Sovyetler Birliği bayrağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Sovyetler Birliği bayrağı
Flag of the Soviet Union.svg
Sovyetler Birliği bayrağı
Ayrıntılar
Kullanan(lar) Sovyetler Birliği
Kabul tarihi Aralık 1922 (İlk hali)
19 Ağustos 1955 (Son hali)
Kaldırılma tarihi 26 Aralık 1991
Lakabı Kızıl bayrak
Oran FIAV 010110.svg 1:2
Tasarım Altın bir orak ve çekiç ve üst kantonunda altın kenarlı bir kızıl yıldız ile düz bir kırmızı bayrak.
Renkler
Dikey olarak kullanılan SSCB bayrağı
Sovyetler Birliği Bayrağı dalgalanırken
Bayrak direğinin alemi

Sovyetler Birliği bayrağı (Rusça: Госуда́рственный флаг Сою́за Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, Gosudárstvenny flag Soyúza Sovétskikh Sotsialistícheskikh Respúblik), Sovyetler Birliği'nin 1922'den 1991'e kadar kullanılan ulusal bayrağıdır. Bayrağın tasarımı çeşitli kaynaklardan türetilmiştir, ancak bayrağın ilk şekli Rus Devrimi sırasında ortaya çıkmıştır. Bayrak aynı zamanda bir bütün olarak komünist hareketin uluslararası bir sembolüdür.[1]

Bayrağın sol üstünde altın renginde orak ve çekiç ve kızıl yıldız yer almaktadır. İşçileri temsil eden çekiç ve köylüleri temsil eden orağın birleşmesi, kalıcı devrimci ittifakı temsil eder.[2]

Bayrağın ilk hâli Aralık 1922'de kabul edildi. 1955'te ise, bayrağın resmi ölçüleri bir tüzük ile belirlendi. Ayrıca bu tüzükle beraber çekiç ve orak ufak değişikliklere uğradı. Bayrağın bu hâli Sovyetler Birliği'nin dağılması'na kadar kullanıldı.[3]

Günümüzde bayrakta yer alan simgeler dünyanın çeşitli ülkelerindeki komünist partiler tarafından kullanılmaktadır.

Sembolizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyetler Birliği bayrağı, altın kenarlı kırmızı bir yıldızın altına yerleştirilmiş yine altın renkli çekiç ve orağın bulunduğu kırmızı zemine sahip bir bayraktan oluşmaktadır. Bu sembol bayrağın sol üstünde yer almaktadır. Kırmızı renk, 1871 Paris Komünü'nün kırmızı bayrağından gelmektedir.[4] Kırmızı yıldız, çekiç ve orak ise komünizmin ve sosyalizmin sembolleridir.

Çekiç kentsel sanayi işçilerini, orak ise tarım işçilerini, kızıl yıldız ise Komünist Partisi'ni temsil eder. Yıldızın çekiç ve orağın üzerinde olması, komünizmin inşasında işçi ve köylüleri birleştirmek ve aydınlatmak için sosyalist toplumdaki lider rolünü sembolize eder.

Bayrağın tasarımı ise 1955 yılında yasalaştırılmıştır.[5]

Bayrağın tasarımı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bayrağın genişliğinin uzunluğuna 1:2 oranındadır.
  • Çekiç ve orağın kenarları bayrağın yüksekliğinin 14'üne eşit bir karedir. Orağın keskin ucu karenin üst tarafının merkezinde bulunur ve çekiç ve orak sapları karenin alt köşelerinde yer alır. Çekiç ve sapının uzunluğu kare köşegenin 34'üdür.
  • Beş köşeli yıldız, bayrağın yüksekliğinin 18 çapında bir daireye sığdırılmıştır, daire karenin üst tarafında yer alır. Yıldız, çekiç ve orağın dikey ekseninin vinçten mesafesi, bayrağın yüksekliğinin 13'ü oranındadır. Bayrağın üst tarafından yıldızın merkezine olan mesafe, bayrağın yüksekliğinin 18'i kadardır.
    Flag the USSR schema Sbornik zakonov 1938-1956.svg

