Dil aileleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
* Hami-Sami dilleri ailesi ██ Berberi dilleri (Zenet, Kabiliya, Şloh, Şavya, Tuareg) ██ Çad dili (Hausa) ██ Kuşitik diller (Somalice, Afarca, Bece, Odoma, Sidamo) ██ Sami dilleri (Arapça, İbranice, Aramice, Habeşçe, Tigrece, Tigrina, Süryanice) * Altay dilleri ██ Korece ██ Japonca ██ Moğol dilleri (Moğolca, Buryatça, Kalmukça) ██ Tunguz dilleri (Even, Evenki, Golde, Oroç, Lamut) ██ Türk dilleri (Türkçe, Azerice, Türkmence, Kazakça, Kırgızca, Karakalpakça, Nogayca, Karaçayca, Başkırca, Kumukça, Özbekçe, Uygurca, Salarca, Yakutça, Çuvaşça) ██ Native American languages ██ Australian Aboriginal languages ██ Austro-Asiatic languages ██ Austronesian languages ██ Languages of the Caucasus ██ Dravidian languages ██ Eskimo-Aleut languages * Hint–Avrupa Dil Ailesi ██ Arnavutça ██ Ermenice ██ Baltık dilleri (İsveççe, Norveççe, Danca, İzlandaca) ██ Kelt dilleri (Bretonca, Galce, İrlandaca, İskoç dili, Kernevekçe) ██ Cermen dilleri (İngilizce, Almanca, Yidiş, Felemenkçe, Afrikaans, Flamanca, Frizce, Lüksemburgca) ██ Yunanca ██ Hint-İran dilleri (Sanskritçe, Bengalce, Paştu, Çingenece, Hintçe, Urduca, Nepali, Gucaratça, Racastanca, Biharca, Paharca, Konkanca, Oriya, Sinhala, Assamca, Keşmirce, Sindce, Pencapça ██ İran Grubu (Farsça, Kürtçe, Osetçe, Zazaca, Beluci, Mazanderani, Gilaki ██ Roman dilleri (Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Portekizce, Galiçyaca, Rumence, Katalanca, Provensal, Ladino, Retoromanşça, Latince) ██ Slav dilleri (Rusça, Ukraynaca, Beyaz Rusça, Sırpça, Hırvatça, Boşnakça, Lehçe, Bulgarca, Makedonca, Slovence, Slovakça, Çekçe) ██ Khoisan languages ██ Niger-Congo languages ██ Nilo-Saharan languages ██ Paleosiberian languages ██ Papuan languages * Çin-Tibet dilleri ailesi ██ Çin dilleri (Mandarin, Wu lehçesi, Fucien (Min) lehçesi, Amoy lehçesi, Kantonca, Hakka lehçesi) ██ Tibet-Birman dilleri (Tibetçe, Dzongka, Burmaca, Lolo, Moso, Şan, Karence) ██ Tay-Kaday dilleri (Tayca, Karatay, Laoca, Çuang, Çam) ██ Ural dilleri ailesi (Fince, Laponca, Estonca, Mari dili, Çeremişçe, Komice, Karelce, Macarca, Khansi dili, Mansice, Samoyet, Nenetçe) ██ Baskça

Dil ailesi, birbiriyle aynı kökten gelen akraba dil topluluğuna verilen ad. Yani aynı dil ailesine mensup dillerin, aynı kökenden, belki de aynı ilkel dilden türediği kabul edilir. Çoğu dilin yazılı tarihi çok kısa olduğu için, çok az dilin kesin kökeni bilinmektedir. Dil ailelerinin belirlenmesi, uzun bilimsel çalışmalar sonucunda mümkün olmuştur.

Dil aileleri ağaç şeması olarak gösterildikleri için kendilerine dil ağacı da denir. Bu sebeple, alt bölümlerinde de dil kolları denir. Bazı diller bulundukları aile içindeki bir alt grubun tek temsilcisi olarak soyutlanmış olabilirler. Örneğin yunanca, Hint-Avrupa Dil Ailesi içerisinde soyutlanmış bir dildir. Bazı dillerin ise bilinen hiçbir yaşayan akrabası bulunmamaktadır ve bu yüzden bütün dünya dilleri içinde soyutlanmıştırlar. Örneğin Baskça tamamen soyutlanmış bir dildir.

