Zarf-fiil

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Zarf-fiil, bağ-fiil, ulaç veya gerundium[kaynak belirtilmeli]; bir fiilin cümlede zarf (belirteç) görevinde kullanılan hâli. Türkçedeki üç fiilimsi grubundan biridir. Fiillere -esiye, -ip, -meden, -ince, -ken, -eli, -dikçe, -erek, -ir ... -mez, -diğinde, -e ... -e, -meksizin, -cesine eklerinin getirilmesiyle oluşturulur.

Zarf-fiiller, fiil kök ve gövdelerine getirilen eklerle geçici olarak zarf oluşturur[1] ve çekim eki almaz.[2] Çoğunlukla yükleme yöneltilen "nasıl" veya "ne zaman" sorularının yanıtıdır.

  • Bu mülâkat için ölesiye hazırlandım.
  • Önce eve uğrayıp daha sonra bize gelecekmiş.
  • Ancak çok çalışarak başarılı olabilirsin.
  • Yemeğimi bitirir bitirmez gelirim.
  • Görüşmeyeli nasılsın?
  • Geçerken bizim eve mutlaka uğra.
  • Kağnı ite kaka ilerliyordu.
  • Sınavdan hemen sonra güle oynaya evine gitti.
  • Yorgunluktan yığılıncaya dek koştum.
  • Ödevin bitince parkta buluşalım.
  • Yemek vakti gelmeden ödevini bitir.
  • Arkadaşın gelince misafir odasında çalışın.
  • Polisler olay yerine vardığında suçlular çoktan kaçmıştı.
  • Futbolcular, mola almaksızın antrenman yapıyorlar.
  • Misafirin bardağı boşaldıkça çayını tazelemek yaygın bir gelenektir.

Bazı zarf-fiil eklerinden önce kip ekleri gelir:

Yaygın olarak kullanılan bazı zarf-fiiller kalıcı olarak zarfa dönüşür:

  • Yumurtaları bakkaldan veresiye satın aldım.
  • Ailece gittiğimiz piknikte doyasıya eğlendik.

Bazı zarf-fiiller önüne geldikleri fiillerle kalıplaşarak, kalıcı olarak bileşik fiil oluşturur. Bunlara ikili bileşik fiil denir:

  • donup kalmak, sürüp gitmek, dolup taşmak, silip süpürmek

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Gülsevin, Gürer. "Türkiye Türkçesinde Birleşik Zarf Fiiller". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi: 126-144. http://www.sosbil.aku.edu.tr/dergi/II2/11-Gurer-gulsevin.pdf. Erişim tarihi: 28-04-2010. 
  2. ^ Yıldız, Osman (Mayıs 2007). "Dâsitân-ı Sultân Mahmûd Mesnevisi'nde Fiiller". Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi: 129-150. http://www.sosbil.aku.edu.tr/dergi/II2/11-Gurer-gulsevin.pdf. Erişim tarihi: 28-04-2010.