Ünsüz sertleşmesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Ünsüz sertleşmesi Türkçedeki ses olaylarından biridir. Bu kurala göre sert ünsüzle biten kelimeler b, c, d, g ünsüzleriyle başlayan bir ek aldığında, ekin bu ilk ünsüzü sertleşerek p, ç, t, k ünsüzlerinden birine dönüşür:

  • dolap+da > dolapta, aç+dı > açtı, kitap+cı > kitapçı, bit+gin > bitkin, 15+de > 15'te, Türk+ce > Türkçe

Türkçede ünsüzler (sessiz harfler) sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünsüzler ç, f, h, k, p, s, ş ve t'dir. Bu harf grubunu öğrencilerin ezberlemesini kolaylaştırmak için "f ı s t ı k ç ı ş a h a p" ifadesi üretilmiştir. Bu kelime grubundaki ünsüz harflerin tamamı serttir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.

Sert ünsüzler ç, f, h, k, s, ş, t, p
Yumuşak ünsüzler b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

Bağlaç olan "de" ve "da" ayrı yazıldığı için yazımda ünsüz sertleşmesi kuralına uymaz. Ancak kurala uymuş gibi telaffuz edilebilir:

  • Bahçeden meyve-sebzenin yanı sıra annem için çiçek de topladım.

İstisnâlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Grup adı oluşturan "-gil" eki sertleşerek "-kil"e dönüşmez.

  • Muratgil, köpekgiller

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]