Dünya'da dil aileleri
Dünya'da Dil Aileleri

Konu başlıkları

[değiştir] Başlıca dil grupları

  1. Tek heceli: Kelimeler tek hecelidir. Yapım ve çekim ekleri yoktur. Kelimeler cümledeki kullanım yerlerine göre anlam kazanırlar. Çince gibi.
  2. Eklemlemeli ya da bitişken (agglutinant): Kelimelerin kökleri değişmez, Kullanımda kelimeye getirilen ekler, kelimelerin anlamlarını ve görevlerini belirler. Türkçe, Moğolca, Macarca gibi.
  3. Çekimli (bükümlü): Kelimeler kullanımda değişiklerle uğrar. Ön-ek, iç-ek, son-ek kavramları vardır. Bazılarında ünsüzler değişmez, ünlüler değiştirilerek yeni kelimeler yapılır. Yani kökler ünsüzlerden ibarettir. Arapça, Farsça, İngilizce, Hintçe gibi.

Kökenlerine göre temel dil aileleri ve bunlara dahil olan diller şunlardır:

[değiştir] Hint–Avrupa Dilleri Ailesi

  1. Cermen dilleri: Batı Cermen Grubu:İngilizce, Almanca, Yidiş, Felemenkçe, Afrikaans, Flamanca, Frizce, Lüksemburgca. Kuzey Cermen Grubu: İsveççe, Norveççe, Danca, İzlandaca, Faroece.
  2. Romans dilleri: Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Portekizce, Galiçya dili, Rumence, Katalanca, Provensal, Ladino, Retoromanşça. (Bu kolun çıkış dili, Latincedir.)
  3. Kelt dilleri: Bretonca, Galce, İrlandaca, İskoç dili, Kernevekçe (İngiltere 'nin Cornwall bölgesinde).
  4. Slav dilleri: Rusça, Ukraynaca, Beyaz Rusça,(Sırpça, Hırvatça, Boşnakça), Lehçe, Bulgarca, Makedonca, Slovence, Slovakça, Çekçe.
  5. Baltık dilleri: Prusça (ölü bir dildir), Litvanyaca, Letonca.
  6. Helen dili: Yunanca
  7. Geg dili: Arnavutça
  8. Grabar dili: Ermenice
  9. Hint–İran dilleri: Hint Grubu: Sanskritçe, Bengalce, Paştu, Çingenece, (Hintçe, Urduca), Nepalce, Gucaratça, Racastanca, Biharca, Paharca, Konkanca, Oriya,Sinhala, Assamca, Keşmirce, Sindce, Pencapça. İran Grubu: Farsça, Kürtçe, Osetçe, Zazaca, Beluçice, Mazanderani, Gilaki.
  10. Anadolu dilleri: Hitit dili,Lidya dili, Likya dili, Luvi dili (Bu diller artık kullanılmayan ölü dillerdir.)

[değiştir] Kafkas dilleri

[değiştir] Kuzey Kafkas dilleri

  1. Çerkez Dilleri: Abhazca, Ubıhça, Adigece (Bu diller de kendi içlerinde çeşitli lehçelere ayrılırlar)
  2. Çeçen Dilleri: Çeçence, İnguşça, Batsça
  3. Dağıstan Dilleri: Avarca, Dargice, Lakça, Tabasaranca, Lezgice, Agulca, Rutulca, Tsahurca.

