Amerikan futbolu
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Amerikan futbolu, ABD'de doğmuş, elle, ayakla ve eliptik bir topla oynanan takım oyunu. ABD ve Kanada'da sadece futbol olarak adlandırılır.[1] Avustralya ve Yeni Zelanda da ise gridiron olarak adlandırılır.
Amerikan futbolunun ilk doğuşu, bir ilkokul öğretmeninin ilkokul çocuklarına rugbi oynatmak istemesiyle baslar. Kuralları rugbiye göre değiştirip , çocukların anlamasini kolaylastirir ve ayrıca çocukların sert temaslardan korumak icin koruyucu gogus zirhi, kask ve koruyucu pedler içeren pantolon ekler. Daha sonra yayginlasarak gelişen spor önce lisede, daha sonra üniversitelerde oynanmaya baslar. Bunun akabinde profesyonel lig kurulur. (NFL)
Kuralları futboldan tamamen farklıdır. İngiltere ve eski sömürgelerinde oynanan ragbi oyununun bir varyasyonudur. Ragbiden farklı olarak koruyucu kıyafetler ve kask ile oynanır.
Amerikan futbolu, dayanıklılık, kuvvet, esneklik, sürat, çabukluk, strateji, disiplin ve azim gerektiren oldukça kompleks bir spordur.
Konu başlıkları |
[değiştir] Amerikan futbolunun özellikleri
- Maç ilk olarak para atışıyla başlar.
- Atışı kazanan takım "kick off" denilen vuruşla oyuna başlar.
- Oyun süresi 15'er dakikalık 4 bölümden oluşur. Bir maç 60 dakika sürer.
- Amerikan futbolu sahası 110 metre uzunluğunda 49 metre enindedir.
- Takım kadrosu 45 oyuncudur ama maça 11 kişiyle çıkılır.
- Her takımın 1 yarı içinde 3 mola hakkı vardır.
- 2 çeyrekten sonra 15 dakikalık mola verilir.
[değiştir] Takımlar ve oyuncular
Bir takım kendi içinde ayrı görevler üstlenen üç takıma ayrılır. Bunlar; hücum takımı, özel takımlar(kick off ve kick return) ve defans takımıdır.
[değiştir] Hücum takımı
Takım topa sahip olduğu zaman oyuna giren hücum takımının amacı sayı yapmaktır. Karşı takım topu kaybettikten sonra, oyun durduğunda oyuna girerler. Topu kaybedene ya da sayı yapana kadar hücum ederler.
[değiştir] Oyuncular
- Center
- Quarter Back
- Left Guard
- Right Guard
- Left Tackle
- Right Tackle
- Tight End (opsiyonel)
- Runing/Half Back
- Wide Receiver
[değiştir] Savunma takımı
Takım topu kaybettikten sonra, oyun durduktan sonra oyuna giren oyunculardır. Amacı karşı takımın oyuncularının sayı yapmasını engelleyerek topu kapmaktır. Top kazanılıp sonra oyun durduktan sonra oyundan çıkarlar.
[değiştir] Özel takım
İçinde farklı özellikte oyuncuların bulunduğu bu takım , özel durumlarda sahaya çıkarlar (Touchdown, field goal vb.).
[değiştir] Oyuncular:
- Long/Deep Snapper
- Kicker
- Punter
- Kick returner
- Punt returner
[değiştir] Amerikan futbolu topu
Amerikan futbolu topu, uçları sivri, yayvan bir küre şeklindedir. Ragbide kullanılan top kadar eliptik değildir. Kanada'da kullanılan çeşitleri ragbi topuna daha çok benzer.
Amerika'da bu topa kısaca "futbol"[2] ya da "domuzderisi"[3] denir. Boyuna uzunluğu 28 cm, göbek kısmının çevresi 56 cm'dir.
[değiştir] Türkiye'de Amerikan futbolu
Şu an kısaca TAFL denen Türkiye Amerikan Futbolu Ligi'nin 1. liginde 8, 2. liginde ise 5 takım mücadele etmektedir. Üniversiteler Ligi'nde ise 2008-2009 sezonunda 18 takım bulunmaktaydı ve bu sayı gittikçe artmakta. Türkiye Ligi 2005'te bir federasyon haline gelerek TBSF bünyesine katıldı. Bu tarihten önce de ülkemizde Amerikan futbolu amatör olarak oynanmaktaydı.
Türkiye IFAF'a yani International Federation of American Football'a üyedir. EFAF'a (European Federation of American Football) üye olma çabaları ise sürmektedir. Bu yıl itibariyle bir milli takım kurulmuş olup, takımın teknik sorumluluğuna Kerem Ateş getirilmiştir. Kendisi milli takımın şu anki ana hedefinin 2011 Avrupa Şampiyonası'na C Ligi'nden katılmak olduğunu belirterek, 21 Ağustos 2009 tarihinde Edirne'de başlayacak olan milli takım kampı için 80 kişilik bir aday kadro hazırladı. Bu kadronun 2010 başında Bulgaristan milli takımıyla bir hazırlık maçı yapması planlanıyor. Daha önce de İstanbul AFK isimli Türk Takımı Bulgar Team Sofia ile biri Türkiye'de, diğeriyse Bulgaristan'da olmak üzere iki maç yapmış maçların ikisini de kazanmıştı.
[değiştir] Neden Amerikan futbolu?
