Olimpiyat Oyunları

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Olimpiyatlar sayfasından yönlendirildi)
Git ve: kullan, ara
Daha çok bilgi için: Kış Olimpiyatları
5 kıtayı temsilen ilk kez 1920 Olimpiyatlarında kullanılan Olimpiyat Bayrağı. Mavi daire Avrupa'yı, sarısı Asya'yı, siyahı Afrika'yı, kırmızı Amerika'yı, yeşil de Avustralya'yı temsil eder. Bu beş kıtanın üzerinde bir tek güneş parlar. Güneş ışınlarından yararlanılarak bir büyüteçle yakılan olimpiyat meşalesi de oyunlar devam ettiği sürece söndürülmez.

Olimpiyat Oyunları[1], veya kısaca Olimpiyatlar[2], dört yılda bir yapılan geniş kapsamlı bir spor organizasyonudur.

Antik şekli Eski Yunan'da yapılan oyunlar Fransız soylusu Pierre de Frédy, Baron de Coubertin tarafından 19. yüzyıl'ın sonlarında modernize edilmiştir.

Olimpiyat Oyunları'nın yaz sporlarını içeren ve daha iyi bilineni olan Yaz Olimpiyatları, 1896'dan beri Dünya Savaşları istisnaları hariç her dört yılda bir yapılagelmiştir. Kış Oyunları ise 1924'te yapılmaya başlanmıştır ve 1994'ten beri Yaz Oyunlarının yapıldığı yıllardan iki sene sonra yapılmaktadır.

Konu başlıkları

[değiştir] Antik (Klasik) Olimpiyatlar

Antik Olimpiyatların tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte hakkında pek çok söylenti vardır. Olimpiyatların tarihinin M.Ö. 14. yüzyıla kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Oyunların Yunanistan'ın Olympia yöresinde başladığı tahmin edilmektedir. M.Ö. 776 yılından itibaren ise oyunların tarihi kesin olarak tutulmaya başlanmıştır. Olimpiyat Oyunları'nın ilk 600 yılı içinde, Yunan günlük hayatının vazgeçilmez unsuru olan kölelerin yarışmalara katılmasına izin verilmedi. Katılacak yarışmacıların tamamının Yunan kanından gelmesine özen gösterildi.

[değiştir] Modern Olimpiyatlar

Pierre de Coubertin

393 yılında Olimpiyat oyunları tam olarak bitmedi.17. yüzyılda dahi İngiltere'de bu isimle bir spor festivali gerçekleşmekteydi. Bu arada Fransa ve Yunanistan gibi ülkelerde pek çok festival düzenlenmekteydi. Ama bu organizasyonlar daha ufak boyutlu ve yerel düzeydeydi.

Oyunları tekrar organize etme çabası 19. yüzyılın ortalarında Alman arkeologların Olimpia antik kentinin kalıntılarını bulmasından itibaren arttı.

Bu dönemde, Baron de Coubertin 1870-1871 yıllarında Almanya ve Fransa arasındaki savaşı neden Fransa'nın kaybettiğini araştırıyordu. Baron de Coubertin'in düşüncesine göre yenilginin sebebi Fransa'da gerçek anlamda fiziksel eğitimin verilmemesidir. Bunu sporla aşma düşüncesine girer. Ona göre gençlik sadece kapalı sınıflarda değil aynı zamanda, açık havada spor yaparak yetişmelidir. Baron, Fransa’da çağın gerisinde kalan eğitim ve spor kuruluşlarına yeni bir sistem getirmek istedi. Aynı zamanda ülkeleri spor ile daha yakınlaştırarak ve sporla yapılan rekabet ile savaşları önlemenin daha doğru yol olduğunu düşündü.

16 Haziran - 23 Haziran 1894 arasında Paris, Sorbonne Üniversitesi'nde düzenlenen bir kongrede bu düşüncelerini farklı ülkelerden dinleyicilere aktardı. Kongrenin son gününde ilk modern olimpiyat oyunlarının da antik oyunların doğum yeri olan Atina'da, 1896 yılında yapılmasına karar verildi. Oyunları organize etmek için Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) kuruldu. Komitenin ilk başkanı olarak Yunan Demetrius Vikelas seçildi.