[değiştir] Güney Kafkas dilleri

Gürcüce,Svanca,Megrelce, Lazca

[değiştir] Hami-Sami dilleri ailesi

  1. Sami dilleri: Arapça, İbranice, Aramice, Habeşçe (Amhara), Tigrece, Tigrina – ölü diller olan Akadca, Babilce, Asurca, Süryanice.
  2. Mısır dilleri: Eski Mısır dili, Kıptî dili.
  3. Berber dilleri: Zenet, Kabiliya, Şloh, Şavya, Tuareg (Tamaşek)
  4. Çad dili: Hausa
  5. Kuşitik diller: Somalice, Afarca, Bece, Odoma, Sidamo

[değiştir] Çin-Tibet dilleri ailesi

  1. Sinik (Çin) dilleri: Mandarin, Wu lehçesi, Fucien (Min) lehçesi, Amoy lehçesi, Kantonca, Hakka lehçesi
  2. Tibet-Birman dilleri:
    1. Tibet Grubu: Tibetçe, Dzongka.
    2. Birman Grubu: Birmanca, Lolo, Moso, Şan, Karence.
  3. Tay-Kaday dilleri: Tayca, Karatay, Laoca, Çuang, Çam
  4. Miao-Yao Grubu: Miao dili, Yao dili.

[değiştir] Tay-Kaday dilleri

  1. Tay Dilleri
  2. Kaday Dilleri

[değiştir] Ural dilleri ailesi

  1. Fin–Ugur kolu:
    1. Fin Grubu: Fince, Laponca, Estonca, Mari Dili, Çeremişçe, Komice, Karelce.
    2. Ugur Grubu: Macarca, Khansi dili, Mansi dili
  2. Samoyet kolu: Samoyet, Nenetçe

[değiştir] Altay dilleri ailesi

  1. Türk dilleri:
    1. Oğuz grubu: Türkçe, Azerice, Türkmence.
    2. Kıpçak grubu: Kazakça, Kırgızca, Karakalpakça, Nogayca, Karaçayca, Başkırca, Kumukça.
    3. Uygur grubu (Çağatay grubu): Özbekçe, Uygurca, Salarca.
    4. Yakut grubu: Yakutça.
    5. Çuvaş grubu: Çuvaşça.
  2. Moğol dilleri: Moğolca (Khalka), Buryatça, Kalmukça.
  3. Tunguz dilleri: Even, Evenki, Golde, Oroç, Lamut.
  4. Kore dili: Korece
  5. Japon dili: Japonca

[değiştir] Dravid Dilleri Ailesi

Telugu, Kannada, Tamilce, Malayalam, Gondi, Brahui

[değiştir] Avustronezya Dil Ailesi

  1. Endonezya-Polinezya Dilleri
    1. Endonezya Grubu: Malayca, Endonezce, Cavaca, Sundaca, Akince, Makassarca, Timorca, Balice, Tagalog, Ilokai, Cebuca, Batakça, Malagasy
    2. Melanezya Grubu: Fijice, Nauruca, Kiribatice
    3. Mikronezya Grubu: Mariana Dili, Guamca
    4. Polinezya Grubu: Maori, Havaice, Tahitice, Samoaca, Tongaca, Markizce
  2. Formoza Dilleri

[değiştir] Güney Asya Dilleri Ailesi

  1. Mon-Khmer Grubu: Kamboçça, Mon Dili, Khasi, Vietnamca, Mien Dili
  2. Munda Grubu: Mundari, Santali, Go, Korku
  3. Andaman Grubu: Andaman dilleri

[değiştir] Paleo-Asya Dilleri Ailesi

Çukçi, Koryak, Itelmen, Nivkh

[değiştir] Khoisan Dilleri

Hottentot Dili, San (Buşman lehçeleri)

[değiştir] Nijer-Kongo Dilleri Ailesi

  1. Nijer Dilleri: Volofça, Fulani, Serer, Mandinge, Bambara, Senufo, Eve, Tvi, Yoruba, Ibo, Kpelle, Mande, Dogon, Mossi, Ga, Aşanti
  2. Delta Dilleri: Ififik
  3. Bantu Dilleri: Kikongo, Lingala, Kikenya, Svahili, Kirundi, Ruandaca, Fon, Umbundu, Nyanja, Ndebele, Bemba, Şona, Tswana, Zulu, Xhosa, Sotho, Swazi

