Giambattista Vico
| Giambattista Vico | |
|---|---|
 Giambattista Vico'nun bir portresi. | |
| Tam adı | Giambattista Vico |
| Doğumu | Giovanni Battista Vico 23 Haziran 1668 Napoli, Napoli Krallığı |
| Ölümü | 23 Ocak 1744 (75 yaşında) Napoli, Napoli Krallığı |
| Okulu | Napoli Üniversitesi |
| Önemli fikirleri | Principî di Scienza Nuova. De antiquissima Italorum sapientia |
Giovan Battista (Giambattista) Vico, (23 Haziran 1668 - 23 Ocak 1744) ünlü İtalyan siyaset felsefecisi, retoriği, tarihçisi ve hukuk danışmanıdır.
Giambattista Vico, 23 Haziran 1668'de Napoli'de doğmuş ve yaşamı boyunca bu kentten ayrılmamıştır. Sağlık sorunları nedeniyle zayıf bir bünyeye sahip olan Vico, yoksul bir kitapçının oğluydu. Düzenli bir eğitim sürecini tamamlayamamasına rağmen kendisini yetiştirmiş, hayatı boyunca hem maddi sıkıntılarla hem de bedensel rahatsızlıklarla mücadele etmiştir. 23 Ocak 1744'te yoksulluk içinde hayatını kaybetmiştir.
Vico'nun düşüncesi büyük ölçüde Yeni Bilim (Scienza Nuova) adlı eserinde toplanır. Bu eser yayımlandığı dönemde ilgi görmemiş, ancak 20. yüzyılda yeniden keşfedilmiştir. Günümüzde Vico, tarih felsefesinin yanı sıra sosyoloji, antropoloji, filoloji ve dinler tarihi gibi alanların gelişimine katkı sunan öncü bir düşünür olarak kabul edilir. Yeni Bilim, Herder, Hegel ve Dilthey gibi düşünürlerin tarih anlayışlarının yanı sıra Marx'ın sınıf çatışması yaklaşımına uzanan bir düşünsel hattın erken örneklerini içerir.[1]
Özgün bir tarih anlayışı geliştirmiş olan Vico, bilgi ve tarih konusunda araştırmaları konusunda oldukça marjinal bir fikir ortaya koydu. Başta René Descartes'tan etkilenmesine rağmen sonraları Descartes'ın tarihe açık ve seçik düşüncelerle yaklaşma tavrına karşı çıkmış ve doğruluğu, kesinliği, açık seçik düşüncelerde değil de, etkinlikte, insan varlıkları tarafından yaratılmış, gerçekleştirilmiş olanda aramıştır. Vico'ya göre, tarih, insanların eseridir. Tarihsel süreci insanların dil,hukuk,gelenek,hükûmet sistemleri kurup geliştirdiği bir süreç olarak görür.Bu bağlamda tarihin konusuna ilişkin modern görüşün öncüsü sayılabilir. Çevrenin insan üzerinde belirli etken olduğu yaklaşımından uzak olduğunu vurgulamıştır. İnsan yalnızca kendisinin yarattığı şeyleri bilebilir düşüncesini benimsemiştir.
Özellikle Descartes'ın meşhur Cogito ergo sum düşüncesini reddetti. Vico bu düşüncenin matematiğe dayandığını matematiği ise insanın yaptığı bir şey olduğunu düşünüyordu. Vico ortaya yepyeni bir ilke koydu: Verum Factum (gerçek olan yapılandır)
Ona göre: Ancak yaptığımız ya da yarattığımız şeyleri kesin olarak bilebilirdik.Vico bu ilkeyi verum et factum convertundur(Olgu ile hakikat birbirlerine dönüştürülebilir) ilkesinde bulur;yani bir şeyi doğru olarak bilmenin koşulu onu bilenin kendisinin yapmış olmasıdır.[2]
Ayrıca Vico toplumun insanlar tarafından meydana getirildiğini, bu yüzden de ancak insanlar ve onların davranışları açısından anlaşılabileceğini düşünüyordu. Değişmez bir insan doğası fikrini reddetmekle ve toplumdaki değişim ile gelişimi bir bütün olarak görmekle radikal bir tutum benimsemişti. Vico toplumları anlamak için dile, mitlere, hukuka ve alışkanlıklara bakmanın önemini de vurguluyordu.
Vico'ya göre, toplum ile insan doğası dinamik kategorilerdi: Vico, insan doğasının, aile gibi kurumların tarihsel gelişimi içerisinde ortaya konması gereken belirli ilkelerde temellendiğini kabul ediyordu.[3]
Kıta rasyonalizminin hâkim olduğu sonraki yüzyıl boyunca değeri bilinemedi. Birçok kesim tarafından deli olarak görüldü.
