Kâzım Orbay

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mehmet Kâzım Orbay
1320 (1904)-Sah. Top. 1
Mehmet Kazim Orbay.jpg
Kâzım Orbay
Doğum 11 Mart 1886(1886-03-11)
İzmir
Ölüm 03 Haziran 1964 (78 yaşında)
İstanbul
Bağlılığı  Osmanlı (1904-1920)
 Türkiye (1920-1950)
Hizmet yılları 1904-1950
Rütbesi Orgeneral
Komuta ettiği 3. Kafkas Tümeni, Genelkurmay İkinci Başkanlığı, 4. Kolordu, Jandarma Genel Komutanlığı, 3. Ordu, Yüksek Askeri Şura üyesi, Genelkurmay Başkan Yardımcılığı, Genelkurmay Başkanlığı
Savaşları/Çatışmaları Balkan Savaşları
I. Dünya Savaşı
Kurtuluş Savaşı
Madalyaları İstiklal Madalyası
Ailesi Eşi: Mediha Orbay (1895-1983)
Sonraki işi Temsilciler Meclisi Üyesi

Mehmet Kâzım Orbay, (d. 11 Mart 1886[1], İzmir – ö. 3 Haziran 1964) Türkiye Cumhuriyeti'nin 3. Genelkurmay Başkanı'dır.[2]

1904 yılında Topçu Teğmen rütbesi ile Harp Okulu'nu bitirdikten sonra, aynı yıl girdiği Harp Akademisi'ni 1907 yılında bitirerek Kurmay oldu. 1922 yılına kadar çeşitli birlik ve karargâh görevlerinde bulundu.

1922 yılında Tümgeneral (Mirliva), 1926 yılında Korgeneral ve 1935 yılında Orgeneralliğe yükseldi. Tümgeneral rütbesi ile 3. Kafkas Tümeni Komutanlığı ve Genelkurmay 2. Başkanlığı, Korgeneral Rütbesi ile aynı göreve devam ederek bilahare Afganistan Askeri Heyet Reisliği ve 4. Kolordu Komutanlığı görevlerinde bulundu. 30 Temmuz 1930 tarihinde Jandarma Genel Komutanlığı'na, 24 Ağustos 1935 tarihinde, 3. Ordu Müfettişliğine atandı. 30 Ağustos 1935'te Orgeneral oldu ve 15 Şubat 1943'te Yüksek Askerî Şura Üyeliği ve Genelkurmay 2. Başkanlığı görevlerinde bulundu. 12 Ocak 1944 tarihinden 23 Temmuz 1946 tarihine kadar Genelkurmay Başkanlığı yaptı. 1946'da istifa etti ancak askeri görevlere devam etti. Yüksek Askeri Şura Üyeliği görevinden, 6 Temmuz 1950 tarihinde emekli oldu.

Genelkurmay Başkanlığı döneminde tarihe Ankara Cinayeti olarak geçen olay sonrası bu görevi bırakmak zorunda kaldı. Hala gizemini koruyan bu cinayette Kazım Orbay'ın oğlu Haşmet Orbay Doktor Neşet Naci Arzan'ın öldürülmesinde azmettiren olarak yargılandı. Doktor Arzan aynı zamanda Sovyetler Birliği elçiliginde çalışmakta idi.

Harekât Ordusu ile 31 Mart İsyanı'nın bastırılmasına, Karadağ Hudut Olaylarına Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı ve Dersim Harekatı'na katıldı. 6 Temmuz 1950 tarihinde emekli oldu.

Kazım Orbay, görevde bulunduğu sürece gösterdiği başarılardan dolayı IV. Osmani, Gümüş, Altın, Liyakat, IV. Mecidi, I. Demir Salip, Kılıçlı Krom Şövalye, Alman Kırmızı Kartal ve İstiklal madalyası gibi nişanlar aldı.

9 Ocak 1961 ile 26 Ekim 1961 tarihleri arasında Kurucu Meclis Devlet Başkanı Temsilcisi olarak katılmış ve bu meclisin başkanlığını yapmıştır. Temsilciler Meclisi başkanlığından sonra 1961'de Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından kontenjan senatörü olarak seçilmiştir.Orbay 1963 Aralık ayında mide ameliyatı geçirmiş ancak bu rahatsızlığını atlatamayarak 1964'te vefat etmiştir.Kazım Orbay aynı zamanda Enver Paşa'nın eniştesiydi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Refik Koraltan
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
9 Ocak 1961 - 26 Ekim 1961
Sonra gelen:
Fuat Sirmen
Askeri görevi
Önce gelen:
Fevzi Çakmak
TSK Genelkurmay Başkanı
12 Ocak 1944 - 30 Temmuz 1946
Sonra gelen:
Salih Omurtak
Önce gelen:
Asım Gündüz
TSK Genelkurmay II. Başkanı
1 Aralık 1943 - 12 Ocak 1944
Sonra gelen:
Salih Omurtak
Önce gelen:
İzzettin Çalışlar
3. Ordu Komutanı
24 Ağustos 1935 - 1 Aralık 1943
Sonra gelen:
Mustafa Muğlalı
Önce gelen:
Ahmet Zeki Soydemir
Türk Jandarma Genel Komutanı
30 Temmuz 1930 - 24 Ağustos 1935
Sonra gelen:
Naci Tınaz
Önce gelen:
Asım Gündüz
TSK Genelkurmay II. Başkanı
11 Mayıs 1924 - 18 Aralık 1928
Sonra gelen:
Asım Gündüz