[değiştir] Nil-Sahra Dilleri Ailesi

  1. Sahra Dilleri: Songayca, Sara
  2. Nil Dilleri: Nubyaca, Masai, Karamajong, Şilluk, Nuer, Dinka

[değiştir] Eskimo-Aleut Dilleri Ailesi

  1. Aleut Dilleri: Unanganca (Aleutça)
  2. Eskimo Dilleri:
    1. Yupik Dilleri: Sibirya Yupikçesi, Yupikçe, Çupikçe, Nunivak Çupikçesi, Supikçe
    2. İnuit Dilleri: İnyupikçe, Batı Kanada İnuitçesi, Doğu Kanada İnuitçesi,Grönland İnuitçesi (Grönlandca)

[değiştir] Algonkian Dilleri Ailesi

Karaayak, Şeyen, Fox, Mikmak, Kri (Cree)

[değiştir] Irokua (Iroquois) Dilleri Ailesi

Mohawk, Çeroki (Cherokee), Kayuga, Seneka, Onandayga

[değiştir] Muskogean Dilleri Ailesi

Çikasav, Çoktav, Krik (Creek), Seminole, Apalaçian

[değiştir] Dene-Yenisey dilleri

  1. Yenisey dilleri: Ketçe, Yuğca, Kotça, Asanca, Arince, Pumpokolca
  2. Na-Dene dilleri:
    1. Tlingitçe
    2. Eyak-Atabask dilleri:
      1. Eyakça
      2. Atabask dilleri:Ahtnaca, Denağinaca, Değinakça, Holikaçukça, Koyukonca, Kuskokvimce, Aşağı Tananaca, Tanakrosça, Yukarı Tananaca, Kuzey Tuçoncası, Güney Tuçoncası, Guçince, Hanca, Tagişçe, Tahltanca, Kaskaca, Danezaca, Sekanice, Denetaca, Satuca, Tlınçonca, Denesulinece, Tsetsautça, Tsutinaca, Nadoten-Vetsuvetence, Dakelce, Çilkotince, Nikolaca, Hupaca, Ova Apaçicesi, Hikarilaca, Lipanca, Meskalero-Çirikavaca, Batı Apaçicesi, Navahoca

[değiştir] Saliş Dilleri Ailesi

Düzkafa Dili, Saliş lehçeleri

[değiştir] Siyu (Sioux) Dilleri Ailesi

Lakota (Sioux), Omaha, Krov (Crow), Assiniboine

[değiştir] Uto-Aztek Dilleri Ailesi

Şoşone, Hopi, Pima, Havasu, Papago, Komançi, Ute, Tepehuan, Yaki, Tarahumara, Nahuatl, Huiçol

[değiştir] Mişe-Zoke Dilleri Ailesi

Mişe, Zoke

[değiştir] Oto-Mange Dilleri Ailesi

Otomi, Mazahua, Pame, Çinantek, Tlapanek, Mazatek, Zapotek, Mistek

[değiştir] Yuma-Koçimi Dilleri Ailesi

Yuma dilleri, Koçimi

[değiştir] Maya Dilleri Ailesi

Kakçikel, Çol, Kekçi, Çontal, Tzoltzil, Tzeltzal, Yukatek, Hüsnanimce

[değiştir] And-Ekvator Dilleri Ailesi

  1. And Dilleri: Quechua, Aymara

[değiştir] Karib Dilleri Ailesi

Aravakça, Taino, Karib, Garifuna

[değiştir] Tupi-Guarani Dilleri Ailesi

Tupi, Guarani

[değiştir] Pano-Takana Dilleri Ailesi

Pano Dilleri, Takana Dilleri

[değiştir] Ge Dilleri Ailesi

Ge Dilleri, Kaingan

[değiştir] Hivaro (Jivaro) Dili

Hivaro

[değiştir] İzole diller

[değiştir] Kaynakça

Kişisel araçlar
Ad alanları

Türevler
Eylemler
Gezinti
Katılım
Yazdır/dışa aktar
Araçlar
Diğer diller