Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi
AB Liderler Zirvesi & AB Bakanlar Konseyi logo.png
Kuruluş 1961 (eski)
2009 (mevcut)
Tür AB Kolektif Başkanlığı
Merkez Yeni Europa Binası, Brüksel
Başkan Charles Michel
Resmî site European Council

Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi, Avrupa Birliği Liderler Zirvesi ya da kısaca Avrupa Zirvesi (İngilizce: European Council) Avrupa Birliği'nin en yüksek siyasi kurumudur.[1] İngilizcede European Council olarak anılan ve yalnızca Avrupa Birliği üyesi ülkeler ile ilgili olan bu kurum, kırk yedi üyeli Avrupa Konseyi (İngilizce: Council of Europe) ile karıştırılmamalıdır. Zirve, Avrupa Birliği üyesi devletlerin devlet ya da hükûmet başkanlarının ve Avrupa Komisyonu başkanının katılımlarıyla yürütülür. Zirveye Avrupa Birliği Konseyi'nin başkanı başkanlık eder.[2]

Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi, yasama ve yürütme gibi güçlere sahip değildir ancak Avrupa Birliği'nin önemli konularını ele alır. Zirve yılda en az iki kez toplanır. Toplantılar genellikle Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi'nin de karargâhı olan Belçika'nın başkenti Brüksel'deki Justus Lipsius binasında yapılır.[3][4][5]

Geçmişi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Avrupa Zirveleri, 1961 yılının şubatında Paris'te, temmuzunda Bonn'da gerçekleştirildi. İlk yapılan toplantılar Avrupa Topluluğu'nun üyelerinin gayriresmî bir araya gelmesiydi. 1969 yılına dek düzensiz periyotlarda bir dizi zirve düzenlendiyse de gerçek anlamda ilk zirve bu yıl geldi. 1969 Lahey Zirvesi'nde üye ülkelerin başkanları Birleşik Krallık'ın topluluğa kabulü üzerine görüş birliğine vardılar ve [Avrupa Politik İşbirliği]'ni oluşturdular.[1][6]

Zirveler, 1974 yılına gelindiğinde resmiyete döküldü ve zirvelerin o dönemki Fransa cumhurbaşkanı Valéry Giscard d'Estaing tarafından yapılan bir öneri üzerine düzenli olarak yapılması kararına varıldı. 1987 yılında Avrupa Tek Senedi imzalanarak uygulamaya koyuldu ve Maastricht Antlaşması uyarınca tanımlanan bir role sahip oldu. İlk başlarda yılda yalnızca iki zirve düzenlenirken bu sayı günümüzde dörttür. Dönem başkanlığını yürüten her ülke iki kez bu toplantılara ev sahipliği yapar. Olağan zirvelerin yanı sıra, özel ya da olağanüstü zirveler de düzenlenebilir.[1][6]

Bu zirveler pek çok kişi tarafından Avrupa Birliği tarihinde dönüm noktası olan olayların yaşandığı yer olarak görülmektedir.Örneğin:[1]

Gücü ve işlevi[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi, Avrupa Birliği'nin yaptığı pek çok antlaşmada "birliğin gelişmesi için gerekli yardımı yapacak" bir birim olarak anılsa da Avrupa Birliği'nin resmî kurumlarından biri değildir. Avrupa Zirevlerinde Avrupa Birliği'nin dış politikası belirlenir ve bu nedenle Avrupa entegrasyonunun motor gücü olarak tanımlanmaktadır. Bunu yaparken resmî herhangi bir dayanağı olmayan kurumun etkisi Avrupa Birliği üyesi ülkelerin devlet ve hükûmet başkanlarından oluşuyor olmasındandır.[1][4]

Ulusal liderlerden oluştuğu için üye ülkelerin yürütme güçlerini bir araya getiren zirve, Ortak dişişleri ve güvenlik politikası ile Güvenlik güçleri ve adalet alanında iş birliği programlarında olduğu gibi Avrupa Topluluğu dışında da etkili bir güce sahiptir.

