Ceyhan, Adana

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Ceyhan sayfasından yönlendirildi)

**Ceyhan**
(Adana)
İdari Yapı: ilçe
Yılankale
Bağlı: il	Adana
Belediye Başkanı:	Hüseyin Sözlü
Özellikleri
Alanı
Toplam	1424 km²
Rakımı	30 m
Nüfus
(2007)	158.459
Yoğunluk	yaşayan kadın sayısı(merkez) = 52.486 köy = 27.569 yaşayan erkek sayısı(merkez) = 51.314 köy = 27.090/km²
Çevre	70978
Merkez	103.800
	2008 yılı devlet istatistik enstitüsü verilerine göre 858 ilçe içerisinde gelişmişlik düzeyi olarak 116’ncı, ilçe nüfus büyüklüğü itibariyle de 7. sıradadır.
Alan kodu: 322
Posta kodu: 01960
Plaka kodu: 01

Ceyhan, Adana ilinin en büyük müstakil ilçesi olup, nüfusu 2007 yılı sayımına göre 158.459'dur.Merkez 103.800'dür

Ceyhan, Türkiye'nin ekonomik olarak en gelişmiş ilçelerinden biri durumunda olup Ortadoğu petrolleri ve Orta Asya enerji kaynaklarının dünyaya açılmasında anakapı görevi görmektedir. Son 20 yılda bir enerji şehri konumuna gelmiştir.

Tarih boyunca Kınık, Yarbisi, Yarsuat, Hamudiye ve Urifiye isimleri ile anılan şehrin ismi 3 Mayıs 1920 yılında çıkarılan yasa ile Ceyhan olarak değişmiştir.

Çukurova Üniversitesi'ne bağlı bir Meslek Yüksekokul mevcuttur. Ceyhan'ın kurtuluş günü 6 Ocak'tır.

Konu başlıkları

1 Tarih
2 Coğrafya ve iklim
3 Ulaşım
4 Ekonomik Yapı
5 Sanayi ve Ticaret
6 Eğitim & Öğretim
7 Yönetim
- 7.1 Belediye Başkanları
8 Nüfus
9 Basın
10 Spor
11 Kültür
12 Tarihi ve ören yerleri
13 Önemli günler
14 Ayrıca bakınız
15 Dış bağlantılar
16 Kaynak

[değiştir] Tarih

Şehrin bilinen tarihi M.Ö. 1900'lü yıllara kadar uzanmaktadır. Ceyhan Ovası Hitit, Asur, Fenike, Mısır, İran, Roma ve Bizans medeniyetlerine evsahipliği yapmıştır.

Boğazköy ve Kültepe tabletlerinde adı geçen üç krallıktan, Luvi Krallığı'nın (M.Ö. 1900) Ceyhan Nehri'nin doğu kısmında, Arzava Krallığı'nın ise (M.Ö. 1500-1333) nehrin batı kısmında kurulduğu anlaşılmaktadır. Luviler Asurluların, Arzavalılar ise Hititlerin egemenliği altına girmişlerdir. Kizvatna Krallığı ise Seyhan ve Ceyhan nehirleri arasında kurulmuş olup Hitit egemenliğine girmiştir.

M.Ö. 1200 yılında Hitit Krallığının ortadan kalkması ile Kue Krallığı kurulmuş (M.Ö. 1190-713), Kral Asistavands Karatepe şehrini kurdurmuştur. Daha sonra bölge Asurlar'ın, Babiller'in, Persler'in, Büyük İskender'in, Selevkoslar'ın, Helenistik Mısır Krallığı'nın, Roma İmparatorluğu'nun, Bizans İmparatorluğu'nun, Emeviler'in, Abbasiler'in, Tolunoğulları'nın, Hamdaniler'in ve tekrar Bizans'ın eline geçti.

