Gizli Ermeniler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Eylül 1919'da Erzurum'da sopalarla duran askeri üniformalı yetim Ermeni çocukları.

Gizli Ermeniler veya Kripto Ermeniler (Ermenice: ծպտեալ հայեր tsptyal hayer), genelde Ermeni kimliğini Türk toplumundan gizleyen, tam ya da kısmi etnik Ermeni kökenli insanları tanımlamak için kullanılan şemsiye bir terimdir.[1] Genellikle Ermeni Kırımı sırasında "fiziksel yokoluş tehdidi altında" İslamlaşan (Türkleşme veya Kürtleşme) Osmanlı Ermenilerinin torunlarıdır.[2]

Türk gazeteci Erhan Başyurt[a], gizli Ermenileri şöyle tanımlıyor; "Sürgünlerden ve ölüm yürüyüşlerinden kaçmak için İslam'a geçen aileler (ve bazı köylerde veya mahallelerde) [...] Ermeni olarak aralarında evlilik yapıyorlar ve bazı durumlarda gizlice Hıristiyanlığa dönüyorlar."[3] Avrupa Komisyonu'nun Türkiye hakkındaki 2012 raporuna göre, "bir dizi kripto Ermeni orijinal adlarını ve dinlerini kullanmaya başladı".[4] The Economist, Ermeni kökenini açığa çıkaran Türklerin sayısının arttığına işaret ediyor.[5]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Geçmiş[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermeni halkının geleneksel anavatanı olan Ermeni Yaylaları'nın batı kısımları 16. yüzyılda Osmanlı'nın hakimiyetine girdi.[6] 17. yüzyıla kadar Ermeniler bölgenin nüfusunun ezici çoğunluğunu koruyorlardı, ancak sayıları kademeli olarak düştü ve 20. yüzyılın başında o dönemde altı vilayet olarak tasarlanan Batı Ermenistan nüfusunun %38'ini oluşturdular. Türkler ve Kürtler nüfusun önemli bir bölümünü oluşturdu.[7]

Ermeni Kırımı[değiştir | kaynağı değiştir]

1915 ve takip eden yıllarda, Osmanlı İmparatorluğu'nda atalarının topraklarında yaşayan Ermeniler, Ermeni Soykırımı'nda Jön Türk Hükümeti tarafından sistematik bir şekilde imha edildi. Kırım sırasında, 100.000 ila 200.000 Ermeni kadın, Müslüman kocalar tarafından haremlerine alındı ve çocuklar dönüştürüldü, köleliğe zorlandı ya da Türk veya Kürt olarak kaçırılıp büyütüldüler.[8][9] I. Dünya Savaşı'ndan sonra yardım görevlileri ve hayatta kalan Ermeniler bu Ermeni yetimlerini aramaya ve geri çağırmaya başladıklarında, sadece küçük bir yüzdeyle karşılaşıldı ve bir araya toplandı; birçoğu ise Müslüman olarak yaşamaya devam etti. Buna ek olarak, tüm ailelerin kırımdan kurtulmak için İslam'a dönüşmesi vakaları da vardı.[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar
  1. ^ Başyurt, 2006'da yayınlanan Kripto Ermenileri üzerine bir kitap olan "Ermeni Evlatlıklar/Saklı Kalmış Hayatlar"
Atıflar
  1. ^ Ziflioğlu, Vercihan (19 June 2012). "'Elective courses may be ice-breaker for all'". Hürriyet Daily News. Erişim tarihi: 24 June 2013. 
  2. ^ Khanlaryan, Karen (29 September 2005). "The Armenian ethnoreligious elements in the Western Armenia". Noravank Foundation. 4 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 June 2013. 
  3. ^ a b Altınay & Turkyilmaz 2011.
  4. ^ "Commission Working Document Turkey 2012 Progress Repor" (PDF). European Commission. 10 October 2012. s. 24. 10 Nisan 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 October 2013. 
  5. ^ "The cost of reconstruction". The Economist. 11 March 2010. Erişim tarihi: 24 June 2013. Although today's inhabitants of Geben hesitate to call themselves Armenians, a growing number of "crypto-Armenians" (people forced to change identity) do just that. 
  6. ^ West, Barbara A. (2009). Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania. New York: Infobase Publishing. s. 56. ISBN 9781438119137. 
  7. ^ Ghazarian, H. (1976). Hambardzumyan, Viktor (Ed.). Soviet Armenian Encyclopedia Volume 2 (Ermenice). Yerevan: Armenian Encyclopedia Publishing. s. 43. 
  8. ^ Goldhagen, Daniel Jonah (2010). Worse Than War: Genocide, Eliminationism, and the Ongoing Assault on Humanity (1st bas.). New York: PublicAffairs. s. 38. ISBN 9781586489007. 
  9. ^ Naimark, Norman M. (2002). Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-century Europe. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. s. 42. ISBN 9780674009943.