Kongrede kabul edilen ilkeler şöyle sıralandı:

  1. Olimpiyatlar, eskiden olduğu gibi, her dört yılda bir yapılacak.
  2. Olimpiyatlar, Klasik Yunan'da olduğunun aksine, tüm dünya sporcularına açık olacak ve yarışma programı, günün sporlarını içerecek.
  3. Yarışmalarda sadece büyükler yer alacak.
  4. Amatörlük kuralları, kesinlikle uygulanacak.
  5. Olimpiyat organizasyonu "gezici" olacak ve her olimpiyat başka bir ülkede yapılacak.

İlk oyunlar Atina'da 1896'da başarı ile tamamlandı. Toplam katılan sporcu sayısı 250'den az olmasına rağmen, oyunlar o tarihe kadar yapılan en çok katılımlı spor organizasyonu oldu. Ve ikinci oyunların düzenlenmesi için IOC, Paris'i tercih etti.

1896 yılında 15 ülkeden 245 sporcu ile başlayan oyunlar, 2000 yılına gelindiğinde Sidney'de 200'ü aşkın ülkeden 10.500 katılımcıya kadar çıktı. Yine Sidney'de 16.000 gazeteci ve televizyon muhabiri bu organizasyonu takip etti. Bu şekilde oyunlar dünyanın en büyük medya olaylarından biri durumuna geldi. Bugün oyunları 4 milyara aşkın kişinin televizyonlardan izleyebildiği bilinmektedir.

Bu denli büyük büyüme yine de sorunlara sebep olmaktadır. 1980'lerdeki finansal sorunlar sponsorlar ve yayın hakları ile bir şekilde çözülsede bu denli yüksek sayıda katılımcı, medya ve seyirciyi konuk etmek şehirler için oldukça büyük yük getirmektedir.

Yunanistan Devletinin Olimpiyat Oyunlarını boykot etme ve yapılmamasını isteme gibi bir hakkı vardır [kaynak belirtilmeli].

[değiştir] Sporlar

Yıl 96 00 04 08 12 16 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 08+
Okçuluk   x x x       x                               x x x x x x x x x x x
Artistik jimnastik x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Atletizm x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Badminton                                                                x x x x x x
Beyzbol                                                 x x x x x  
Basketbol                               x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Plaj Voleybolu                                                                      x x x x x
Boks     x x     x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Kano                   x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Bisiklet x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Dalma     x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Binicilik x x x x x x x x x x x x x x x x
Futbol   x x x x x x x x   x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Eskrim x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Judo                               x   x x x x x x x x x x x
Hentbol                                   x x x x x x x x x x x
Çim Hokeyi       x     x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Pentatlon         x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Ritmik Jimnastik                                         x x x x x x x x
Kürek   x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Yelken   x   x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Atıcılık x x x x x x x x   x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Softbol                                               x x x x  
Yüzme x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Senkronize dalma                                                   x x  
Senkronize yüzme                                         x x x x x x x x
Masa Tenisi                                           x x x x x x x
Trambolin                                                 x x x x
Tekvando                                             x x x x
Tenis x x x x x x x x                       x x x x x x x
Triatlon                                                 x x x x
Voleybol                               x x x x x x x x x x x x x
Su topu   x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Halter x         x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Güreş x   x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

[değiştir] Eski sporlar

ip Çekme + [ - 1980 ile 2008 yılları arasında yapılmıştır. 2 grup oluşturulur iki grupta halatın bir ucundan tutarak çekmeye başlar - - * Golf
- 1984 oynamaya başlan mıştır elindeki sopayla başka bir topa vurur oda deliğe girer - - * Kroket (Fransa kökenli Kriket benzeri başka bir spor) - * Jeu de Paume (Fransa kökenli raket yerine elle oynanan bir tür tenis) - * Pelote basque (Raket yerine ellerin kullanıldığı, açık havada oynanan bir tür squash) - * Power boating - * Rackets (Squash'in atası sayılan bir kapalı alan oyunu) - * Rink hokey (Tekerlekli patenlerle oynanan kapalı salon hokeyi.) - * Roque (Bir tür kroket) - * Su kayağı