1071 Malazgirt Savaşı sonrası, Süleyman Şah (Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu) 1083 yılında Ceyhan Ovası'nı ve Adana'yı tamamen ele geçirdi. 1097 yılında Kilikya Ermeni Krallığına bağlanan Ceyhan 14. yüzyılda Mısır Memlüklülerinin istilasına uğrar ve sonrasında Dulkadiroğlu Beyliği topraklarına katılır. O yıllarda nüfusu 5.000'dir.Ceyhan, 1353-1515 yılları arasında Memlüklere bağlı Ramazanoğulları Beyliği'nın hakimiyeti altında kalmıştır. Bu topraklar için Memlükler ve Osmanlılar 1485-1498 yılları arasında savaştılar. 1515 yılından itibaren Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi sırasında Adana toprakları Ceyhan Ovası ile birlikte Osmanlı Devletinin idaresine girdi.

1525 yılına ait Osmanlı Tapu tahrir defterinde adı Yarsuvat olarak geçmektedir. Bu dönemde bölgeye yerleştirilen Kınık Türkmenleri, Oğuzların Üçok koluna ait Denizhanoğulları saoyundan gelmektedir. Nitekim bugün bölgede kalabalık bir nüfusa sahip olan Sırkıntıoğulları, Karsantıoğulları, Kozanoğulları, Cerit, Yüreğir, Barak, gibi türkmen obaları oğuzların kınık boyuna bağlıdırlar.

1833-1840 tarihleri arası Ceyhan Ovası el değiştirerek Mısırlı İbrahim Paşa'ya geçmiştir. İbrahim paşa özellikle Menemencioğulları türkmenleri başta olmak üzere diğer Türkmen boylarının yardımıyla Konya'ya kadar ilerleyerek osmanlı ordusunu bozguna uğratmıştır. Mısırlı İbrahim Paşa kendisine destek vermeyip osmanlıyı destekleyen aşiretlere ise çok acımasız davranmıştır. Örneğin Sırkıntıoğulları ve Karsantıoğulları'nın tüm mallarını yağmaladığı gibi bu Türkmenleri kılıçtan geçirme kararını bile almıştı. Ancak Menemencioğlu Ahmet Bey'in itirazı nedeniyle bu kararını uygulayamamıştır. Mısır ordusu bölgede Osmanlı yanlısı Türk boylarını sindirmek için özellikle sürgün takdiğini çok kullanmıştır. Özellikle bölgenin en büyük aşireti olan Sırkıntı Türkmenlerini pasifize etmek için Sırkıntıoğlu Murtaza Bey, İbrahim Paşa'nın emriyle Mısır'a sürgün edilmiştir. Ceyhan 1841 yılında tekrar Osmanlı yönetimine geçmiştir. Kurtuluş savaşı yıllarında ise türkmen boyları tarafından kurulan Kuvay-ı Milliye birlikleri bölgede destan yazmışlardır. Sırkıntılar grup komutanlığı gibi birçok birlikler Ceyhan'ın kurtuluşuna önemli katkıda bulunmuşlardır.

Kırım Savaşı'ndan sonra Osmanlılar buraya Nogay Türklerini ve 93 Harbi'nden sonra da Rumeli Türklerini iskan etmişlerdir. 1896 yılında II. Abdulhamid tarafından Hamidiye adı verilmiş 1908 yılında ise Urfiye olarak değiştirilmiştir.

19 Temmuz 1926'da ilçe yapılmış ve Cebelibereket vilayetine (Osmaniye) bağlanmış ve son olarak 3 Mayıs 1920 yılında çıkarılan yasa ile adı Ceyhan olarak değişmiştir. 1933 yılında Cebelibereket ili'nin ilçe yapılması üzerine bugünkü statüsüne kavuştu.

[değiştir] Coğrafya ve iklim

Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Ceyhan Adana'ya 43 km uzaklıkta, Akdenize 30 km. uzaklıkta, 36. ve 37. kuzey enlemleri ile 35. ve 36. doğu boylamları arasında olan bir ilçedir. Güneyde Yumurtalık, Kuzeyde Kozan, kuzeybatısında İmamoğlu, Kuzeydoğusunda Kadirli, Doğuda Osmaniye, Hatay ilinin Erzin ilçesi ve Batıda Yüreğir ile komşudur.

İlçenin önemli bölümü tarımsal arazi ile kaplı olup yüzölçümü 1.424 km²dir ve 71 köyü vardır.