Liderler zirvesi çoğu zaman belirli bir liderinin olmamasından, zayıf yapısından, yılda dört kez iki gün süreyle toplanmasından ve bir personel kadrosunun olmamasından dolayı sık sık eleştirilmektedir.[7]

Oluşum[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmî olarak Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi üye ülkelerin devlet ya da hükûmet başkanlarından ve Avrupa Komisyonu'nun başkanından oluşur. Komisyon başkanının oy kullanma yetkisi yoktur. Toplantıların düzenlendiği ülkenin dişişleri bakanı da toplantılara katılır. Avrupa Komisyonu başkanınına da bir başka komisyon üyesi eşlik edebilir.[1][4][5] Avrupa Konseyi Genel Sekreteri ya da onun temsilcisi de düzenki katılımcılardandır. Bu görev son zamanlarda Genel Sekreterin zirveleri düzenlemedeki etkin rolü nedeniyle bir hayli önem kazanmıştır. Toplantılar başlamadan önce Avrupa Parlamentosu başkanı da bir açılış konuşması yapar.[1][4][5]

Ancak zirveler sırasındaki görüşmelerde sahne arkasında da pek çok görevli çalışır. Ancak ülke başına 2 temsilci dışında bu görevliler toplantı salonlarına giremez. Her üye ülkenin temsilcisi kendi dilinde konuşma hakkına sahip olduğu için çoğu zaman toplantı salonunda metinleri diğer temsilcilere çevirmek amacıyla çevirmenler de bulunur.[1]

Katılımcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Temsilci Resim Üye Devlet Makam Siyasi Parti Üyelik
Michel, CharlesCharles Michel Charles Michel (politician).jpg Avrupa Birliği Başkan
Oylanmadı
Başkan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Sivil Platform (PO)
02019-12-01 1 Aralık 2019
Belçika Başbakanı: 2014-2019
von der Leyen, UrsulaUrsula von der Leyen (Ursula von der Leyen) 2019.07.16. Ursula von der Leyen presents her vision to MEPs 2 (cropped).jpg Avrupa Birliği Komisyon
Oylanmadı
Başkan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Hristiyan Sosyal Halk Partisi (CSV)
02019-12-01 1 Aralık 2019
Almanya Savunma Bakanı: 2013-2019
Kurz, SebastianSebastian Kurz Sebastian Kurz (2018-02-28) (cropped).jpg  Avusturya Şansölye Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: Sosyal Demokrat Parti (SPÖ)
02020-01-07 7 Ocak 2020
Wilmès, SophieSophie Wilmès Sophie Wilmès crop.jpg  Belçika Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: Reformist Hareket (MR)
02019-10-27 27 Ekim 2019
Borisov, BoykoBoyko Borisov Boyko Borissov in Tehran.jpg  Bulgaristan Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: İstikrar ve İlerleme Ulusal Hareketi (NDSV)
02017-05-04 4 Mayıs 2017
Plenković, AndrejAndrej Plenković PM Andrej Plenković (cropped).jpg  Hırvatistan Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Hırvat Demokratik Birliği
02016-10-19 19 Ekim 2016
Anastasiades, NikosNikos Anastasiades Nicos Anastasiades at EPP HQ.jpg  Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Demokratik Seferberlik (DISY)
02013-02-28 28 Şubat 2013
Babiš, AndrejAndrej Babiš A Babiš Praha 2015.JPG  Çekya Başbakan Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: Sosyal Demokrat Parti (ČSSD)
02017-12-06 6 Aralık 2017
Frederiksen, MetteMette Frederiksen 20190614 Folkemodet Bornholm Mette Frederiksen Socialdemokratiet 0285 (48063468172) (cropped).jpg  Danimarka Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: Venstre (V)
02019-06-27 27 Haziran 2019
Ratas, JüriJüri Ratas KE Jüri Ratas.jpg  Estonya Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: Estonya Merkez Partisi (EK)
02016-11-23 23 Kasım 2016
Marin, SannaSanna Marin Prime Minister of Finland Sanna Marin 2019 (cropped).jpg  Finlandiya Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: Merkez Parti (C)
02019-12-10 10 Aralık 2019
Macron, EmmanuelEmmanuel Macron Emmanuel Macron in 2019.jpg  Fransa Cumhurbaşkanı Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: Sosyalist Parti (PS)
02017-05-14 14 Mayıs 2017
Merkel, AngelaAngela Merkel Angela Merkel (August 2012) cropped.jpg  Almanya Şansölye Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Hristiyan Demokrat Birliği (CDU)
02005-11-22 22 Kasım 2005
Miçotakis, KiryakosKiryakos Miçotakis Kyriakos Mitsotakis (cropped).jpg  Yunanistan Başbakan Avrupa Solu Partisi
Ulusal: Radikal Sol Koalisyon (Syriza)
02019-07-08 8 Temmuz 2019
Orbán, ViktorViktor Orbán OrbanViktor 2011-01-07.jpg  Macaristan Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Yurttaş Birliği (Fidesz)
02010-05-29 29 Mayıs 2010
Önceki dönem: 1998–2002
2004'ten beri üye devlet
Martin, MicheálMicheál Martin Micheál Martin.jpg  İrlanda Taoiseach[a 1] Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Fine Gael (FG)
02020-06-27 27 Haziran 2020
Conte, GiuseppeGiuseppe Conte Giuseppe Conte Official.jpg  İtalya Başbakan Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: Demokratik Parti (PD)
02018-06-01 1 Haziran 2018
Krišjānis Kariņš, ArtursArturs Krišjānis Kariņš Karins, Krisjanis-9702.jpg  Letonya Başbakan None
Ulusal: Liepāja Partisi (LP)
02019-01-23 23 Ocak 2019
Nausėda, GitanasGitanas Nausėda Gitanas Nauseda (cropped).png  Litvanya Cumhurbaşkanı Bağımsız 02019-07-12 12 Temmuz 2019
Bettel, XavierXavier Bettel Xavier Bettel, Luxembourg supports Charlie Hebdo-102.jpg  Lüksemburg Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: Demokratik Parti (DP)
02013-12-04 4 Aralık 2013
Abela, RobertRobert Abela Robert Abela as PM.jpg  Malta Başbakan Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: İşçi Partisi (PL)
02020-01-13 13 Ocak 2020
Rutte, MarkMark Rutte Mark Rutte-6 (cropped).jpg  Hollanda Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD)
02010-10-14 14 Ekim 2010
Morawiecki, MateuszMateusz Morawiecki 2018-07-04 Mateusz Morawiecki-0603.jpg  Polonya Başbakan Avrupa Muhafazakârlar ve Reformcular İttifakı
Ulusal: Hukuk ve Adalet (PiS)
02017-12-11 11 Aralık 2017
Costa, AntónioAntónio Costa António Costa img 6536.jpg  Portekiz Başbakan Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: Sosyalist Parti (PS)
02015-11-26 26 Kasım 2015
Iohannis, KlausKlaus Iohannis Klaus Iohannis Senate of Poland 2015 02 (cropped 2).JPG  Romanya Cumhurbaşkanı Avrupa Halk Partisi[a 2]
Ulusal: Bağımsız[a 3]
02014-12-21 21 Aralık 2014
Matovič, IgorIgor Matovič  Slovakya Başbakan Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: Yön-Sosyal Demokrasi (SMER-SD)
02020-03-21 21 Mart 2020
Janša, JanezJanez Janša Janez Janša at Helsinki 2018.jpg  Slovenya Başbakan Avrupa için Liberal ve Demokrat İttifakı
Ulusal: Merkez Parti (SMC)
02020-03-13 13 Mart 2020
Sánchez, PedroPedro Sánchez Pedro Sánchez in 2018d.jpg  İspanya Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Halk Partisi (PP)
02018-06-02 2 Haziran 2018
Löfven, StefanStefan Löfven Stefan Löfven edited and cropped.jpg  İsveç Başbakan Avrupa Sosyalistler Partisi
Ulusal: Sosyal Demokrat Parti (SAP)
02014-10-03 3 Ekim 2014
Notlar
  1. ^ İrlanda Başbakanı, genellikle hem İrlandaca hem de İngilizcede Taoiseach olarak anılır. Bakınız: İrlanda Anayasası, Madde 28.5.1°.
  2. ^ Resmi websitesine göre bir EPP üyesi olarak değerlendirildi.
  3. ^ Ulusal Liberal Parti (PNL) önceki lideri ve seçim kampanyasında desteklendi, Iohannis Romanya Anayasası'ndaki cumhurbaşkanlığı görevlerine göre tarafsızdır.


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h van Grinsven, Peter (Eylül 2003). "The European Council under Construction" (PDF). Netherlands Institution for international Relations. 16 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2007. 
  2. ^ "How does the EU work". Europa (web portal). 4 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007. 
  3. ^ "European Council". Council of the European Union. 20 Kasım 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007. 
  4. ^ a b c d "Consolidated versions of the treaty on European Union and of the treaty establishing the European Community" (PDF). Europa (web portal). 7 Şubat 1992. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007. 
  5. ^ a b c "European Council". Europa (web portal). 24 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007. 
  6. ^ a b Stark, Christine. "Evolution of the European Council: The implications of a permanent seat" (PDF). Dragoman.org. 8 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007. 
  7. ^ Laming, Richard (10 Temmuz 2003). "Too much champagne, not enough leadership". Open Democracy. 15 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007.