[değiştir] Geçmiş Olimpiyat Oyunları

  Olimpiyat Oyunları
Yıl Oyunlar Şehir Ülke
1896 I. Olimpiyat Oyunları Atina (1) Yunanistan (1)
1900 II. Olimpiyat Oyunları Paris (1) FransaFransa (1)
1904 III. Olimpiyat Oyunları St. Louis (1) Amerika Birleşik Devletleri (1)
1906 Ara Oyunlar Atina(2) Yunanistan (2)
1908 IV. Olimpiyat Oyunları Londra (1) Birleşik KrallıkBirleşik Krallık (1)
1912 V. Olimpiyat Oyunları Stokholm (1) İsveç (1)
1916 VI. Olimpiyat Oyunları Berlin Almanya Almanya (yapılmadı)
1920 VII. Olimpiyat Oyunları Antwerp (1) Belçika (1)
1924 VIII. Olimpiyat Oyunları Paris (2) FransaFransa (2)
1928 IX. Olimpiyat Oyunları Amsterdam (1) Hollanda (1)
1932 X. Olimpiyat Oyunları Los Angeles (1) Amerika Birleşik Devletleri(2)
1936 XI. Olimpiyat Oyunları Berlin (1) Almanya Almanya (1)
1940 XII. Olimpiyat Oyunları Helsinki Finlandiya (yapılmadı)
1944 XIII. Olimpiyat Oyunları Londra Birleşik Krallık Birleşik Krallık (yapılmadı)
1948 XIV. Olimpiyat Oyunları Londra (2) Birleşik KrallıkBirleşik Krallık (2)
1952 XV. Olimpiyat Oyunları Helsinki (1) Finlandiya (1)
1956 XVI. Olimpiyat Oyunları Melbourne (1) AvustralyaAvustralya (1)
1960 XVII. Olimpiyat Oyunları Roma (1) İtalya İtalya (1)
1964 XVIII. Olimpiyat Oyunları Tokyo (1) Japonya (1)
1968 XIX. Olimpiyat Oyunları Meksiko (1) Meksika (1)
1972 XX. Olimpiyat Oyunları Münih (1) AlmanyaAlmanya (2)
1976 XXI. Olimpiyat Oyunları Montreal (1) Kanada Kanada (1)
1980 XXII. Olimpiyat Oyunları Moskova (1) Sovyetler Birliği (1)
1984 XXIII. Olimpiyat Oyunları Los Angeles (2) Amerika Birleşik Devletleri (3)
1988 XXIV. Olimpiyat Oyunları Seul (1) Güney Kore (1)
1992 XXV. Olimpiyat Oyunları barcelona (1) İspanyaİspanya (1)
1996 XXVI. Olimpiyat Oyunları Atlanta (1) Amerika Birleşik Devletleri (4)
2000 XXVII. Olimpiyat Oyunları Sidney (1) AvustralyaAvustralya (2)
2004 XXVIII. Olimpiyat Oyunları Atina (3) Yunanistan (3)
2008 XXIX. Olimpiyat Oyunları Pekin (1) Çin (1)
2012 XXX. Olimpiyat Oyunları Londra (3) Birleşik KrallıkBirleşik Krallık (3)

[değiştir] Olumsuzluklar

[değiştir] Boykotlar

Ülkelerin çeşitli protestolarını göstermek için Olimpiyatlara katılmayı boykot etmesi oyunları özellikle Soğuk Savaş döneminde oldukça etkilemiştir. Boykotların oyunların gücüne en büyük etkisi ise 1980 ve 1984'de peşpeşe yapılan Moskova ve Los Angeles'deki oyunlarda görülmüştür. 1979 yılında Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgal etmesini protesto eden ve ABD'nin başını çektiği 64 ülke Moskova'yı protesto etti. Oyunlara sadece 80 takım katıldı.

Dört sene sonra bu defa ABD'de yapılan olimpiyatları Doğu Bloku ülkeleri boykot etti. SSCB'nin önderliğinde aralarında Doğu Almanya ve Küba'nın bulunduğu 13 ülke olimpiyatalara katılmadı.

