Hong Kong Kantoncası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Hong Kong Kantoncası
香港粵語; 港式廣東話; 香港話
Ana dili olanlar Hong Kong, Makao ve Çin diasporasındaki bazı topluluklar.
Dil aileleri
Çin-Tibet
Dil kodları
ISO 639-3
ISO 639-6 xgng

Hong Kong Kantoncası (Çince: 香港粵語; Jyutping: Hoeng1 gong2 jyut6 jyu5), Hong Kong'da yaygın olarak konuşulan Kantonca lehçesi. Makao'da da konuşulur. Hong Kongluların bu lehçeyi çoğunlukla "Kantonca" (Çince: 廣東話; Jyutping: Gwong2 dung1 waa2) olarak nitelendirmelerine rağmen, Anakara Çin'de birçok kaynakta "Hong Kong ağzı" (香港話) olarak tanımlanır.

Hong Kong Kantoncası ile Kantoncanın başlıca bir lingua franca olarak kullanıldığı komşu Guangdong eyaletinde konuşulan Kantonca (Guanco) lehçesi arasında hafif telaffuz farkları mevcuttur.

Zaman geçtikçe çok sayıda yabancı terminolojinin Hong Kong lehçesinde kullanıma girmesinin yanı sıra Hong Kong'a özgün çok sayıda yeni kelime de ortaya çıkmıştır. Hong Kong lehçesinin Guanco lehçesinden bu farklılıkları göstermesi; hem 1841 ile 1997 yılları arasında Hong Kong'un Britanya yönetimi altında olmasının, hem de Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşunun hemen ardından Hong Kong-Çin sınır kapısının kapatılmasının sonucudur.

Yabancı kökenli sözcükler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hem Asya (özellikle Güney Çin) kültürlerinin Batı kültürleriyle bir araya gelmesi hem de şehrin önemli bir uluslararası ticaret merkezi olması, Hong Kong'daki günlük hayatı büyük oranda şekillendirir. Hong Kong kendisi de diğer kültürleri büyük oranda etkilemiştir. Bunun sonucu olarak yüksek sayıda kelime Hong Kong'da türetilip Çin anakarası, Tayvan, Singapur ve Japonya'da kullanıma girmiştir.

Hong Kong Kantoncasına girmiş yabancı sözcükler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı örnekler[1] aşağıda gösterilmektedir.

İngilizce[değiştir | kaynağı değiştir]

