Kök (dilbilgisi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Kök, dil bilgisinde bir sözcüğün her türlü eki çıkarıldıktan sonra kalan anlamlı kısmıdır. Bir sözcüğün kökü isim ya da eylem olabilir. İsimler varlıkları fiiller de hareketleri karşılayan sözcüklerdir. İsimlerin anlamlı halleri kök olarak kullanılabilirken, eylem kökleri mastar eklerinden (-mak, -mek) uygun olanıyla kullanılır. Dil bilgisinde eylemlerden sonra gelen mastar ekleri - (kısa çizgi) ile gösterilir.

  • bul- (bulmak), ara- (aramak) durumlarında olduğu gibi.

Eğer mastar eki kullanılmadan fiil kökleri yazılırsa sözcük fiil olmanın yanında emir kipi halindedir. Bir sözcüğün kök olarak nitelendirilebilmesi için;

  • Kök, anlamlı ve en küçük bölüm olmalıdır,
  • Kökün verilen sözcükle anlamca ilgisi olmalıdır.
  • Örneğin:
    • "Görüştükleri konuları bir karara bağladılar." cümlesindeki görüştükleri sözcüğündeki anlamlı en küçük sözcük "gör-" (görmek) eylemidir. Yani bu sözcüğün kökü bir fiildir.

Gövde[değiştir | kaynağı değiştir]

İsim ve fiil köklerine yapım ekleri getirilerek oluşturulmuş yeni sözcüklere "gövde" denir.

  • Ev + li > evli (kökü isim)
  • inan + ç > inanç (kökü fiil)