Zarf tümleci

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Zarf tümleci veya belirteç tümleci; Türkçede cümlenin öğelerinden biridir. Pek çoğu zarflarla ve edatlarla kurulur. Edatlarla kurulan zarf tümleçleri edat tümleci veya edatlı tümleç olarak da bilinir.[1]

Zarf tümleçleri cümlede yüklemin zamanını, durumunu, miktarını, yönünü, koşulunu vb. bildiren öğedir. Yükleme yöneltilen ne zaman, nasıl, ne kadar, nereye,[Not 1] hangi takdirde vb. soruların yanıtı niteliğindedir:

  • "Ablamlar haftaya yola çıkacaklarmış." (eylemin zamanını belirtir)
  • "Çocuk korkudan titriyordu." (eylemin nedenini belirtir)
  • "Eve koşarak gittim." (eylemin nasıl yapıldığını belirtir)
  • "Öğretmen uzunca bir cetvelle tahtaya çizgiler çizdi." (eylemin ne ile yapıldığını belirtir)
  • "Yatmadan önce biraz kitap okudum." (eylemin ne kadar yapıldığını belirtir)

İleri, geri, beri, doğru, içeri, dışarı, aşağı, yukarı gibi yer-yön zarfları, hâl ekleri aldığında zarf tümleci oluşturmaz:

  • İçeri gelsene! (yalın hâl, zarf tümleci)
  • Şu sandalyeleri içeriye taşıyalım. (-e hâli, dolaylı tümleç)
  • Ben dışarıyı bir kontrol edeyim. (-i hâli, belirtili nesne)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Zarf tümleci Turkceciler.com. Erişim: 11 Kasım 2013.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Dolaylı tümleç ile karıştırılmamalıdır.