Oğuz dil grubu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Oğuz
Coğrafi
dağılım:
Oghuz languages.PNG
Sınıflandırma: Türkçe
 Oğuz
Alt bölümler:
Türk grubu
Azerbaycan grubu
Türkmen grubu


Oğuz grubu Türk dillerinin bir koludur. Bu gruba ait dillerin toplam konuşucu sayısı 150 milyon civarındadır.

Oğuzcanın bir yazı dili olarak varlığını ortaya koyması oldukça geçtir. Başlangıcı, Oğuzların Anadolu'da kurdukları Anadolu Selçuklu Devleti'nin sonlarına rastlar. Selçuklu Devleti'nin resmî dili Farsça olduğu için XIII. yüzyılın ikinci yarısında yazılmış olan eserler de nitelik bakımından daha çok halka seslenen basit içerikli dinî eserlerdir. Selçukluların devamı niteliğindeki Anadolu Beylikleri döneminde ise, Oğuz Türkçesi artık çok yönlü yüzlerce telif ve tercüme eserlerle olgunluğa erişmiş bir yazı dili durumuna gelmiştir. Eski Anadolu Türkçesi veya Eski Türkiye Türkçesidiye adlandırdığımız bu dönem XIII-XV. yüzyıllar arasını kaplar.[1]

Günümüzün Oğuz dilleri (veya lehçeleri) coğrafya ve paylaşılan özellikler bakımından alt gruplara ayrılır. Bu gruplar şunlardır:

Tüm Türk dillerini konuşanların sayısı, birbirini anlayabilen dillerden oluşan gruplara ayrıldığında, böyle bir paylaşım ortaya çıkmaktadır.

Batı Oğuzca[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Türkçesi, Osmanlı Türkçesi, Gagavuzca, Balkan Türk ağızları ve Ahıska Türklerinin dilini kapsar.

Orta Oğuzca[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerice'nin kuzey ve güney kolları, İran ve Irak'taki Türkmence, Karapapakça (Batı Azerbaycan ağzı), Kaşkayca ve Afşarcayı kapsar.

Azerice de Türkiye Türkçesi gibi Batı Türkçesine ve Oğuz grubuna dahildir. Aynı zamanda yazı dili de olan Azerice, yazı dili geleneğine sahip olma bakımından Türkiye Türkçesiyle hemen hemen paraleldir. Türkmen Türkçesi ve Gagavuzca'ya nispeten daha geç yazı dili olmasına rağmen dil köklü bir yazı dili geleneğine sahiptir.[2]

Kuzey Oğuzca[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkmence, Horasanca ve Özbekçe'nin Oğuz diyalektini kapsar.

Güney Kolu[değiştir | kaynağı değiştir]

İran (Kaşkayca, Sonkorca, Aynuca vb.) ve Afganistan (Avşarca) lehçeleri

Bunların dışında, Çin'de yaklaşık 70,000 kişi tarafından konuşulan Salarca

Konuşurların Dağılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Dil Konuşucu sayısı Konuşulan ülkeler (ve konuşucu sayıları)
Türkiye Türkçesi 88 milyon Türkiye 72 milyon, Balkan 2,5 milyon, Kıbrıs 265.000, Rusya 800.000,
Almanya 4,5 milyon, batı ve orta Avrupa 4.000.000 , Türkmeneli Irak 2.500.000
Gagavuzca 250.000 Moldavya 170.000, Balkan 30.000, Ukrayna 20.000, Bulgaristan 10.000
Azerice 50 milyon İran 30 milyon, Azerbaycan 9 milyon, Türkiye 500.000, Rusya 2 milyon,
Gürcistan 500.000
Türkmence 8 milyon Türkmenistan 6,1 milyon, İran 2 milyon, Afganistan 900.000, Özbekistan 250.000
Horasanca 1.400.000 İran (Horasan ili)
Kaşgayca 1,5 milyon İran (Fars, Huzistan illeri)
Aynallu 7.000 İran (Merkezi, Erdebil ve Zencan illeri)
Afşarca 300.000 Afganistan (Kabil, Herat), Kuzeydoğu-İran
Salarca 140.000 Çin Halk Cumhuriyeti (Qinghai ve Gansu illeri)
Toplam ~149.000.000

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]