Türkiye'deki Kırım Tatarları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Türkiye'deki Kırım Tatarları Kırım, Dobruca, Bulgaristan ve Bucak bölgelerinden Türkiye'ye göç etmiş olan Kırım Tatarları ve Romanya Tatarları'dır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1783 yılından sonra ayrı dönemlerde kafileler halinde Osmanlı Devleti topraklarına göç ettiler. Önce Dobruca (günümüzdeki Romanya'nın Karadeniz kıyı bölgesi ve Bulgaristan'ın kuzeydoğusu) ile Bulgaristan ve Balkanların diğer bölgelerine göç ettiler.

1853 - 1856 yılları arasındaki Kırım Savaşı döneminde ikinci, 93 Harbi'nden sonra ise üçüncü bir göç dalgasıyla Anadolu'ya yerleştiler.[1]

Dağılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Peter Alford Andrews ve Rüdiger Benninghaus'a göre, Kırım Tatarlarının Türkiye'deki dağılımı: Eskişehir'de yaklaşık 36 köy, Ankara'da yaklaşık 4 köy ve Adana'da yaklaşık 3 köy olmakla beraber Anadolu'nun farklı bölgelerine yayılmışlardır. E.J. Klay'e göre, Çorum ilinin Kalecikkaya köyünde 500 kişi. Asimilasyon sonucunda zamanla çoğunluk nüfusuna karıştılar. İlaveten Edirne ili Havsa ilçesi Taptık köyü ile Kırklareli ili Babaeski İlçesi Kofalça (yeni adı Mutlu) köyünde Kırım Tatar göçü ile kurulmuştur.[1] Çorum ilinin Mecitözü ilçesine bağlı Beyözü köyü, 500 kişilik Tatar göçü ile kurulmuştur.

Diller[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'deki Kırım Tatarları "Kırım Tatarcası" konuşurlar. Kırım Tatarcası ise 3 şiveye ayrılır. Kırım'ın güney sahilinden gelenler Yalıboyu şivesi, Bahçesaray civarında Tat şivesi, steplerdan gelenler ise Çöl şivesini kullanırlardı. Karayca (Karaimce) artık Türkiye'de kullanılmamaktadır.[1]. Türkiye'deki Kırım Tatarları'nın büyük bir bölümü "Çöl şivesi" konuşmaktadırlar.

Dinler[değiştir | kaynağı değiştir]

İslamın Sünni mezheplerinden Hanefiliğe bağlıdırlar. Az sayıda Yahudi (Karaim ya da Kırımçak).[1]

Köyler[değiştir | kaynağı değiştir]

Aksaray ili[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hamidiye (Alaca) Kasabası
  • Altınkaya ( Çardak ) Köyü

Adana ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Ankara ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Antalya ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Edirne ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Giresun ili[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dereli : Akkaya köyü ve Sarıyer mahallesi (30-40 hane Kırım Tatarı)[4]

Kahramanmaraş ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırklareli ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırıkkale ili[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sulubük Köyü
  • Keskin

Kocaeli ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu ili[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ünye: Yavi Köyü, Dağdibi ve Paskara mahallesi (yaklaşık 30 Hane) - Köydeki Tatar aileleri büyük olasılıkla Kazan Türkleridir. Çünkü kendilerini Tataristan'dan geldik diye tanımlamaktadırlar.[8]

Tekirdağ ili[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Muratlı: Ballıhoca - Köydeki Tatarların çoğunun soyadı Elma ile bitmektedir; Birelma, İkielma, Üçelma şeklinde.

Hayrabolu emiryakup köyü tamamı kırım Tatarı 87 hane köyde üç katı Tekirdağ ve istanbulda yaşıyor

Yozgat ili[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sorgun: Tuzlacık[9] adındaki köy Kırım ve dolaylarından gelmiş Tatar Türklerinden oluşmuştur. Çok eski dönemde Türk(Osmanlı)-Rus savaşları neticesi Rus işgaline giren Kırım'da yaşayan Türkler Türkiyeye göç etmiştir. Kırım'dan göç etmiş olan Türk topluluklarına Türkiye'de Tatar denilmiştir[10]. Son yıllarda Tuzlacık köyü Tatar Türkleri çevre yerlere göç etmişler ve köydeki Tatar nüfusu hem azalmış hem de yerli Türkmenlerle kaynaşarak erimeye başlamıştır[11].
  • Yerköy: Beserek[12] köyü 1861 yılında Kırım Tatar Türkleri tarafından kurulmuştur. Kırım Türkçesi köy halkı tarafından halen konuşulagelmiştir.

Yalova ili[değiştir | kaynağı değiştir]

Niğde[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Peter Alford Andrews, Rüdiger Benninghaus,Ethnic groups in the Republic of Turkey, Vol. 2, Dr. Ludwig Reichert Verlag, 1989, Wiesbaden, ISBN 3-88226-418-7, p. 87., Peter Alford Andrews, Türkiye'de Etnik Gruplar, ANT Yayınları, Aralık 1992, ISBN 975-7350-03-6, s.116-118.
  2. ^ a b c d e f g h i j k l "Henryk Jankowski, "Crimean Tatars and Noghais in Turkey", International Committee for Crimea". 7 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2010. 
  3. ^ https://tr.wikipedia.org/wiki/Hac%C4%B1umur,_Edirne
  4. ^ https://m.facebook.com/pages/category/Author/Bütün-Yönleriyle-Dereli-351382254997007/
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2016. 
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya". 16 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2014. 
  7. ^ http://kisisel.sdu.edu.tr/sablon3/yayin.aspx?uid=55fd6a96e1d407c53c8730848cd78415fb56f4374c91c3e28c59d326967a197b9f5da90b 16 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. https://www.google.com.tr/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=3+tatar+k%C3%B6y%C3%BC+sevil+sarg%C4%B1n 21 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  8. ^ https://m.facebook.com/ünye-yavi-köyü-mensupları-246291663423/about/?ref=page_internal&mt_nav=1
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 14 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2011. 
  10. ^ http://www.bozokyaylasi.com/modules.php?name=Koy&islem=koygoster&koyno=137 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Tuzlacık köyü bilgiler
  11. ^ https://tr-tr.facebook.com/tuzlacikkoyu facebook sayfasında Tuzlacık köyü halkının bilgileri
  12. ^ "Arşivlenmiş kopya". 14 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2011. 

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]