Hüsrev Gerede

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Hüsrev Gerede
HGerede.jpg
Doğum 1884
Edirne, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 20 Mart 1962 (78 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Bağlılığı Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı (1903-1919)
Türkiye Türkiye (1919-1928)
Hizmet yılları 1903-1928
Rütbesi Miralay
Savaşları/Çatışmaları Balkan Savaşları
I. Dünya Savaşı
Kurtuluş Savaşı
Madalyaları İstiklal Madalyası
Sonraki işi Milletvekili

Hüsrev Gerede (d. [[1884], Edirne) – (ö. 20 Mart 1962, İstanbul), Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet tarihininin önemli isimlerinden olan Türk asker, politikacı ve diplomattır. Kurtuluş Savaşı sırasında iç isyanların bastırılmasında rol oynadı. Savaştan sonra Büyükelçi ve milletvekili olarak görev yaptı.

Harbiye Mektebi ve Erkân-ı Harbiye mezunudur. 7. Fırka Kurmay Subaylığı, Atina Elçiliği Askerî Ataşeliği, Genel Karargâh 2. Haber Alma Şubesi Subaylığı, 1. Kafkas Kolordusu Kurmay Başkanlığı, 25. Kolordu Kurmay Başkanlığı, 9. Ordu Müfettişliği Kurmay Subaylığı, Hey’et-i Temsîliye Başkâtipliği, Osmanlı Meclis-i Mebusan IV. Dönem Trabzon Mebusluğu, TBMM I. Dönem Trabzon (Bolu ayaklanmasının bastırılmasında görevlendirildi. 19 Ağustos - 11 Eylül 1920 tarihleri arasında Ankara Mevki Komutanlığına atandı ve izinli sayıldı.) ve II. Dönem Şanlıurfa (Budapeşte Elçisi olması nedeniyle 7 Mayıs 1924 tarihinde istifa etmiştir), V. Dönem Sivas (Tokyo Büyükelçiliğine atanması nedeniyle 6 Ocak 1936 istifa etmiştir) Milletvekilliği, Londra Konferansı TBMM Delegasyonu Üyeliği, Budapeşte, Sofya Elçilikleri, Tokyo, Tahran, Berlin Büyükelçilikleri yapmıştır. Gümüş Liyâkat ve İmtiyaz Madalyaları, Kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası sahibidir. Evli ve iki çocuk babasıdır.[1]

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hersekli 1886 yılında Edirne'de doğdu. Rıdvanbeyoğlu ailesinden Ferik (Korgeneral) Mehmet Ali Paşa ile Mah-I Nur Hanım’ın oğludur. 1908 yılında Harp Akademisi’ni kurmay yüzbaşı olarak bitirdi . I. Dünya Savaşı'nda Doğu Cephesi'nde görev aldı.

Hüsrev Gerede (1920)

Mustafa Kemal ile Samsun’a çıkarak Kurtuluş Savaşı’nı başlatan 18 kişiden birisidir. 19 Mayıs 1919’dan itibaren Mustafa Kemal Paşa'nın kurmay heyetinde istihbarat ve siyasi şube müdürlüğü yaptı. Havza, Amasya, Erzurum, Sivas ve Ankara’daki tüm mili mücadele hareketlerine katıldı. Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı ‘nda Trabzon milletvekili olarak bulundu. İstanbul'un işgali üzerine Ankara'ya geçti, Trabzon milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin çalışmalarına katıldı.

Gerede İsyanı'nında isyancılara esir düşmüştür ve Gerede halkı bir Osmanlı Subayı olduğu için ona çok hürmet gösterdi Hüsrev Paşa'da Gerede halkının bu nezaketinden dolayı Atatürk'ten kendisine GEREDE soyadının verilmesini istedi.

Cumhuriyet döneminde askerlikten ayrılarak, Budapeşte, Sofya, Tahran, Tokyo, Berlin ve Rio de Janeiro Büyükelçiliklerinde bulundu. Türkiye'nin Mihver Devletleri yanında savaşa katılması için çalışmalar yürüttü. 1934 yılında Rıza Pehlevi’nin Ankara’ya gelmesini ve Türk-İran dostluğunu güçlendirilmesini sağladı. Tokyo Büyükelçiliği sırasında Ertuğrul Şehitliği'ndeki anıtı restore ettirdi.

Gerede, II. Dönem Urfa Milletvekili seçilmiş ama 7 Mayıs 1924 tarihinde Budapeşte Elçisi olması nedeniyle istifa etmiştir. Daha sonra V. Dönem Sivas Milletvekili seçilmiş ama 6 Ocak 1936 tarihinde Tokyo Büyükelçisi olması nedeniyle istifa etmiştir.

Diplomat Galip Kemali (Söylemezoğlu) Bey'in kızı Lamia Hanım ile evli olan Hüsrev Gerede'nin Ali Faruk ve Mehmet Selçuk adlı iki oğlu olmuştur.

Gerede’nin Japonya ve Almanya üzerine kitapları vardır. Atatürk ile ilgili anılarını yayımlamıştır.

İstanbul, Teşvikiye’de, uzun yıllar yaşadığı caddeye Hüsrev Gerede anısına bir anıt dikilmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "TBMM Albümü". tbmm.gov.tr. 29 Ekim 2012. http://www.tbmm.gov.tr/TBMM_Album/Cilt1/index.html. Erişim tarihi: 23 Ekim 2014.