Meclis-i Mebusan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Meclis-i Mebusan
Osmanlı Devlet Arması
Tür
Tür
Meclis-i Umumî'de alt meclis
Tarih
Kuruluş 23 Aralık 1876
23 Temmuz 1908
Dağılış 14 Şubat 1878
11 Nisan 1920
Önceki Divan-ı Hümayun
Sonraki Büyük Millet Meclisi
Yapı
Siyasi gruplar
İttihat ve Terakki Fırkası
Ahrar Fırkası
Taşnak
Felâh-ı Vatan Grubu
Seçimler
Son seçim
18 Aralık 1919
Toplantı yeri
Meclis-i Mebusan'ın 1913-1920 arasında toplandığı Cemile Sultan Sarayı
Cemile Sultan Sarayı
İstanbul
Meclisin açılış töreni, Dolmabahçe Sarayı, 1876
Meclisin Çırağan Sarayındaki toplantı salonu, 1877
Meclisin açılışı, 1876

Meclis-i Mebusan (Parlamenterler Meclisi), Osmanlı İmparatorluğu'nda, 23 Aralık 1876 tarihli Anayasa'ya (Kanuni Esasi) göre kurulmuş ve I. Meşrutiyet ve II. Meşrutiyet dönemlerinde görev yapmış yasama organıdır. Seçilmiş parlamenterlerden oluşmakta ve padişah tarafından atanan (daha az sayıdaki) üst kamara üyelerinin oluşturduğu Soylular Meclisi (Ayan Meclisi) ile birlikte, Genel Parlamentoyu (Meclis-i Umumî) oluşturmaktaydı.

Parlamenterler Meclisi (Meclis-i Mebusan) 7 dönemde faaliyet göstermiştir:

  • 31 Mart 1877’de çalışmalarına başlayan 1. Meclis-i Mebusan üyeleri, geçici bir talimatla il, liva ve kazaların yönetim meclisi üyeleri arasından seçilmiş, İstanbul için ayrı bir seçim yapılmıştı. Bu parlamentoda 115 parlamenter vardı. 28 Haziran 1877’de çalışmalarını tamamlayarak dağıldı.
  • II. Abdülhamid döneminin sonunda, 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyetin ilanıyla aynı yılın Kasım ve Aralık aylarında parlamenter seçimi yapıldı. Ahrar Fırkası (Özgürlükçüler Partisi) ve İttihat ve Terakki Cemiyeti (Birlik ve İlerleme Partisi)'nin katıldığı seçimlerde, İttihat ve Terakki Cemiyeti çoğunluğu sağladı ve 4 Aralık 1908’de 3. Meclis-i Mebusan açıldı. Bu parlamento, 31 Mart Olayı ve Abdülhamit II'nin tahttan indirilmesi sonrasında Mayıs 1909’da Anayasa üzerinde değişiklikler yaparak padişahın ve Soylular Meclisi'nin yetkilerini daralttı, kendi yetkilerini arttırdı. 1911’de tek bir parlamenteri ilgilendiren, ancak politik yankıları yüksek olan bir ara seçim gerçekleştirildi.
  • Bu şartlarda tek parti düzeninde 1914’te seçime gidildi ve 5. Meclis-i Mebusan üyeliklerinin tamamını İttihat ve Terakki elde etti. Bu parlamento I. Dünya Savaşı boyunca bu haliyle faaliyetlerde bulundu.

23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisi faaliyetlerine başladı.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Mebusan Marşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Mehmet Zati Bey (Arca) tarafından bestelenmiş olan marş, Meclis-i Mebusanın 1909'da tekrar açılışında çalınarak kaydedilmiştir. Marşın sözleri hem 1908'de gerçekleşen Jön Türk Devrimi liderleri Resneli Niyazi Bey ve Enver Paşa'yı sayar hem de bir önceki nesilin Genç Osmanlı reformcuları Namık Kemal ve Mithat Paşa'yı över.