Öncelikle takım sporlarının önemini vurgulamakta fayda vardır. Ekip çalışması, dayanışma, özveri ve yardımlaşma becerilerini kazandırmada takım sporlarının son derece büyük bir önem taşıdığı bilinen bir gerçektir. Bir sporcu sahada her zaman zor anlar yaşayabilir. Ancak motivasyonunun azaldığı, fiziksel olarak yorgun düştüğü anlarda takım arkadaşlarının yanında olacağını ve ona yardım etmek için çaba sarfedeceğini bilen bir insan gelecekte de sorunlarla karşılaştığı zaman tedirginlik yaşamayacak, emin ve kararlı bir şekilde çözüm yolları arayacak, ekip arkadaşları ile koordineli bir şekilde sorunları aşmak için elinden gelen tüm gayreti ortaya koyacaktır.
American Football Kick
Neden diğer takım sporları değil de Amerikan futbolu sorusuna cevap verecek olursak; Amerikan futbolu diğer spor branşlarının aksine dışlayıcı değil, kucaklayıcı bir kadro içerir. Bir futbol takımı sahada 11, toplamda 16 kişiden oluşmaktadır. Voleybol takımı 6 as, 3 yedek oyuncu, basketbol takımı 5 as 5 yedek oyuncudan oluşmaktadır. Tüm takım sporlarında kadrolar yaklaşık olarak bu oranlarda değişmektedir. Amerikan futbolu ise 11 hücüm, 11 savunma ve en az da 3 özel takım oyuncusu olmak üzere, en az 25 as oyuncudan oluşmaktadır. Bir Amerikan futbolu takımı kadrosu 45-99 oyuncu arasında değişebilmektedir. Bu oyuncuların fizik ve kondisyon yapıları da diğer takım sporlarındaki gibi prototip olmak zorunda değildir. Hem kısa boylu ve zayıf insanlar, hem uzun boylu ve iri insanlar bu sporu başarı ile oynayabilmektedir. Bu sebeple kısa boylu olduğu için basketbol ya da voleybol oynayamayacak olan bireyler, yada çok fazla iri ve/veya kilolu olduğu için başka takım sporlarına katılma şansı verilmeyen oyuncular Amerikan futbolu takımlarında kendilerine yer bulabilmektedir. Bunun sebebi oyundaki değişik mevkileri oluşturan oyuncuların değişik fizik gruplarından geliyor olmasının takıma avantaj sağlamasıdır. Zira koşucular kısa boylu ve hızlı oyunculardan seçilmekte, ancak onlara yol açan çizgi oyuncuları iri ve kütleli oyunculardan oluşmaktadır. Top tutucular uzun boylu, hızlı, çevik ve iyi sıçrayan oyuncularken top dağıtıcılarda herhangi bir fiziksel özellik aranmamaktadır.
Uzun bir zaman diliminde, 4 periyod halinde oynanan bu sporda konsantrasyon, hızlı düşünme, karar verme ve uygulama becerileri, görsel ve bilişsel algı becerileri ile özgüven kayda değer bir gelişme göstermektedir. Maçların tamamı 3-3,5 saat sürmekle birlikte, her oyun 3-6 saniyelik bir zaman diliminde gerçekleşmekte ve bu kısa süreli oyunlar maçın kaderini belirlemektedir.
[değiştir] Amerikan futbolu küçük yaştaki çocuklar için tehlikeli bir spor mudur? Malzemeleri pahalı mıdır?
Amerikan futbolu belki de sporcu sağlığı ve sakatlıkları konusunda en hassas spor branşlarının başında geldiği için pek çok koruyucu malzeme geliştirmiş, katı bir kural kitabı ve 7 saha içi hakem, 3 kişilik chain gang (zincir ekibi) ile toplam 10 kişlik bir hakem kadrosu ile yönetilmektedir. Bununla birlikte, kas oluşumu ve kemik uzaması bakımından vücüda yükleme yaşı olarak belirlenen 14 yaşına kadar olası sakatlıkların ve zorlanmaların önlenmesi amaçlanarak flag-football ve touch-football şeklinde iki değişik yapılanmaya gidilmiştir. Oyuncuların malzeme giymediği, sadece bellerine cırt cırtlı kemerler taktıkları bu oyun türünde herhangi bir çarpışma veya fiziksel yüklenme olmamakta, topu taşıyan oyuncu yere indirilmeden, belindeki kemer çekilmek sureti ile oyun sonlandırılmaktadır. Belindeki kemer çekilen oyuncu yere düşürülmüş kabul edilir ve oyun o noktada sona ermiş sayılır. Bu nedenle herhangi bir sakatlık riski yaşanmaz. Bunula birlikte koruyucu ekipman kullanılmadığı için youth (küçükler için) top ve yeterli sayıda cırt cırt bantlı kemer yeterli olmakta, Amerikan futbolu’nun herhangi bir spor branşından daha fazla masrafı olmamaktadır.
[değiştir] Kaynakça
- İngilizce Vikipedi, "Amerikan futbolu" ve "Amerikan futbolu topu" maddeleri
[değiştir] Dipnotlar
- ^ ABD ve Kanada'da futbol için soccer tabiri kullanılır.
- ^ İngilizce "football" sözcüğü "foot" (ayak) ve "ball" (top) kelimelerinin birleşiminden oluşur ve "ayaktopu" anlamına gelir. Bu nedenle hem oyunun adı, hem de oyunda kullanılan topun adıdır.
- ^ İngilizce: pigskin
[değiştir] Ayrıca bakınız
 |
Spor Portalı – Vikipedi'deki diğer spor maddelerine ulaşın. |