Çince karakterler Jyutping Kantonca UFA İngilizce İngilizce telaffuzu Türkçe anlamı Mandarin eşdeğeri
巴士 baa1 si2 /paː˥siː˧˥/ bus /bʌs/ otobüs 公共汽車/公共汽车
公車 (Tayvan)
公汽, 公交, 公交車 (Çin Anakarası)
巴士 Mandarin'de de kullanılır.
的士 dik1 si2 /tek˥siː˧˥/ taxi /ˈtæksi/ taksi 計程車 (Tayvan)
出租车 (Çin Anakarası)
德士 (Singapur ve Malezya; bu da İngilizceden alınmış)
的士 Çin Anakarası'nda da kullanılır.
朱古力 zyu1 gu1 lik1 /tsyː˥kuː˥lek˥/ chocolate /ˈtʃɒklɨt/ çikolata 巧克力; bu da yabancı kökenli.
三文治 saam1 man4 zi6 /saːm˥mɐn˨˩tsiː˨/ sandwich /ˈsænwɪtʃ/ sandviç 三明治; bu da yabancı kökenli.
士多 si6 do1 /siː˨tɔː˥/ store /stɔər/ alışveriş mağazası, dükkan 店舖/店铺 (eskimiş, fakat Hong Kong'da hala bazen kullanılmaktadır)
商店
士多啤梨 si6 do1 be1 lei2 /siː˨tɔː˥pɛː˥lei˧˥/ strawberry /ˈstrɔːbəri/ çilek 草莓 (Anakara Kantoncasında da kullanılır)
啤梨 be1 lei2 /pɛː˥lei˧˥/ pear /pɛər/ armut 梨子
沙士 saa1 si2 /saː˥siː˧˥/ SARS /sɑrz/ SARS (hastalık) 嚴重急性呼吸(道)症候群 (Tayvan)
非典型肺炎, 严重急性呼吸综合征, 萨斯 (Çin Anakarası)
拜拜 baai1 baai3 /paːi˥paːi˧/ bye bye /ˈbaɪbaɪ/ güle güle (bay bay) 再見/再见, 再會/再会 ya da 告辭/告辞 (eskimiş)
BB bi4 bi1 /piː˨˩piː˥/ baby /ˈbeɪbi/ bebek 嬰兒/婴儿
Sir/阿蛇 aa3 sir/
aa3 soe4
/aː˧sœː˨˩/ sir /sɜr/ sör, beyefendi (polis memuru; öğretmen) polis: 警察 (Tayvan), 公安 (Çin Anakarası)
öğretmen: 老師/老师 ya da 先生 (eskimiş)
泊(車) paak /pʰaːk˧/ to park /pɑrk/ (araba) park etmek 停車/停车, göreceli çeviri: "arabayı durdurmak" anlamına gelir
泊車/泊车 Mandarinde de kullanılır
菲林 fei1 lam2 /fei˥lɐm˧˥/ film /fɪlm/ film (fotoğrafçılık) 膠卷/㬵卷, kelime anlamıyla "plastik rulo"
菲林 Mandarinde de kullanılır
三文魚 saam1 man4 jyu4*2 /saːm˥mɐn˨˩jyː˧˥/ salmon /ˈsæmən/ somon 鮭魚 (Tayvan), 大马哈鱼 (Çin Anakarası)
三文鱼 Çin Anakarası'nda da kullanılır
部飛 bou6 fei1 /pou˨fei˥/ buffet (Britanya/Milletler Topluluğu telaffuzu) /ˈbʊfeɪ/ büfe 自助餐
沙律 saa1 leot6*2 /sa˥lɵt˨/, /sa˥lɵt˧˥/ salad /ˈsæləd/ salata 沙拉, bu da İngilizceden alınmış
沙律 Çin Anakarası'nda da kullanılır
taai1 /tʰaːi˥/ tyre/tire
tie
/taɪər/ otomobil lastiği
kravat
otomobil lastiği: 輪胎/轮胎
kravat: 領帶/领带

Japonca[değiştir | kaynağı değiştir]

Çince karakterler Jyutping Kantonca UFA Japonca Japonca romanizasyonu Türkçe Mandarin eşdeğeri
卡拉OK kaa1 laa1 ou1 kei1 /kʰaː˥laː˥ou˥kʰei˥/ カラオケ karaoke karaoke (kelime anlamı: "boş orkestra"; kara = boş, oke = orkestra) 卡拉OK (Tayvan ve Çin Anakarası)
K (Çin Anakarası)
老世 (sıkça 老細 şeklinde yanlış yazılır) lou5 sai3 /lou˩˧sɐi˧/ 世帯主 setainushi şirket patronu 老闆/老板 (patron)
東主/东主 (şirket sahibi için eskimiş terim)
上司 (amir)
奸爸爹 gaan1 baa1 de1 /kaːn˥paː˥tɛː˥/ 頑張って ganbatte alkış ya da teşvik ifadesi/"Haydi!" 努力 (bu bağlamda "çabalamaya devam et")
加油 (Aynen böyle devam!)
放題 fong3 tai4 /fɔːŋ˧tʰɐi˩/ 放題 houdai büfe 自助餐 (büfe)

Fransızca[değiştir | kaynağı değiştir]

Çince karakterler Jyutping Kantonca UFA Fransızca Türkçe Mandarin eşdeğeri
laang1 /laːŋ˥/ laine iplik 紗線/纱线
梳乎厘 so1 fu4 lei4 /sɔː˥fuː˨˩lei˨˩/ soufflé sufle (tatlı) 舒芙蕾 (Tayvan), 梳芙厘 (Çin Anakarası), 蛋奶酥

Başka dillere girmiş Hong Kong sözcükleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İngilizce[değiştir | kaynağı değiştir]