Resmi olarak 1980'den beri, bayrağın arka tarafı düz kırmızı renkte kullanıldı.[6] Fakat pratikte, bayrak üreticileri tarafından bu ayrıntı çok yaygın olarak göz ardı edildi; çünkü tasarımın tersine yansıtılmış olarak bayrağı basitçe basmak çok daha kolay ve daha az maliyetliydi.[7]

Dikey kullanımda ise çekiç ve orak 90 derece çevrilerek kullanıldı.[8]

Renk şeması[değiştir | kaynağı değiştir]

Flag of the Soviet Union.svg Kırmızı Altın
RGB 205/0/0 255/217/0
Hexadecimal #CD0000 #FFD900
CMYK 0/100/100/20 0/15/100/0
Pantone 3546 C Medium Yellow C

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin kurulması sırasında Vladimir Lenin ve yoldaşları, bayrağın dayandığı devlet mührünün bir parçası olarak çekiç ve orağın yanı sıra bir kılıç sembolü dâhil etmeyi düşünmüşlerdi. Ancak ortaya çıkan görüntünün çok agresif olması nedeniyle kabul edilmedi. Lenin bu konu hakkında, "Kılıç bizim sembollerimizden biri değildir." demiştir.[9]

İlk resmi bayrak Aralık 1922'de, Sovyetler Birliği'nin ilk Sovyetler Kongresi'nde kabul edildi. Kızıl bayrağın "Parti simgesinden çok bir devletin simgesine dönüştürüldüğü, ve bu bayrağın etrafında Sovyet cumhuriyetleri halklarını tek bir devlet altında (Sovyetler Birliği) bir araya getirilmesi kararı verildi." 30 Aralık 1922'de Kongre, SSCB'nin kurulması hakkında bir deklarasyon ve anlaşma kabul etti. Anlaşmanın 22. maddesinde şöyle yazmaktadır: "Sovyetler Birliği'nin bayrağı, arması ve bir devlet mührü vardır.[10] Bayrağın detayları, 6 Temmuz 1923'te SSCB'nin İcra Komitesi'nin (CIK) ikinci oturumunda kabul edilen 1924 Sovyet Anayasası'nda verilmiştir." 71. maddenin metni: "Sovyetler Birliği'nin devlet bayrağı, devlet arması olan kırmızı veya kırmızıya yakın bir renk olan scarlet'ten oluşmaktadır."[11] İlk bayrak alışılmadık 4:1 oranında, merkezde devlet arması olan kırmızı bir bayraktan oluşuyordu. Fakat 4:1 oranındaki bu bayrak seri olarak üretilmedi. Bayrak yalnızca dört ay resmi olarak kullanıldı, 12 Kasım 1923'te SSCB'nin CIK'nin üçüncü oturumu sırasında, daha tanıdık çekiç ve orak tasarımının olduğu bayrakla değiştirildi.[12]

İcra Komitesi'nin üçüncü oturumunda, anayasa'da yer alan Sovyet bayrağının tanımı değiştirildi ve 71. madde: "Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin devlet bayrağı kırmızı veya scarlet bir zeminden oluşur ve kantonda altın bir orak, çekiç ve üstünde altınla çevrelenmiş beş köşeli kırmızı bir yıldız bulunur. Genişliğin uzunluğa oranı 1:2'dir."[13] şeklinde değiştirildi. 15 Ağustos 1980'de,[14] Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Devlet Bayrağı Tüzüğü yenilendi; bu tüzükte, bayrağın arka tarafındaki çekiç ve orak kaldırılmasının haricinde bayrağın detaylarında herhangi bir değişiklik yapılmadı.[3] Bayrağın bu hâli ise 26 Aralık 1991'de, Sovyetler Birliği'nin dağılması'na kadar eski Sovyet ülkeleri tarafından kullanıldı.

Günümüzde ise bayrak, muhalefet partisi tarafından ve çeşitli anma günlerinde kullanılmaktadır.[15]

Benzer bayraklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Boris Yeltsin tarafından onaylanan ve bir süre kullanılan Zafer Sancağı

Sovyetler Birliği dünyanın ilk anayasal Sosyalist devleti idi ve onu gelecekteki Angola Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti, Kuzey Kore, Vietnam gibi sosyalist devletlerin bayraklarının ilham kaynağı hâline getirdi.[kaynak belirtilmeli]

SSCB'yi oluşturan Sovyet cumhuriyetlerinin bayrakları, Sovyet bayrağının tahrif edilmiş veya değiştirilmiş versiyonlarıydı.

