Zeus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Zeus
Jupiter Smyrna Louvre Ma13.jpg
Smyrna Jupiter'i
Tanrıların Kralı
Özellikleri
Alanı Gökyüzü ve diğer tanrıların hakim olduğu alanlar
Mekanı Olimpos
Semboller Meşe, Kartal, Boğa ve Şimşek
Görünüşü Elinde şimşek ya da asa ile gözüken, sakallı erkek
Kişisel bilgileri
Ebeveynler Kronos ve Rhea
Kardeşler Poseidon, Hades, Hestia, Hera ve Demeter
Eşi Hera
Çocuklar Ares, Athena, Apollon, Artemis, Persephone, Hebe, Dionysos, Hermes, Hephaistos, Perseus, Herkül, Arkas ve diğerleri.
Yunan mitolojisi
Tanrılar ve Tanrıçalar
Kahramanlar
Zeus Tapınağı- Atina
Zeus Mağarası, İda Dağı, Girit

Zeus (Eski Yunanca: Ζεύς, Zeús; Modern Yunanca: Δίας, Días), "Tanrıların ve İnsanların Babası" Yunan mitolojisinde en güçlü ve önemli tanrıdır. Gökyüzünün, şimşek ve gök gürültülerinin tanrısıdır. Çoğu zaman elinde bir şimşek ile resmedilmiştir. Bereket ile özdeşleşmiştir, yağmur ondan beklenir. Titan Kronus'un ve eşi Rheia'nın en küçük çocuğu ve oğludur. Tanrıça Hera'nın kocasıdır. Simgesi şimşeğin yanında boğa, kartal ve meşe ağacıdır. Aynı zamanda tanrıların kralı olduğu için taht ve asa ile de sık sık betimlenir.

En bilinen özelliklerinden biri çapkın oluşudur. İstediği her şeyin şekline girebilen Zeus'un Leda için kuğu, Antiope için satir, Aegina için ateş, Danae için altın yağmuru, Alkmene için kocasının kılığına, Eurymedusa için karınca, Hera için guguk kuşu, Mnemosyne için yakışıklı bir çoban, İo için bulut, Europa için boğa oluşu kudretine en iyi örnektir. Ölümlü ölümsüz herkese aşık olabilen tanrıların tanrısı Zeus'un gözdesi Ganimedes adlı bir çobandır. Çapkınlığı yüzünden eşi Hera tarafından sürekli takip ettirilmektedir.

Zeus Tapınağı- Baalbek, Lübnan

Babası olan Titan Tanrı Kronos'u diğer Olimpos tanrılarının yardımıyla yer altına hapsetti. Sonra Atlantisliler Tanrı Zeus'un takipçilerini (Yani Yunanları) ellerinde olmadan (Çünkü onlara tuzak kurulmuştu) yok ederek Olimposlu tanrıların gücünü azaltıp Kronos ve yanındaki diğer Titanları serbest bıraktılar.

Doğumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kronos ile Rhea'nın evliliklerinden Hestia, Demeter, Hera adlarında üç kızla, Hades, Poseidon, Zeus adlı üç erkek çocuk dünyaya gelir. Babasına yaptıklarını unutmayan Kronos kendisinin de oğullarından aynı karşılığı göreceğinden korkar bu yüzden Karısının her yeni doğurduğu çocuğu yutup, karnında saklar. Bu duruma üzülen Rhea ise Gaia'nın öğütleri ile yalnız Zeus'u onun elinden kurtarır.Tanrıça, Zeus'u yanına alarak gecenin karanlığından faydalanarak çabucak koşup Girit Adası'nda İda Dağı'nın tepesine çıkar. Orada Gaia çocuğu alır ve onu bir mağaranın dibine saklar. Rhea ise geri dönüp bir kocaman taşı kundak bezlerine sarıp Kronos'a verir.

Bebekliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Rhea , Zeus'u Girit'teki İda Dağı'ndaki bir mağarada saklar. Bundan sonra Zeus, hikayenin değişen sürümlerine göre;

  • Rhea tarafından bırakıldıktan sonra Gaia tarafından yetiştirilir.
  • Amalthea adlı bir keçi ile Kourete'ler tarafından yetiştirilir. Ormanların sık dalları arasında büyüyen Zeus'un ağlamalarını babası Kronos duymasın diye Koureteler da onun başında kalkanlarını çarparak gürültüler çıkarırlar.
  • Adamanthea adlı bir nemf tarafından bir ağaca asılarak Yer'e, Göğ'e ve Deniz'e hükmeden Kronos'tan gizlenerek yetiştirilir.
  • Cynosura adlı bir nemf tarafından yetiştirilir. Zeus da buna şükran olarak onu yıldızlar arasına koyar.

Tanrıların Kralı Oluşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Olgunluk çağına gelince Zeus, saklandığı mağaradan çıkar. Metis'in verdiği kusturucu bir içecek ile Kronos'u yuttuğu tanrıları ve taşı çıkarmaya zorlar. Sonra onu gökten kovup dünyanın dibine, yerin ve denizin alt tabakasının daha da altına atar. Bu savaşın ardından Tanrılar arasında kura çekilir. Ve Hades'e yer altı, Poseidon'a denizler Zeus'a ise gökler düşer.

Eşleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Tanrıçalarla Evlilikler

Kadınlarla Evlilikleri

Kült[değiştir | kaynağı değiştir]

Zeus kültü bir olarak Girit adasında ortaya çıktıysa da en önemli kült merkezi Olympia'dadır. Olympia Zeus tapınağındaki Zeus heykeli Dünyanın 7 Harikasından biridir. Ayrıca ilk olimpiyatlar yine bu şehirde bu tanrı adına başlamıştır.

Türkiye[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunan kolonilerinde bile önce, tarım için yağmura muhtaç Anadolu coğrafyasında gökyüzü ve yağmur tanrısı hep önemli rol oynamıştır. Hitit baş tanrısı olan Teşup elinde şimşekle betinlenen ve boğa ile özdeşleşen Zeus gibi bir gökyüzü tanrıdır. İkiside aynı şekilde ev ve yuva ile ilişkilendirilen tanrıçalarla evlidir. Bu açıdan tanrının kökeni sırf yunan uygarlığında aranmamalıdır. Zaten yerel inançlarda da var olduğu için Anadolu'da saygı görmüş ve adına birçok tapınak yapılmıştır.

İstanbul Boğazının, yabancı dillerdeki karşılığı olan "Bosphorus" yani "İnek Geçiti" ismi Zeus'un eşi Hera'dan saklamak için inek şekline soktuğu sevgilisi İo'dan gelir. Bunun dışında Türkiye'de Zeus ile ilgili veya Zeus inancının olduğu yerler[1]

Modern Etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Helenizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Zeus, 1990'lardan bu yana ortaya çıkan, çeşitli şekillerde eski Yunan dini uygulamalarını canlandırmaya yönelik dini hareketler içerisinde inanılan Tanrılardan biridir. Helen dini Oniki Olimposlu Yunan Tanrıları etrafında dönen çağdaş bir dindir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]