Ancak olimpiyatlar tarihinde ilk boykot 1956 yılında Hollanda, İspanya ve İsviçre tarafından Macaristan'daki ihtilali protesto için yapıldı. Bunun yanında Kamboçya, Mısır, Irak ve Lübnan, Süveyş Bunalımı (Savaşı) olarak da bilinen Arap-İsrail Savaşı'nın protesto için bu olimpiyatlara katılmadı.

1968 ve 1972'de pek çok Afrikalı ülke Yeni Zelanda, Zimbabwe (Rodezya) ve Güney Afrika'nın Olimpiyatlara katılması engellenmesi nedeniyle IOC'nin karar almasını istemiş ve boykotla tehdit emmişlerdir. Son olarak 1976 Montreal Olimpiyatları'na Yeni Zelanda Rugby takımının ırkçı yönetimi nedeniyle sportif ambargo uygulanan Güney Afrika Cumhuriyeti'nde bir turnuvaya katıldıktan sonra olimpiyatlara kabul edilmesini protesto etmek için bu oyunlara katılmamıştır. 22 ülke oyunları boykot etmiştir.

1988'de Kuzey Kore Seul'deki (Güney Kore) oyunlara katılmadı. Bu oyunlara Küba, Etiyopya ve Nikaragua da katılmadı.

[değiştir] Terör

1972 Münih Olimpiyatları'nda, oyunlar tarihinin ilk ve en önemli terör olayı gerçekleşmiştir. Kara Eylül örgütüne bağlı Filistin'li 8 terörist İsrail adına yarışan 11 sporcuyu esir almıştır. İki sporcuyu hemen öldüren teröristler diğer 9 sporcuyla beraber Almanya'yı terketmek üzere havaalanına geldiklerinde Alman güvenlik güçlerinin operasyon hazırlığında olduğunu farketmiş, 9 sporcuyu öldürüp çatışmaya girmişlerdir. Toplam 18 saat süren olayda 11 sporcunun yanısıra bir Alman polis ve 5 terörist de ölmüştür.

Yine 1972 Olimpiyatları'nda kapanışın yapılacağı 11 Eylül günü Stuttgart'tan bir uçak kaçırıldığı ve Arap teröristlerin törene bomba atacağı haber alındı. Yetkililer kaçırılan uçağı iki adet savaş uçağının takip ettiğini ve Münih'e yaklaşması halinde düşürüleceğini açıkladılar. Ancak bir süre sonra radarın takip ettiğinin başka bir sivil uçak olduğu ortaya çıktı. Kaçırılan uçak ise bir daha bulunamadı.

1996 Atlanta Olimpiyatları'nda Olimpiyat Parkı'nda bir bomba patladı. Patlama sonucu bir seyirci öldü ve 100'den fazla kişi yaralandı. Melih Uzunyol adlı TRT kameramanı ise olayı çekmek üzere koşarken kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Soruşturmaların sonucunda bombayı Eric Robert Rudolph adlı bir ABD vatandaşının koyduğu ortaya çıktı.

[değiştir] Doping Skandalları

Olimpiyatların ruhuna en çok zarar veren etkenlerin başında son yıllarda kullanımı gittikçe artan doping etkisi olan ilaç kullanımı gelmektedir. Özellikle Atina Olimpiyatları'nda başta halter gibi güce dayalı sporlar olmak üzere pek çok doping vakası ile karşılaşıldı ve alınmış pek çok madalya geri iade edildi.

Aslında ilk olimpiyatlarda doping etkili ilaç kullanımı yasak değildi. Hatta 1904 yılında maratonu kazanan Thomas Hickss'e yarış içinde dahi antrenörü tarafından güçlendirici ilaçlar verildi.

Ancak zaman içinde bunun spor ruhuna aykırı olması ve ileri safhalarda sağlık problemleri yaratması sebebiyle yasaklanması söz konusu oldu. İlk olarak 1956 Melbourn'da konu gündeme geldi.