En önemli akarsu Ceyhan Nehri ilçenin kenarından geçmektedir ve uzunluğu 509 km. dir. Ayrıca Mercin Suyu, Karaçay, Handeresi, Çeperce Deresi ilçenin akarsularıdır.

Yazları sıcak ve kurak, kışları ilik ve yağışlı geçen ilçenin iklimi tipik Akdeniz iklimidir. Yağış miktarı Ceyhan Ovası'nda 600-750 mm. iken, dağlık alanlarda 750-1000 mm. arasında olup, yağışların %50 si kışın, %27 si ilkbaharda, %18 i sonbaharda, %5 i yaz aylarında düşer.

Ceyhan'ın bitki örtüsünü makiler oluşturmaktadır. Ceyhan büyük bir ova olduğu için orman alanlar tahrip edilerek tarım alanlarına dönüştürülmüştür. Buna rağmen yer yer çam ormanlarına rastlanır.

Ceyhan'da son yıllarda oluşturulan okaliptus (sıtma ağacı-selvi ) ormanları ise geniş alanlar kaplamaktadır. Yine tarımı geliştirmek için ekilen zeytin, turunçgil ,kavak ekili alanlar da geniş yer kaplamaktadır.

Ceyhan tabi orman bakımından fakirdir. Lakin kerestecilik maksadıyla okaliptüs ve kavak yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ceyhan'da kerestecilik ve mobilyacılık gelişme göstermiştir.

Ceyhan'da üretilen orman ürünleri genellikle kereste ve odun olarak tüketilmektedir.

[değiştir] Ulaşım

Ceyhan , güneyden ve kuzeyden iki önemli yolla çevrilidir.

Avrupa'yı Asya'ya bağlayan E-5 karayolu Ceyhan�dan geçmektedir. Yine Pozantı-Mersin – Gaziantep otoyolu da Ceyhan'ın güneyinden geçmektedir.

Ceyhan, Adana hava alanına da 45 km. uzaklıktadır. Deniz ulaşımı için de Yumurtalık ve İskenderun Limanlarına yakındır.

[değiştir] Ekonomik Yapı

Ana geçim kaynağı olarak tarım gösterilebilir. İlçe, tipik bir Çukurova ilçesi olarak, geçmişte akıllara yer eden pamuk üretimiyle anılsa da, şimdilerde değişen ekonomik kaygılar sebebiyle, dönemden döneme değişmekle beraber buğday, mısır, karpuz üretimine de sıklıkla rastlanır. Köylerde ufak çapta büyük baş hayvancılık da yapılır. Tarımın ekonomide yoğun olarak yer alması, Ceyhan'ın ticaret ve sanayi olanaklarını da etkilemiştir. Ceyhan çevresinde onlarca çırçır fabrikası ve mısır kurutma tesisleri yer alır. Ayrıca Ceyhan'ın yakın çevresindeki Sugözü Termik Santrali, BOTAŞ ve Toros Gübre Sanayi, Ceyhan'ın ekomisinde etkili rol oynar.

[değiştir] Sanayi ve Ticaret

Ceyhan sanayi kuruluşu bakımından gelişmiş ilçelerdendir. İlçede özellikle tarıma dayalı sanayi kuruluşları gelişme göstermiştir.

Ceyhan'daki en büyük sanayi kuruluşu BOTAŞ� tır. BOTAŞ'ta Güneydoğu Anadolu Bölgesi�nden ve geçmişte Irak�tan pompalanan petrol işleniyor ve bir bölümü de yumurtalık Limanı aracılığıyla dış tüketime sunuluyor.

CEYTAŞ(Ceyhan Tekstil Sanayi A.Ş.) faaliyet gösterdiği tekstil sektörü, ülkemizde sanayileşmenin önderliğini yapan en yaygın ve en fazla istihdam sağlayan sektörlerden biridir.

Dünyada ve ülkemizde yaşanan ekonomik krize rağmen CEYTAŞ, krizden fazla etkilenmeden çalışmalarını sürdürmektedir.

ÖZMAYA, ülkemizdeki en büyük maya fabrikalarından biri olup, Fransız şirketidir. Şirkete bağlı olarak Amasya ve Ceyhan'da iki ayrı fabrika bulunmaktadır.

