Besni

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Besni
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Adıyaman ili siyasi haritası
Adıyaman ili siyasi haritası
Ülke Türkiye
İl Adıyaman
Coğrafî bölge Güneydoğu
Yönetim
 - Kaymakam Gürkan Demirkale
 - Belediye başkanı İbrahim Öztürk (SP)
Yüz ölçümü
 - Toplam 1.330 km2 (513,5 mi2)
Rakım 1.050 m (3.445 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 77,404
 - Kır 49,191
 - Şehir 28,213
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 02300
İl alan kodu 0416
İl plaka kodu 02
İnternet sitesi: Belediye
Kızilin Köprüsü

Besni Adıyaman il merkezinin batı kesiminde yer alan ve il merkezine 44 km uzaklıkta bulunan bir ilçedir.

Deniz seviyesinden 1050 m yüksekte yer alan Besni'nin nüfusu yaklaşık 36.000'dir. "Cennete Eş" manasına gelen Bethesna, Bihicti, Bisni gibi isimlerle söylene gelmiştir. Malazgirt Savaşı ile Anadolu'ya giren Türkler Besni'ye üç koldan girerek şehri egemenliklerine almışlardır.

Bu Türkler Saka-İskit Türklerinin Varsak, Türkmenlerin Avşar ve Çerkez oymakları ve Türkoğulları kavmi olduğu yapılan araştırmalarda ortaya çıkarılmıştır.

Tarihinde birçok saldırılara da hedef olan Besni özellikle Moğol ve Timur'un istilalarına karşı Türkoğlu Halil Bey komutasındaki Besni orduları kahramanlıkları ile Yıldırım Beyazıt'dan takdirname alan ilk şehir olmuştur. Osmanlı padişahlarından Yıldırım ve Yavuz Besni'ye uğramış Hamamcızade Hacelinin hamamında yıkanarak kese attırmışlardır. Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi'nde Merc-i Dabık zaferiyle ele geçirdiği Besni'ye, Konya Karaman Beyliği'nin önde gelen ailelerinden Kösebirlerden Bekir Ağa'yı bey olarak yollamış, Kösebekiroğlu Hurşid Ağa adıyla da bilinen Gaziantep'in ünlü Türkmen Beyi Hurşid Ağa'nın Kurtuluş Savaşı sırasındaki katkıları, bölgedeki muazzam saygınlığı ve gücüyle pekişmiştir. (Abdülmecid Nişan kayıtları, Başbakanlık Devlet Arşivleri, Kılıç Ali vesikaları, Hatay'ın Kurtuluşu için Harcanan Çabalar (Tayfur Sökmen - Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1992)) Baybors, Buldaç, Kamil, Süleyman adlı Türk komutanları Besni'de ağırlanmıştır. Evliya Çelebi Besni için "hayran kaldım" demiştir. Türk Kurtuluş Savaşı'nda, Kuva-i Milliye'ye Besni de rastlanır. İlk mebus Reşit Bey'in(AĞAR) Sivas Kongresi'nde Atatürk'ün en yakın çalışma arkadaşı olarak maddi ve manevi destek verdiği de bilinmektedir. 19. yüzyılın sonlarında Malatya'ya bağlı bir kaza olan Besni, Cumhuriyetin ilk yıllarında Gaziantep iline bağlandı. 1933'te tekrar Malatya'ya bağlanan ilçe 1954'te il yapılan Adıyaman'ın bir ilçesi oldu.

1330 km² yüzölçümüne sahip Besni ilçesinin, 8 belde belediyesi, 63 köyü ve 49 mezrası bulunmaktadır. İlçe halkının önemli bir bölümü geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlamaktadır.

Besni'de Adıyaman Üniversitesi'ne bağlı, Besni Meslek Yüksek Okulu bulunmaktadır. Besni M. Y. Okulu, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından geçici olarak tahsis edilen, 4500 m²'si kapalı, 7000 m²'si açık alan olmak üzere toplam 11500 m²'lik kullanım alanına sahip binada öğretimine devam etmektedir. Okuldaki derslik sayısı 18 adet, 7 tanesi 36 kişilik ve 1 adedi de 40 kişilik olmak üzere toplam 8 derslik kulanımına hazırlanmıştır. 100 kişilik bir konferans salonu da bulunmaktadır. Teknoloji laboratuvarı 1 adet olup, 100 kişiliktir. 2004-2005 eğitim öğretim yılında 52 öğrenci mezun olmuştur. Ayrıca Besnili iş adamı Mehmet Erdemoğlu tarafından yapılan 500 öğrenci kapasiteli erkek ve kız öğrenci yurdu mevcuttur.

Besni Kurşunlu Camii, Besni Kalesi, Eski Besni Ören Yeri, Sofraz Anıt Mezarları (MS 2. yüzyılda Roma), Kızilin Köprüsü (Roma), Dikilitaş (Roma), Dolmenler (taş devrine kadar uzanır), Tahtalı ve Meydan Hamamları, ilçenin önemli tarihi eserleri arasında yer alır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe genelinde Türk, Kürt ve Çerkez kökenli vatandaşlar yaşamaktadır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[2] 58.742 11.625 47.117
1970[3] 63.072 12.025 51.047
1975[4] 72.428 16.313 56.115
1980[5] 72.963 15.833 57.130
1985[6] 84.348 17.763 66.585
1990[7] 88.531 26.076 62.455
2000[8] 108.667 36.123 72.544
2007[9] 80.468 24.996 55.472
2008[10] 80.651 25.083 55.568
2009[11] 80.681 26.788 53.893
2010[12] 81.304 29.102 52.202
2011[13] 79.443 28.516 50.927

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 7 belde 63 köy ve 10 mahalleden oluşmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUVxUeY. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspOS5Ud. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btme5oMY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtoIZW7j. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuFenIg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btv8JXMv. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxFXg4j. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btz3Iaeh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1a3YtS. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3OA0GT. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCaqAD9. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEenBsH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGGLwux. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Koordinatlar: 37°41′K 37°51′D / 37.683°K 37.85°D / 37.683; 37.85