Mahfiruz Hatice Sultan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Mahfiruz Hadice Sultan sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Mahfiruz Hatice Valide Sultan
Apartments Valide Sultan Topkapi March 2008pano.jpg
Doğum c. 1590
Kuzey Kafkasya
Ölüm 26 Ekim 1620
İstanbul, Osmanlı Devleti
Din İslam
Eşi I. Ahmed
Çocukları II. Osman
Şehzade Mehmed
Hatice Sultan
Şehzade Bayezid
Şehzade Hüseyin

Mahfiruz Hatice Valide Sultan (c. 1590 - 26 Ekim 1620, İstanbul), Osmanlı Padişahı II. Osman'ın annesi ve Sultan I. Ahmed'in ilk gözdesidir. Ilk adi Hatice'dir ve Saray'a geldiğinde diğer adi Mahfiruz oldu.Kösem Sultan saraya geldiğinde gözden düştü.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kökenı[değiştir | kaynağı değiştir]

1590'da Kuzey Kafkasya'da dünyaya geldi. Babası Çerkes-Kabardey'lerin Kral Hanedanına mensup olan Prens Alkas Çerkassky'dir. Büyük dedesi Prens Çerkes Bitu Mustafa Paşa Çerkassky, Sultan I. Süleyman'ın eşi Mahidevran Sultan'ın yeğeninin torunlarıdır. Kız kardeşi Şahincan Hatun'dur ve daha sonra Abaza Mehmed Paşa ile evlendirilmiştir.

Saraya Gelişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Henüz çocuk yaşta 1601 yılında Saray'ın Kahyası olan Servazat Hatun tarafından Saray'a alınıp özel tahsil ve terbiye edilmiştir. Çerkes olan Handan Sultan'ın beğenini kazandığından genç Padişah Sultan I. Ahmed ile Şubat 1604 tarihinde evlendirilmiştir.

Yükselişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kasım 1604'da Sultan I. Ahmed'den en büyük çocuğu II. Osman'ın annesi olmuştur. Böylece I. Ahmed'ın harem'deki başhasekisi olmuştur. I. Ahmed'in babaannesi olan Safiye Sultan'ın Eski Saray'a gönderilmesi ve Handan Sultan'ın genç ölümüyle Harem'deki en kuddretli kadin oldu.

Doğumları[değiştir | kaynağı değiştir]

Mahfiruz Hatice Sultan II. Osman'ın yani sira Şehzade Mehmed, Hatice Sultan, Şehzade Bayezid'ı ve Şehzade Hüseyinı dünyaya getirmiştir. Bunlardan Hatice Sultan ve Şehzade Hüseyin küçük yaşta vefat etdiler. Mahfiruz özelikle Şehzade Osman'ın yetişmesi için çok titiz davrandı. Osman iyi bir terbiye ve tahsil gördü. Arapça, Farsça, Latince, Yunanca ve İtalyanca gibi doğu ve batı dillerini klâsiklerinden tercüme yapabilecek kadar güzel öğrendi.

Kösem Sultanla rekabet başlaması[değiştir | kaynağı değiştir]

Rum kökenli olan Kösem Sultangsarayaeldikten sonra Mahfiruz Suzden düştü. Mahfiruz ve Kösem Sultanların arasında 1607 yılında ağır bir kavga gerçekleşmiştir, Celal Temrukoğlu'nun Anılarından: Bir merasim sırasında Kösem gidip Baş Haseki Mahfiruz'un yerine oturunca buda pek fena hiddetlenip: >Pis Köle, kalk yerimden!< diye bağırınca Kösem de >Buranın başı benim sen değilsin!< demiş. Mahfiruz'da sinirle hizmetçilerin elinde tuttuğu ve içinde Şerbet bulunan Sürahiyi Kösem'in başından aşağı döküp saçından çekip yerinden kaldırmış. Sultan Ahmet hadiseden haberdar olunca her iki zevcesini de azarlayıp iyi geçinmelerini emretmiş. Venedik Elçisi Simone Contarini olayı şöyle anlatır, Sultan'ın Rum karısı Şehzade Osman'ın annesi Çerkes Kadın'a hakaret etmiş, buda onu tokatlayıp haddini bildirmiş. Sultan olaydan haber alınca çok kızmış ve her iki karısına bağırmış. Zaten Saray'da bu iki kadın'ın rekabeti her yerde konuşuluyor. Duyduğumuza göre Sultan'ın mağrur Çerkes karısı kocasının köle olan Rum Kadına rağbet etmesine çok kızıyormuş.

Valide Sultanlik Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Ahmed 21 Kasım'ı 22 Kasım'a bağlayan gece 1617 yılında vefat etti ve oğlu Osman daha küçük yaşta olmasi neticeden I. Mustafa tahta otturdu. I. Mustafa devlet meseleleri ile ilgilenmediğini ifade ederek saltanatı kabul etmediyse de bu hal, devlet erkânı tarafından göz önüne alınmadı. Ancak gerçekten I. Mustafa devlet işleri ile ilgilenmeyip, devlet işlerini ehline teslim etmek istedi. Nitekim tahta çıktıktan 96 gün sonra 26 Şubat 1618 günü tahttan indirildi. Genç Osman'ın 1618'de 14 yaşındayken tahta geçmesi üzerine Valide Sultan oldu. Kendisine Devletlu İsmetlu Mâh-Firûze Hadice Valide Sultan Ahiyât üs-Şan Hazretleri unvanıyla hitap edilirdi. Mahfiruz'ın etkisiyle Kösem Sultan Eski Saray'a gönderildi.

Ölümü ve sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

1620'de oğlunun saltanatı sırasında öldü. Bir yıl sonra oğlu Şehzade Mehmed büyük ağabeyi Osman tarafından boğduruldu, fakat Osman'da tahttan indirilerek Valide Sultan olan Halime Sultan ile Sadrazam olan Kara Davut Paşa'nın etkisiyle feci öldürüldü. Kardeşı Şahincan Hatun'un sürgün'den sonra Mahfiruz'un diğer oğlu Şehzade Bayezid Kösem Sultan'ın eline düştü ve 1635 senesinde IV. Murad'ın emriyle boğduruldu.

Çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Popüler kültürdeki yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

2010 yapımı Mahpeyker adlı filmde kendisini Öykü Çelik canlandırmış, 2015 yılından itibaren yayınlanmakta olan Muhteşem Yüzyıl: Kösem adlı Türk dizisinde ise Dilara Aksüyek canlandırmaktadır.

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bahadıroğlu, Yavuz, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları, 15inci baskısı, 2009, ISBN 978-975-269-299-2.
  • Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5.
  • Ali Kemal Meram (1996). Padişah Anaları ve 600 Yıl Bizi Yöneten Devşirmeler, Toplumsal Dönüşüm Yayınları.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

| Andre Clot: Mektuplar, 1980 - 1985 | Yılmaz Öztuna: Devletler ve Hanedanlar 2.Cilt, 1989 | Çağatay Uluçay: Padişahların Kadınları ve Kızları, 1992 | Melike de Chimay, İnternet Sayfası,Çerkassky Ailesinin Sayfası


Önce gelen:
I. Mustafa'nın annesi
Valide Sultan
1618 - 1620
Sonra gelen:
Kösem Sultan