ÖZMAYA Fabrikası ilçemiz için önemli bir işçi istihdam alanıdır.

Toros Gübre Fabrikası, 1981 yılında faaliyete geçen Ceyhan tesisleri 330000 ton/yıl gübre üretim kapasiteli olup, ayrıca 660000 ton/yıl torbalama kapasiteli tesislerine ve yılda 1000000 tona varan sıvı ve katı yük yükleme , boşaltma ve depolama tesislerine sahiptir.

Tesislerde yurt içi ihtiyaç için her türden kompoze gübre üretimi yanında, muhtelif gübre ve gübre hammaddeleri ile petrol ürünlerinin transit sevkıyatı yapılarak önemli ölçüde döviz geliri elde edilmektedir.

BOTAŞ, 27 Ağustos 1973 tarihinde Irak ve Türkiye Cumhuriyetleri arasında imzalanan Ham Petrol Boru Hattı , Kerkük�ten başlayarak Akdeniz�de Ceyhan terminalinde son bulmaktadır.

Dünyanın en uzun ve en modern boru hatlarından biri olarak inşaa edilmiş bulunan Irak-Türkiye Boru Hattı, Körfez Savaşı�ndan sonra Irak�a uygulanan ekonomik yaptırım münasebetiyle işlevinde azalma olmuştur.

BOTAŞ, tam kapasite ile çalıştığı dönemlerde ülkemizin döviz merkezlerinden biri iken günümüzde ambargo münasebetiyle gelirde azalma görülmüş bu olumsuzluk ülkemiz ve yöremizi de etkilemiştir.

[değiştir] Eğitim & Öğretim

Ceyhan okur yazar oranı yüksek bir yerleşim birimi olup, ilçemizde bir tane meslek yüksek okulu ve sekiz yüz öğrencisi, dokuz tane lise ve meslek lisesi, onlarca da ilk öğretim okulu mevcuttur.

Ceyhan Meslek Yüksekokulu 1976'da Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak kurulmuş, 1982 yılında Çukurova Üniversitesine bağlanmıştır. Yaklaşık 300 dekarlık yerleşim alanına sahiptir. Tarım Alet ve Makinaları, İnşaat, Elektrik, Bilgisayar Teknolojisi ve Programlama, Pazarlama, Büro Yönetimi ve Sekreterlik, Muhasebe, olmak üzere 7 programda ön lisans eğitimi vermektedir.

Sağlık Meslek Yüksekokulu 2004 yılında Ç. Ünv. tarafından açılmıştır. Yüksek okulumuzda ambulans ve acil bakım teknikerliği ile diş protez teknikerliği olmak üzere 2 program mevcut olup, toplam 41 öğrenci kontenjanı bulunmaktadır.

[değiştir] Yönetim

19 Temmuz 1926'da ilçe yapılmış ve Cebelbereket vilayetine (Osmaniye) bağlanmış ve son olarak 3 Mayıs 1920 yılında çıkarılan yasa ile adı Ceyhan olarak değitirilen şehir Adana'ya bağlıdır.

[değiştir] Belediye Başkanları

Hüseyin Sözlü 1999- devam
Emin Civelek 1994-1999
Mehmet Şerif Yiğit 1989-1994
Mahir Alp Boydak 1984-1989
Rifat Atik (atama) 1981-1983
Şahin Özbilen 1963-1980
Ökkeş Sabitoğlu 1955-1960
Yusuf Mülayim 1954-1955
Musatafa Akçalı 1952-1954
Lütfi Başeğmez 1951
Musatafa Haydar 1947-1950
Sait Akman 1945-1946
Hakkı Mete 1943-1944
Arif Hikmet Özbilen 1941-1942
Selahattin Sepici 1939-1940
Hacı Ahmet Topsakal 1935-1938
Rıfat Çetinsoy 1928-1932
İbrahim Mete 1930-1931
Selim Aytemur 1927
Hacı Müşteba Yücekök 1926-1927
Hasan Sağındık 1924-1925
Mehmet Payaslı 1923-1924

[değiştir] Nüfus

İlçenin nüfusu 2000 genel nüfus sayımına göre 178543'dir. Bunun 108602'si ilçe merkezinde, 69941'i ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır.

İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 11 belde, 70 köy ve (?) mahalleden oluşmaktadır.

[değiştir] Basın

Her şey gibi gazetecilikte Ceyhan'da mevcudiyetini kabul ettiren bir kuvvet olmuştur. Gazeteler şehirlerin fikir,düşünce ve tenkid gücüdür .İlçemizde günümüzde dört tane günlük ve bir tane de haftalık gazete yayın hayatını sürdürmektedir.

ATILIM Gazetesi; 4 Mart 1993 tarihinde kurulan bu gazetenin sahibi Cengiz Özer olup,tek sayfa günlük ve bir tane de haftalık gazete yayın hayatını sürdürmektedir.

İLERİ Gazetesi; 1948 yılında merhum Mehmet Selçuk tarafından kurulmuş olan gazete Ceyhan�daki en eski gazetedir. Bu gazetemiz tek sayfa olmasına rağmen tam 52 yıldır kesintisiz olarak yayın hayatını sürdürmektedir.

İLKE Gazetesi; 1994 yılında Faruk Menteş tarafından kurulmuş olup, günümüzde ise sahipliğini Yusuf Öztorun yapmaktadır. Gazete Ceyhan�da günlük olarak çıkan dört sayfalı gazetedir.

HÜRFİKİR Gazetesi; 20 Temmuz 1993 tarihinde kurulan gazete de tek sayfa günlük olarak yayınlanmaktadır. Kurucusu ve sahibi Abdullah Şentürk�tür.

ÇAĞDAŞCEYHAN Gazetesi; 1994 yılında kurulmuş olup haftalık olarak çıkmaktadır. Sahibi Şenel Çelikten olan gazete sekiz sayfa ve ofset baskı olarak yayın hayatını sürdürmektedir.

İlçemizde günümüzde iki tane yerel televizyon ve radyo yayın hayatını sürdürmektedir. Bunlardan ilki CRT olup sahibi Şahin ÖZER�dir. Bu kurum hem radyo hemde televizyon yayıncılığı yapmaktadır. CRT Radyo yayıncılığında Türkiye ve Dünyada birkaç rekora sahiptir. İkincisi ise SAMİM Radyo Televizyon olup, sahibi Samim ÖZSOY�dur.Bu kurumumuz da radyo ve televizyonculuk yapmaktadır.

[değiştir] Spor

Ceyhan'da spor denilince ilk akla gelen futbol olmaktadır. Ceyhan�ın en tanınmış kulüpleri Ceyhanspor, Doğan spor, Ceyhan Gücü ve basketbolde Ceyhan'ın ve Türkiye'nin gururu BOTAŞSPOR'dur.

Ceyhanspor; 1966 yılında kurulmuş,aynı yılın 10 Eylül günü de tescil edilerek yeşil-beyaz renklerini forma rengi olarak seçmiştir.

Kulübün kurucuları arasında, Hakkı Yeşil, Sait Yalçın,Ahmet Temiz,Cemal Baysal, Nail Atabey, Erdal Turan Sancar ve Mustafa Işık bulunmaktadır. Ceyhanspor günümüzde Türkiye 3.Futbol liginde başarılı bir mücadele vermektedir.

Ceyhan Gücü ; 1970 yılında kurulmuştur. Bu kulübümüzün de forma renkleri yeşil beyazdır. Ceyhan Gücü�nün kurucuları arasında İbrahim Kök,Osman Yantır, Sabri Sevim,Fevzi Yıldırım, Faik Türközü,Turgut Yılmaz, Ayhan Yorgancı, Ali Yurtsever, Sağlam Eker... bulunmaktadır.

Ceyhan Gücü futbol takımı amatör kümede mücadele vermektedir.

Doğan Spor; 1975 yılında kurulmuş olup forma renkleri olarak sarı-lacivert renkleri seçmiştir. Doğan Spor; Ceyhanlı işadamı Mehmet Kurt tarafından KURTSAN Spor ismiyle kurulmuş olup daha sonra bugünkü ismin almıştır.

