Cücenler
Cücenler | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 330-555 | |||||||||||
 Rouran Haritası | |||||||||||
 Rouran Kağanlığı Haritası | |||||||||||
| Tür | Kağanlık | ||||||||||
| Başkent | Kansu | ||||||||||
| Yaygın dil(ler) | Moğol dilleri (Cücence & Moğolca) Eski Türkçe Orta Çince | ||||||||||
| Resmî din | Tengricilik, Şamanizm, Budizm | ||||||||||
| Kağan | |||||||||||
| |||||||||||
| Yasama organı | Kurultay | ||||||||||
| Tarihî dönem | Geç Antik Çağ | ||||||||||
| |||||||||||
| Yüzölçümü | |||||||||||
| 405 | 2.800.000 km2 | ||||||||||
| |||||||||||
| Günümüzdeki durumu | Çin Kazakistan Moğolistan Rusya | ||||||||||
| Makale serilerinden |
 |
Cücenler (Çince: 柔然 pinyin: Róurán; Wade-Giles: Jou-jan ya da 蠕蠕 Ruǎnruǎn, 芮芮 Rúrú, 茹茹, 蝚蠕), Kuzeydoğu Asya kökenli bir Moğol[1] kavimdir. Önce 3. yüzyıl ile 6. yüzyıl arasında Asya'nın kuzeyinde etkinliği gösteren izole bir göçebe topluluk.[2] Tarihte ilk defa Kağan (可汗) ünvanını bu devlette Yükük Şelun (郁久閭社侖 / 郁久闾社仑, Yùjiǔlǘ Shèlún) kullanmıştır.[3]
Çinliler "Juan-Juan" (Cücen), Türkler "Apar" olarak adlandırıyordu. Çincede Juan-Juan (Cücen) "çabucak büyüyen her yeri saran böcekler" anlamına gelmektedir.[4]
Ancak 6. yüzyıl - 9. yüzyıl arasında Doğu Avrupa'da kuran ve Avrupalıların "Avarnu" adını verdiği kavim ile aynı olup olmaması şu ana kadar kanıtlanamamıştır.[kaynak belirtilmeli] Göktürkler, Bizanslılar'a Avrupa'da bulunan Avarlar'ın kendilerinden kaçan bir Türk boyu olduklarını, onların bir Onogur boyu olduğunu belirtmiş ve gerçek Avarlar'ın Doğu Asya'da kendilerine bağlı olduklarını ifade etmişlerdir. Bu nedenle Göktürkler'in gerçek Avar olan Juan-Juanlar'a Apar dediği iddia edilmektedir.
Çin kaynaklarında “Juan Juan”, Arap ve Bizans kaynaklarında Avar olarak adlandırılan Cücenler, Göktürklerce de Apar olarak adlandırılıyordu.[kaynak belirtilmeli]
Cücenler, 6. yüzyıl sonlarında bugünkü Moğolistan, İç Moğolistan ve Kore'ye kadar olan toprakları içine alan büyük bir devlet kurdular.[kaynak belirtilmeli] Cücenler, esirlerini mankurtlaştırarak bilincini yitiren adeta robot bir köle yapan tek halktır. Özellikle tutsak edilen veya yurtlarından kaçırılan Kırgız ve Tabgaçları mankurtlaştırılmıştır. Hür bir insan Cücen topraklarında yaşamak istiyorsa, Tabgaçlardan nefret etmesi yeterliydi.
429'da Kuzey Vey (Tabgaçlar Devleti), Cücenler'e karşı büyük bir saldırı başlattı ve çok sayıda insanı öldürdü.
Çinliler piyadedir ve bizler süvariyiz. Bir sıpa ve düve sürüsü, kaplanlara veya bir kurt sürüsüne karşı ne yapabilir ? Cücenlere gelince, onlar yaz aylarında kuzeyde hayvanlarını otlatırlar; sonbaharda güneye gelirler ve kışın sınırlarımıza baskın yaparlar. Onlara sadece yazın otlaklarında saldırmak zorundayız. O zaman atları işe yaramaz: aygırlar kısraklarla, kısraklar taylarıyla meşgul. Eğer orada onlara rastlarsak, otlatmalarından ve sularından onları kesersek, birkaç gün içinde ya alınırlar ya da yok olurlar. —Tabgaçlar Devleti İmparatoru Toba Gui
Cücenler, Orta Asya'da, çeşitli Türk boylarını da egemenlikleri altına aldılar. 200'lerde Asya'da kurulan Cücenler, 400 yıllarında sınırları İrtiş Irmağından Kore Yarımadası'na kadar uzanan güçlü bir devlete dönüştü. Çinliler ile sürekli bir çatışma içinde bulunan Cücenler 458'de giriştikleri savaşı yitirince kuzeye çekilmek zorunda kaldılar. 551'de Bumin Kağan önderliğinde ayaklanan Göktürkler, bağlı oldukları Cücenleri yenerek bu devletin Asya'daki varlığına son verdiler.
Cücenler'in Kağanları
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Ahmet Taşağıl, Bozkırın Kağanlıkları s. 107
- ↑ Belleten - 202-203. sayılar - sayfa 723
- ↑ 魏書卷一百三〔一〕 列傳第九十一
- ↑ Jean-Paul Roux, Orta Asya Tarih ve Uygarlığı, [kaynak belirtilmeli]
