Akçadağ

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°21′K 37°58′D / 38.35°K 37.967°D / 38.35; 37.967 Koordinatlar: 38.3389877°′N, 37.9702122°′E

Akçadağ
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Malatya Siyasi Haritası
Malatya Siyasi Haritası
Akçadağ yakınlarından bir görünüm
Akçadağ yakınlarından bir görünüm
Koordinatlar: 38°20′20″K 37°58′13″D / 38.3389877°N 37.9702122°E / 38.3389877; 37.9702122
Ülke Türkiye
İl Malatya
Coğrafî bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Ramazan KESKİN[1]
 - Belediye başkanı Ali KAZGAN [2]
Yüz ölçümü [3]
 - Toplam 1.192 km2 (460,2 mi2)
Rakım [4] 1.050 m (3.445 ft)
Nüfus (2013)[5]
 - Toplam 32,260
 - Kır -
 - Şehir 32,260
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İnternet sitesi: www.akcadag.gov.tr
YerelNET

Akçadağ, Malatya'nın bir ilçesidir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken Dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihi Malatya'dan da eski olan ilçede ilk yerleşim MÖ 111'de Tunç devrinde başlamış, Geç Hitit, Roma ve Bizans devirlerinde devam etmiştir. Bu devirlerin yörede yaşandığı, Akçadağ ilçe merkezinde yer alan Akçadağ Höyük ve Akçadağ kasabasında yer alan Ören Höyük ile Akçadağ Ören Kasabası yolu üzerinde bulunan İkinciler Höyük te yapılan yüzey çalışmalarıyla belirlenmiştir. İlçe Müslüman-Arap devletlerinin kendilerini güvenlik altına alarak Bizans saldırılarından korunmak için paralı askerler ve Türkmen ailelerin yerleştirilmesiyle Anadoluda Türklerle tanışan ilk yerleşim yerlerinden biridir. Dolayısıyla halkının tamamı dışarıdan aldığı göçler hariç Türk'tür.

Osmanlı Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe Osmanlı döneminde de yerini korumuş ve Kürne ve Kürecik bölgelerinde çıkan isyanlar nedeniyle Osmanlı Devleti hükümdarı 2. Abdülhamit tarafından Hamidiye Kışlası kurulmuş Sultan Abdülhamit'in Doğu Anadolu'da meydana getirdiği bu alaylar çerçevesinde köy Osmanlı ordusuna at ve zahire yetiştirmiştir.

Akçadağ, Osmanlı devrinde tahminen 1850 yıllarında bugünkü Levent bucağında teşkilatlandırılmış, 1858 yılında da ilçe merkezi şimdiki yerine Arga'ya nakledilmiştir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Akçadağ'ın Malatya'ya uzaklığı 35 km'dir. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 925 metredir. İlçe dağlık ve ovalık bir konumda olup karasal iklim etkisindedir.

İlçenin batı ve kuzeybatısında 850 ile 1660 rakımları arasında, ilçenin doğusunda Malatya merkez ilçesi, güneyinde Yeşilyurt ve Doğanşehir ilçeleri, batısında Kahramanmaraş iline bağlı Elbistan ilçesi kuzeyinde Darende ve Hekimhan ilçeleri bulunmaktadır.

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçenin Akçadağ ilçesinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:

Nüfus ve idari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

2007 genel nüfus sayımına göre ilçenin toplam nüfusu (köyleri dahil) 29.940, erkek nüfusu 14.918, kadın nüfusu 15.022'dir.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[6] 47.036 5.995 41.041
1970[7] 53.439 7.540 45.899
1975[8] 54.463 7.366 47.097
1980[9] 57.463 9.548 47.915
1985[10] 57.638 10.285 47.353
1990[11] 51.226 10.839 40.387
2000[12] 48.670 13.432 35.238
2007[13] 29.940 8.427 21.513
2008[14] 33.431 8.948 24.483
2009[15] 31.983 7.762 24.221
2010[16] 30.114 7.564 22.550
2011[17] 29.858 8.081 21.777

Bağlı köy ve bucaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin Kürecik ve Levent olmak üzere 2 bucağı, merkez, Bahri, Ören ve Yukarı Kozluca olmak üzere 4 belediyesi 9 mahallesi, 72 köyü ve 169 mezrası vardır.

Eğitim ve kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitim ve kültürel faaliyetler ile halkın büyük şehirlerle fazla ilişki kurması, çok sayıda vatandaşın Avrupa ülkelerine işçi olarak gitmesi, ilçenin kısıtlı olan sosyal hayatını modern hale getirmiştir. Okuma yazma oranı %98 gibi yüksek bir rakama ulaşmıştır.

Tarihi yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe, tarihi eser bakımından, eskikonaklama merkezleri olan han kalıntıları açısında zengindir. Bunlardan Sarıhacı, Bekiruşağı ve Esenbey köylerinde, yine Kürecik bucağına bağlı Düvencik Köyü (güneşli) civarındaki Hititler devrinden kalma Ferik Kalesi ve kaya manzaraları sayılabilir.

Gezilebilecek yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Başpınar, Akpınar, Karadağ eteklerinde Yaylımlı Köyü Humarağılı Mezrası yakınlarında yaklaşık 3 metre çapındaki yapay mağara (yerel halk arasında "Gâvur Kayası" olarak bilinir) ile Sultansuyu gezilebilecek yerler arasında sayılabilir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

ilçe sınırları içerisinde Tigem'e bağlı Sultan Suyu üretme Çiftliği mevcut olup, bu çiftlikte tarım ve meyvecilikle birlikte hayvancılık yapılmaktadır. Ülkemizin ünlü yarış atları burada yetiştirilmektedir. Çiftçiliğin her türlüsüyle uğraşılmaktadır ve aile ekonomisi genellikte tarıma dayanmaktadır. Burada çalışan insanlar dışında yerli halkın %75,3'i geçimini kayısıdan temin etmektedir. Dünya kayısı üretiminin %80'i ülkemizden ve bu üretimin tamamı Malatya'dan sağlanmaktadır. Malatya'da yetişen kayısının hem şeker oranı hem kilo bazındaki değeri açısından hem de her sene Malatya ilinde düzenlenen kayısı festivalinde 1. olmasından dolayı ilçe ekonomisi için büyük önem arz etmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ [1]
  2. ^ [2]
  3. ^ 8/11
  4. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=198844
  5. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPV7zLbD. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  6. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspuDuUx. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btni9152. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqPKmGT. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btunr2ou. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwru4mg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyWLpxX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0hrYkq. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu265ajH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3upejz. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuE7HVEG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFji3eG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH0wZGt. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]