İngilizce Çince karakterler Jyutping Kantonca UFA Türkçe
dim sum 點心 dim2 sam1 /tiːm˧˥sɐm˥/ dim sum
kumquat 金橘 gam1 gwat1 /kɐm˥kʷɐt˥/ kamkat
loquat 蘆橘 lou4 gwat1 /lou˨˩kʷɐt˥/ Malta eriği
wonton 雲吞 wan4 tan1 /wɐn˨˩tʰɐn˥/ wonton
bok choy 白菜 baak6 coi3 /paːk˨tsʰɔːy˧/ Çin lahanası
long time no see 好耐冇見 hou2 noi6 mou5 gin3 Uzun zamandır görüşemedik!
ketchup 茄汁 ke2 zap1 /kʰɛː˧˥tsɐp˥/ ketçap
kowtow 叩頭 kau3 tau4 /kʰɐu̯˧tʰɐu̯˨˩/ kowtow (eğilerek saygı göstermek)

Anakara Çin Mandarini[değiştir | kaynağı değiştir]

Mandarin Hanyu Pinyin Kantonca Jyutping Kantonca UFA Türkçe Diğer eş anlamlı Mandarin sözcükler Hanyu Pinyin
买单 mǎidān 埋單 maai4 daan1 /mȁːitáːn/ "Hesap, lütfen!" (lokantada hesabı isterken) 结账 jiézhàng
搭档 dādàng 拍檔 paak3 dong3 /pʰāːktɔ̄ːŋ/ ortak, partner 伙伴 (mülkiyet ve ticaret)
舞伴 (dans)
huǒbàn
wǔbàn
打的 dǎdī 搭的士 daap3 dik1 si2 /tāːptéksǐː/ taksiye binmek 乘出租车 chéng chūzūchē
无厘头 wúlítóu 無釐頭, 無來頭 teriminin yozlaşmış hali mou4 lei4 tau4 /mȍulȅitʰɐ̏u/ saçma espri (bkz: "mo lei tau") 莫名其妙 mòmíng-qímiào
亮仔 veya 靓仔 liàngzǎi 靚仔 leng3 zai2 /lɛ́ːŋtsɐ̌i/ yakışıklı (güzel) erkek çocuk/genç erkek adam 帅哥儿
俊男
哥们 (sadece Çin Anakarası'nda)
shuàigēr
jùnnán
gēmen
拍拖 pāituō 拍拖 paak3 to1 /pʰāːktʰɔ́ː/ flört etmek, görüşmek, aşk peşinde olmak 追求
求爱
zhuīqiú
qiú'ai
很正 hěn zhèng 好正 hou2 zeng3 /hǒutsɛ̄ːŋ/ (günlük konuşma dilinde) harika; mükemmel; tam yerinde
搞掂 veya 搞定 gǎodiàn veya gǎodìng 搞掂 gaau2 dim6 /kǎːutìːm/ "Oldu/Bitti!", tamamlamak; tamamlanmış (ünlem olarak) 办妥
做完
做好
弄完
bàntuǒ
zuò wán
zuò hǎo
nòng wán

Tayvan Mandarini[değiştir | kaynağı değiştir]

Tayvan Mandarini Hanyu Pinyin Kantonca Jyutping Kantonca UFA Türkçe
塞雷
猴塞雷
sāiléi
hóu sāiléi
犀利
好犀利
(Klasik Çinceden)
sai1 lei6
hou2 sai1 lei6
/sɐ́ilèi/
/hǒusɐ́ilèi/
büyük; güçlü
çok büyük; çok güçlü
Hold住[2] hòu zhù Hold住 hou1 jyu6 /hóut͡sỳː/ Bekle!

Japonca[değiştir | kaynağı değiştir]

Japonca Kana (Kanji) Japonca Romaji Kantonca Jyutping Kantonca UFA Türkçe
ヤムチャ (飲茶) yamucha 飲茶 jam2 caa4 /jɐ̌mtsʰȁː/ Çay içmek ya da Çin lokantasına gitmek (yum cha)
チャーシュー (叉焼) chāshū 叉燒 caa1 siu1 /tsʰáːsíːu/ Pişmiş domuz (kelime anlamıyla çatalın üstünde pişmiş char siu)
チャーハン (炒飯) chāhan 炒飯 caau2 faan6 /tsʰǎːufàːn/ Wokta pirinç kızartmak (kızarmış pirinç)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]