Karl von Frisch

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Karl von Frisch
Doğum 20 Kasım 1886
Viyana, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
Ölüm 12 Haziran 1982
Münih, Almanya
Milliyeti Avusturya Avusturya
Dalı Etoloji
Çalıştığı yerler Münih Üniversitesi
Öğrenim Viyana Üniversitesi
Doktora hocası Richard von Hertwig
Aldığı ödüller Nobel prize medal.svg 1973 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü

Karl von Frisch (d. 20 Kasım 1886 – ö. 12 Haziran 1982), Avusturya asıllı etolog. Özellikle arı davranışları ve duyuları üzerinde yaptığı çalışmalarla tanınır. Arıların morötesi ve polarize ışığa karşı hassasiyetlerini ortaya çıkarmış, ayrıca bal arılarının kendilerine özgü bir "dans" kullanarak kovanda birbirlerine nasıl bilgi aktardıklarını çözmüştür. Meslektaşları Konrad Lorenz ve Nikolaas Tinbergen ile beraber 1973 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülmüştür.

Gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Karl von Frisch, cerrah ve ürolog Anton von Frisch'in (1849-1917) oğludur. Karl, hepsi üniversite profesörü olan dört oğlun en küçüğü idi.

Karl, Viyana'da Hans Leo Przibram ve Münih'te Richard von Hertwig'in altında, ilk başta tıp alanında çalıştı, ancak daha sonra doğa bilimlerine döndü. Doktora derecesini 1910'da aldı ve aynı yıl Münih Üniversitesi zooloji bölümünde asistan olarak çalışmaya başladı.

Kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

1912'de zooloji ve karşılaştırmalı anatomi dersleri verdi; 1919'da profesörlüğe terfi etti. Bal arıları araştırmaları öğrencisi Ingeborg Beling tarafından sürdürüldü. 1921 yılında Rostock Üniversitesi'ne zooloji profesörü ve bir enstitü yöneticisi olarak girdi. 1923'te Breslau Üniversitesinde bir görev teklifini kabul etti, 1925'te Münih Üniversitesi'ne döndü, burada zooloji enstitüsünün başına geçti.

Von Frisch, birçok kadın da dahil olmak üzere Yahudi asistanlarını işe almak ve "Yahudi bilimini" uyguladığı gerekçesiyle[1], Nazi rejiminin olumsuz ilgisini çekti. Sonunda Frisch emekli olmaya zorlandı, ancak arılardaki burun hastalıkları üzerine yaptığı araştırmalar nedeniyle karar geri alındı.[2]

İkinci Dünya Savaşı'nda zooloji enstitüsü tahrip edildi ve 1946'da Frisch, yeniden açılmış Münih enstitüsüne geri döndüğünde 1950 yılına kadar kaldığı Graz Üniversitesi'nde çalışmaya başladı. 1958'de emekli oldu ama araştırmasına devam etti.

Özel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Karl von Frisch, 1964 yılında ölen Margaret Née Mohr ile evlendi. Oğlu Otto von Frisch, 1977-1995 yılları arasında Brunswick doğa tarihi müzesinin direktörlüğünü yaptı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Frisch, Karl von (1957). Erinnerungun eines Biologen (Memories of a Biologist. Berlin: Springer. [sayfa belirt]
  2. ^ Deichmann, Ute (1992). Biologists under Hitler: Expulsion, Careers, Research. Frankfurt am Main, New York: Harvard University Press. ss. 40–48. ISBN 978-0674074040.