalıköy’e kadar birçok özel mülk konumunda olan tarihi yalılar, Boğaz görünümüne güzellik katmaktadır. Bu yalıların en önemlisi Anadolu Hisarı’ndaki Hekim Paşa Yalısı’dır.

’sı orman alanı olan Beykoz, İstanbul halkının hafta sonu dinlenme ihtiyacının büyük bir bölümünü karşılamaktadır. Anadolu Kavağı, Anadolu Feneri, Poyraz Köy, Riva (Çayağazı), Cumhuriyet Köyü, Ali Bahadır, Değirmen Dere, Bozhane, Göllü Köyü, Akbaba, Polonezköy en çok ilgi çeken mesire alanlarıdır. Turizm alt yapısı ve tesisleri yetersizdir. Polonezköy’de bulunan otel ve pansiyonlar dışında turizm amaçlı tesis çok azdır.

Boğaz eskiden beri balıkçılığı ile meşhur olmasına rağmen Beykoz bu açıdan da istenilen ölçüde tanıtılamamıştır. Anadolu Kavağı’ndaki balık lokantaları deniz ve kara yoluyla gelen yerli ve yabancı turistlerin rağbet ettikleri yerlerdendir. Akbaba Köyü’nde bulunan Akbaba Sultan Türbesi ve Mescidi, Anadolu Kavağı Yuşâ Tepesi’ndeki Yuşâ Türbesi, Kanlıca’daki İskender Paşa Türbesi ve Camii, Dereseki Köyü’ndeki Kırklar Baba Türbesi, Orta Çeşme’deki Uzun Evliya Türbesi çok sayıda ziyaretçi çeken yerledir. İlçe sınırları içinde bulunan ve Türkiye’de Kültür ve Tabiatı Koruma Vakfı’nın belirlediği anıtsal ve korunmaya değer ağaçlar vardır ki bunlardan bazıları; Kaymak Donduran da 200 yaşındaki Kestane Ağacı, Beykoz Çayırı’ndaki 200 yaşındaki Çınar Ağaçları örnek verilebilir.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Prizren, Kosova
  • İskele, KKTC
  • Zakopane, Polonya
  • Mohaç, Macaristan
  • Mülheim An Der Ruhr, Almanya
  • Rusya, Rostov

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Beykoz ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.