Ronald Fisher

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Ronald Fisher

Youngronaldfisher2.JPG
Fisher, 1913
Doğum Ronald Aylmer Fisher
17 Şubat 1890(1890-02-17)
London, England
Ölüm 29 Temmuz 1962 (72 yaşında)
Adelaide, South Australia, Australia
Eğitim Harrow School
Mezun olduğu okul(lar) University of Cambridge
Tanınma nedeni Fisher kesinlik testi
Fisher eşitsizliği
Fisher ilkesi
Fisher geometrik modeli
Fisher İris veri seti
Fisher doğrusal diskriminantı
Fisher denklemi
Fisher bilgisi
Fisher yöntemi
Fisherian runaway
Fisher'ın doğal seçilime ilişkin temel teoremi
Fisher merkezi olmayan hipergeometrik dağılımı
Fisher z-dağılımı
Fisher dönüşümü
Fisher tutarlılığı
F-dağılımı
F-testi
Fisher-Tippett dağılımı
Fisher-Tippett-Gnedenko teoremi
Fisher-Yates karıştırması
Fisher–Irk kan grubu sistemi
Behrens–Fisher problemi
Cornish-Fisher genişletmesi
von Mises-Fisher dağılımı
Aile ödeneği
Wright–Fisher modeli
Yardımcı istatistik
Güvene dayalı çıkarsama
Sınıf içi korelasyon
Sonsuz küçük modeli
Ters olasılık
Lady tasting tea
Sıfır hipotez
Maksimum olabilirlik tahmini
Nötr moleküler evrim teorisi
Partikül kalıtım
Rastgele etki modeli
Göreceli tür bolluğu
Üreme değeri
Seksi oğul hipotezi
Yeterli istatistik
Varyans analizi
Varyans
Evlilik Ruth Eileen Guinness (1917)
Ödüller
Kariyeri
Dalları İstatistik, genetik ve evrimsel biyoloji
Çalıştığı kurumlar
Akademik danışmanları James Hopwood Jeans
F. J. M. Stratton[1]
Doktora öğrencileri

Profesor Sir Ronald Aymler Fisher FRS[5] (17 Şubat 1890 - 29 Temmuz 1962) bir İngiliz istatistikçi, biyolog ve genetik bilimcidir.

"Hemen hemen tek başına modern istatistiğin temellerinin kurucusu" olduğu iddia edilir (Anders Hald).[6] İstatistik bilim dalında yeterlilik, yardımcı istatistik, maksimum olabilirlik, varyanslar analizi, ayırıcı analiz ve Fisher bilişimi gibi birçok temel kavram ve konuları ortaya atmıştır. Bilişim kuramı'nı ortaya çıkaran ve bilişim ve entropi kavramlarını gelişteren Claude Shannon'a öncülük edenlerin başında gelmektedir.

Richard Dawkins'e göre: « evrim kuramının kurucusu olan Darwin'den sonraki ardıllarının en büyüğüdür.»[7]. Darwin'in ortaya attığı doğal seçim prensibinin ilk defa matematiksel biçimde ifade edilmesini başarmıştır.

Ronald Fisher'in nüfus genetik alanında da katkısı büyüktür. S.Wright ve J.B.S.Haldane ile birlikte Neo-Darwin tipi modern evrim sentezinin kurucularından sayılır. 1918'de yayınladığı bir makale ile nüfus içinde gen çokluluk dağılımlarının hesaplanması için difüzyon denklemlerini kullanması modern niceliksel genetik biliminin doğumu sayılmaktadır. Genetik bağlantıların ve genetik çoklulukların maksimum olabilirlik ile kestirimi üzerinde ilk çalışmaları yapmıştır. Kalıtsal morfoloji ve fizyoloji yavaş olarak ayırılma incelemesi olan sistematik klinler üzerinde ilk yazıları yazmış ve 1950'de yazmış olduğu makale biyoloji biliminde kompüter uygulanmasına ilk örnek olmuştur. Ronald Fisher ekolojik genetik alanında yaptığı çalışmalar doğal seçimin gücünün o zaman kadar kabul edilenden daha fazla olduğunu ve polimofizm gibi ekogenetik durumlarda doğal seçimin yansız olarak işlemediğini ortaya çıkarmıştır.

Ancak evrim kuramının insansal alanlarda uygulanıp insanların kalıtsal özelliklerini daha da iyileştirmek iddiasiyla doğaya uymayanların elemine edilmesini öneren öjenik kuramı ve politikalarını 1930'lu yıllarda kabul edilip ve akımın bilimsel temellere dayandığını iddia edenler arasında başta gelmiştir. Bu fikirlerin sonucu olan Nasyonal Sosyalist politikaların hazin sonuçlarını görmekle beraber, İkinci Dünya Savaşı sonralarında bile fikirlerini değiştirmemiştir. Örneğin, Ronald Fisher ırk kavramı üzerinde UNESCO soruşturmaları sonunda yayınlanan deklerasyona itiraz etmiştir [8]

Ronald Fisher hayat görüşü bakımından muhafazakâr, koyu Hristiyan fakat rasyonalist olarak tanımlanmıştır.

Dipnotları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Owen, A. R. G. (1962). "An appreciation for the Life and Work of Sir Ronald Aylmer Fisher". The Statistician. 12 (4): 313. doi:10.2307/2986951. JSTOR 2986951. 
  2. ^ a b c Mathematics Genealogy Project'te Ronald Fisher
  3. ^ Newport, Melanie (2013). "African Society of Human Genetics 8th Scientific Meeting held in conjunction with the H3Africa Consortium, May 19th-21st 2013, Accra, Ghana" (PDF). The Galton Institute Newsletter (80): 7–8. 
  4. ^ Zimmer, Carl (29 May 2018). She Has Her Mother's Laugh: The Powers, Perversions, and Potential of Heredity. s. 419. ISBN 978-1101984604. 
  5. ^ Yates, F.; Mather, K. (1963). "Ronald Aylmer Fisher 1890–1962". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 9: 91–129. doi:10.1098/rsbm.1963.0006Özgürce erişilebilir. 
  6. ^ Hald, Anders (1998), A History of Mathematical Statistics, Wiley:New York
  7. ^ Richard Dawkins (1995), River out of Eden
  8. ^ ""The Race Concept: Results of an Inquiry"" (PDF). UNESCO. 1952. s. 27. 2 Eylül 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]