Doğan Spor, kurulduğu günden bugüne kadar 3 branş, 14 kategoride çeşitli yıllarda Adana birincisi olmuş ve ilçemizi başarı ile temsil etmiştir.

Kulübümüzün spor faaliyetleri; Futbol,basketbol ve atletizmdir.

Futbolda ilçemizi Adana amatör kümede temsil eden kulübümüz başarılı maçlarıyla takdir toplamaktadır.

Ceyhan Belediye Başkanlığı ilçemizdeki spor kulüplerine destek sağlamak amacıyla işletmesi ve mülkiyeti belediyeye ait olan halı sahayı bu kulüplerimize vermiş,yine belediyeye ait olan kum ocağının işletme hakkını da Ceyhanspor�a vermiştir.

1984 yılında kurulan BOTAŞSpor Kulübü, 2 branşta (bayan basketbol ve erkek basketbol,yüzme) ve çeşitli kategorilerde faaliyetini sürdürmektedir.

1989-1990 Basketbol sezonunda deplasmanlı bayanlar ligine terfi eden BOTAŞSpor Bayan Basketbol takımı,günümüzde ilçemizi hem ülke çapında başarı ile temsil etmektedir. ayrıca ahlaklı tertipli spor düzenleri vardır mert ısıyel ceyhanlı

[değiştir] Kültür

Şahmeran Efsanesi: Günümüzden binlerce yıl önce,Yılan Kale'de, yedi kat yerin dibindeki mağaralarda yaşayan yılanlar varmış. Meran adı verilen bu yılanlar, çok akıllı ve iyi yüreklilermiş. Arkadaşlığa, dostluğa, sevgiye büyük önem vererek, barış içinde mutlu bir hayat sürerlermiş. Meranların başında Şahmeran denilen eceleri varmış. Genç ve güzel bir kadın olan Şahmeran hiç yaşlanmaz, öldüğü zamanda ruhu kızının vücuduna geçermiş. Geçmişten günümüze kadar gelen bu efsaneye göre Şahmeran'la karşılaşan kişi Camsab'dır. Yoksul bir ailenin oğlu olan Camsab, evinin geçimini arkadaşları ile odun satarak sağlamaktadır. Bir gün arkadaşları ile birlikte bir kuyu dolusu bal bulan Camsab, arkadaşlarının açgözlülüğü yüzünden kuyunun içindeki bal bitince kuyuda bırakılır. Terk edilen genç cebindeki çakıyı kullanarak burada gördüğü bir deliği genişletir ve daha büyük bir yere geçer. Uyandığında etrafının yılan ve ejderhalarla dolu olduğunu görür. O sırada yarı insan yarı yılan olan Şahmeran yanına gelir ve konuşurlar. Camsab kendisine yapılan ihaneti anlatır. Camsab'ın anlattıklarını dinleyen Şahmeran onu kuyudan çıkaracağını söyler. Fakat geçen ömrü boyunca asla yerini söylemeyeceğine dair söz alan Şahmeran ona yeterli miktarda dünyalık vererek genci kuyudan çıkarır. Köyüne dönen Camsab, ülkesinin hasta hükümdarının iyileşebilmesi için Şahmeran'ın etinin önerildiğini duyar ve ses çıkarmaz. Bir gün arkadaşları ile sohbet ederken Şahmeran'ı gördüğünü ağzından kaçırır. Arkadaşları tarafından bu olay padişaha ulaştırılır. Padişah Camsab'ı huzuruna çağırarak Şahmeran'ın yerini göstermesini ister. Fakat Camsab bir türlü Şahmeran'ın yerini söylemez. Kendisine altınlar ve vezirlik ünvanı verileceğini duyan Camsab Şahmeran'ın yerini vezire gösterir. Vezir bazı sihirli kelimeleri söyleyerek Şahmeran'ı altın bir tepsi içinde kuyunun dışına çıkarır. Vezir'in adamları Şahmeran'ı öldürür ve onun etini hükümdara yedirirler, hükümdar sağlığına kavuşur. Efsane, Şahmeran'ın insanoğluna olan sadakati ve iyi niyetine karşılık gördüğü ihaneti anlatır. Bir rivayete görede yılanlar hala Şahmeran'ı yaşıyor biliyorlarmış.