15 Nisan 1996'da Boris Yeltsin, bir başkanlık kararnamesi imzaladı.Bayrakta yalnızca yıldız bırakılarak çekiç ve orak kaldırıldı, ancak daha sonra eski hâline getirildi. Belirli bayramlarda Zafer Sancağı, Rusya bayrağı'yla birlikte kullanılır.

Ordu bayrakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bayrak Kullanım Kullanan
1946–1991 Kızıl Ordu
–1991 Sovyet Deniz Kuvvetleri
–1991 Sovyet Hava Kuvvetleri
1932–1991 Sovyet Donanması
–1991 Sovyet yardım gemileri
–1991 Sovyet Sınır Birlikleri

Birlik cumhuriyetlerinin bayrakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Birlik cumhuriyetlerinin bayrakları Zafer Günü kutlamalarında (2010)

1950'lerin başında birlik cumhuriyetleri, Sovyetler Birliği'nin bayrağının baz alındığı, ancak kendi renkleri ve sembolleri ile tasarlanan yeni bayraklarını tanıttı.

Bayrak Kullanım Ülke
1952–1991 Ermenistan SSC
1952–1991 Azerbaycan SSC
1953–1991 Estonya SSC
1951–1991 Gürcistan SSC
1952–1956 Karelo-Fin SSC
1953–1991 Kazakistan SSC
1952–1991 Kırgızistan SSC
1953–1990 Letonya SSC
1953–1990 Litvanya SSC
1952–1991 Moldova SSC
1954–1991 Rusya SFSC
1953–1991 Tacikistan SSC
1953–1991 Türkmenistan SSC
1949–1991 Ukrayna SSC
1952–1991 Özbekistan SSC
1951–1991 Beyaz Rusya SSC

Özerk cumhuriyetlerin bayrakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bayrak Kullanım Özer cumhuriyet Bağlılık
1924–1941 Volga Alman ÖSSC Rusya SFSC
1956–1991 Karelya ÖSSC
1957–1978 Çeçen-İnguşya ÖSSC
1978–1992 Tuva ÖSSC

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Komünizmin sembolü Orak-Çekiç'in tarihi". BBC. 7 Kasım 2017. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2020. 
  2. ^ Значение слова "Флаг государственный" в Большой Советской Энциклопедии. Büyük Sovyet Ansiklopedisi (Rusça). Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  3. ^ a b "Флаги СССР". vexillographia.ru. 21 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2020. 
  4. ^ "Story of the Red Flag". 8 Haziran 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  5. ^ Положение О Государственном Флаге Союза Советских Социалистических Республик (Rusça). 19 Ağustos 1995. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  6. ^ Victor Lomantsov (30 Kasım 2002). "Reverse of the flag". 
  7. ^ "Construction details of Soviet flags". 8 Aralık 2005. 23 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2020. 
  8. ^ "Special flag for vertical hoisting". 27 Haziran 1997 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  9. ^ Flags of the states of the world. Konstantin AndreevichIvanov. 1971. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2020. 
  10. ^ Декларация и Договор об образовании Союза Советских Социалистических Республик (Rusça). 30 Aralık 1922. ss. 1-3. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  11. ^ Соколов, В. А. (2002). Государственный архив Российской Федерации, ф.3316, оп.16, д.45, л.29, цит. по: Вексиллологический справочник по флагам Российской Империи и СССР (Rusça). s. 270. ISBN 5-276-00240-1. 
  12. ^ Собрание узаконений СССР, 1923, № 113, ст.1939, цит по: Вексиллологический справочник по флагам Российской Империи и СССР (Rusça). 2002. s. 273. ISBN 5-276-00240-1. 
  13. ^ "Конституция (основной Закон) Союза Советских Социалистических Республик". 5 Aralık 1936. 26 Ocak 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  14. ^ Ведомости Верховного Совета СССР. SSCB Yüksek Kurulu. 1980. s. 34. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  15. ^ "Russian communists defy lockdown with Red Square parade for Lenin's 150th". Reuters. 22 Nisan 2020. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020.