Zarf-fiil
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Zarf-fiil, bağ-fiil, ulaç veya gerundium[kaynak belirtilmeli]; bir fiilin cümlede zarf (belirteç) görevinde kullanılan hâli. Türkçedeki üç fiilimsi grubundan biridir. Fiil kök ve gövdelerine getirilen eklerle geçici olarak zarf oluştururlar.[1] Çekim eki almazlar.[2] Fiillere -esiye, -ip, -meden, -ince, -ken, -eli, -dikçe, -erek, -ir ... -mez, -diğinde, -e ... -e, -meksizin, -cesine eklerinin getirilmesiyle oluşturulurlar. Çoğunlukla yükleme yöneltilen "nasıl" ve "ne zaman" sorularının yanıtlarıdır.
- Bu mülâkat için ölesiye hazırlandım.
- Önce eve uğrayıp, daha sonra bize gelecekmiş.
- Ancak çok çalışarak başarılı olabilirsin.
- Yemeğimi bitirir bitirmez gelirim.
- Görüşmeyeli nasılsın?
- Geçerken bizim eve mutlaka uğra.
- Kağnı ite kaka ilerliyordu.
- Sınavdan hemen sonra güle oynaya evine gitti.
- Yorgunluktan yığılıncaya dek koştum.
- Ödevin bitince parkta buluşalım.
Bazı zarf-fiil eklerinden önce kip ekleri gelir:
- Çocuk uçarcasına koşuyordu. (geniş zaman kipi)
- Oraya kadar gitmişken teyzeni de ziyaret et. (öğrenilen geçmiş zaman kipi)
Yaygın olarak kullanılan bazı zarf-fiiller kalıcı olarak zarfa dönüşürler:
- veresiye, doyasıya
Bazı zarf-fiiller eklendikleri fiillerle kalıplaşarak, kalıcı olarak bileşik fiil oluştururlar:
- donup kalmak, sürüp gitmek
Kaynakça [değiştir]
- ^ Gülsevin, Gürer. "Türkiye Türkçesinde Birleşik Zarf Fiiller". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi: 126-144. http://www.sosbil.aku.edu.tr/dergi/II2/11-Gurer-gulsevin.pdf. Erişim tarihi: 28-04-2010.
- ^ Yıldız, Osman (Mayıs 2007). "Dâsitân-ı Sultân Mahmûd Mesnevisi'nde Fiiller". Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi: 129-150. http://www.sosbil.aku.edu.tr/dergi/II2/11-Gurer-gulsevin.pdf. Erişim tarihi: 28-04-2010.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
Dilbilgisi ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