Olimpiyat tarihinin dopinglerle ilgili en dramatik oalyı ise 1960'da gerçekleşti. Danimarkalı bisikletçi Knut Enemark Jensen yarış sırasında bisiklettten düşerek öldü. Daha sonra ölümünün kullandığı dopingli ilaçlardan kaynaklandığı ortaya çıktı. Bu olay üzerine 1963 yılında Avrupa Komisyonu'nda doping konusu ele alındı ve ilk kontroller yetersiz de olsa, 1964 Tokyo Olimpiyatları'nda yapılmaya başladı.

Ancak pek çok spor federasyonun koyduğu dopingli sporcuya men cazasını uygulama kararını IOC ilk olarak 1967'de verdi. Ve Olimpiyatlar tarihinde ilk doping testi pozitif çıkan sporcu 1968 yılında İsveçli atlet Hans-Gunnar Liljenwall oldu. Sporcu kazandığı bronz madalyayı alkol kullanımı nedeniyle kaybetmiş oldu.

Olimpiyatların en bilinen doping olayı ise 100 metre yarışında Seul Olimpiyatları'nda ortaya çıktı. Kanadalı sprinter Ben Johnson yarışı rekor kırarak kazanmış ve bu oyunların belki de en önemli madalyalarından birini kazanmıştı. Ancak doping testleri sonucu pozitif çıkınca madalyayı iade etmek zorunda kaldı ve 2 yıl men cezası aldı.

Son yıllarda oldukça artan dopingli ilaç kullanımı ile Uluslarası Anti Doping Kurumu (WADA) kuruldu ve denetimler oldukça sıklaştırıldı. Ben Johnson olayında olduğu gibi madalyanın verilip sonra alınması ve doping kullanmayan sporcuların hakkı olan dereceyi o sahada alamaması oldukça tartışıldı. Bu yüzden artık sporcular oyunlara katılmadan önce, hatta kendi ülkelerindeki baskınlar ile, testler yaparak dopingi önlemeye ve ilaç kullanan sporcuların oyunlara katılması engellenmeye çalışılıyor.

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Kaynaklar

[değiştir] Dış bağlantılar

[değiştir] Kaynakça

  1. ^ Olimpiyat oyunları. 27 Ocak 2007 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ Yaz ve kış olimpiyatlarına giriş. 27 Ocak 2009 tarihinde erişilmiştir.


g • t • d
Olimpiyat Oyunları
Sporlar • Madalya kazananlar • Ulusal Olimpiyat Komiteleri
 • Semboller
Yaz Oyunları Atina 1896, Paris 1900, St. Louis 1904, Atina 19061, Londra 1908, Stokolm 1912, (1916) 2, Antwerp 1920, Paris 1924, Amsterdam 1928, Los Angeles 1932, Berlin 1936, (1940)2, (1944)2, Londra 1948, Helsinki 1952, Melbourne 1956, Roma 1960, Tokyo 1964, Meksika 1968, Münih 1972, Montreal 1976, Moskova 1980, Los Angeles 1984, Seul 1988, Barselona 1992, Atlanta 1996, Sidney 2000, Atina 2004, Pekin 2008, Londra 2012, 2016, 2020, 2024
Kış Oyunları Chamonix 1924, Saint Moritz 1928, Lake Placid 1932, Garmisch Parten-Kirchen 1936, (1940)2, (1944) 2, Saint Moritz 1948, Oslo 1952, Cortina d’Ampezzo 1956, Squav Valley 1960, Insbrück 1964, Grenoble 1968, Sapporo 1972, Innsbrück 1976, Lake Placid 1980, Saraybosna 1984, Calgary 1988, AlbertVille 1992, Lillehammer 1994, Nagano 1998, Salt Lake City 2002, Torino 2006, Vancouver 2010, Soçi 2014, 2018, 2022
Yakın zaman, güncel ve önümüzdeki Oyunlar: Pekin 2008 • Vancouver 2010  • Londra 2012
Spor Portalı – Vikipedi'deki diğer spor maddelerine ulaşın.


Wikimedia Commons'da Olimpiyat Oyunları ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

"http://tr.wikipedia.org/wiki/Olimpiyat_Oyunlar%C4%B1" adresinden alındı.