İsveç Sosyal Demokrat Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
İsveç Sosyal Demokrat İşçiler Partisi
Sveriges socialdemokratiska arbetareparti
Kısaltma S/SAP
Genel başkan Magdalena Andersson
Genel sekreter Tobias Baudin
Kuruluş tarihi 23 Nisan 1889 (132 yıl önce) (1889-04-23)
Merkez Sveavägen 68, Stockholm
Öğrenci kolu İsveç Sosyal Demokrat Öğrencileri
Gençlik kolu İsveç Sosyal Demokrat Gençlik Birliği
Avrupa Parlamentosu grubu Sosyalistler ve Demokratların İlerici İttifakı
Nordik üyeliği SAMAK
Sosyal Demokrat Grubu
Üyelik  (2020) azalış 75,000[1]
İdeoloji
Siyasi pozisyon Merkez sol[6]
Uluslararası üyelik İlerici İttifak[7]
Avrupa üyelik Avrupa Sosyalistler Partisi
Resmî renkleri      Kırmızı
Parlamento
100 / 349
Avrupa Parlamentosu
5 / 21
Eyaletler
572 / 1.597
Belediyeler
4.364 / 12.780
İnternet sitesi

İsveç Sosyal Demokrat Partisi (İsveççe: Sveriges socialdemokratiska arbetareparti, SAP), resmi adıyla İsveç Sosyal Demokrat İşçiler Partisi[8] (İsveççeSveriges Socialdemokratiska Arbetareparti, S/SAP) veya yaygın olarak kullanılan adıyla Sosyal Demokratlar (İsveççeSocialdemokraterna), İsveç'te 1889'da kurulmuşen sosyal demokrat bir siyasi partidir. İsveç'in eski ve güncel üye sayısı olarak en büyük siyasi partidir.

Geçmişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nisan 1889'da Stockholm'da İsveç Sosyal Demokrat Işçiler Partisi (socialdemokratiska arbetareparti) adıyla kuruldu. Partinin, 1898'de kurulan Genel çalışma konfederasyonu'yla sıkı bağları oldu. Başlangıçta marksist bir partiydi; giderek reformculuğa yöneldi ve yalnız işçilerin değil tüm sömürülenlerin partisi olmak yolunu tuttu. Lideri Hjalmar Branting'in etkisiyle liberallere yaklaştı ve Parlamento'da etkin olmakta ısrar etti. Öte yandan partinin içinde H. Bergegren'in başını çektiği sol bir eğilim de vardı. I. Dünya Savaşı'nda tarafsız kalan parti, H. Branting'i hükümete soktu (1917-1918). Branting, 1920'de, 1921-1923, sonra da 1924-25 yılları arasında hükûmet başkanı oldu.

Parti, 1932 yılında, Köylü Partisi'yle işbirliği yaparak iktidara geldi. 1936'daki seçimlerde oyların % 46'sını kazanarak, II. Dünya Savaşı'na kadar ülkeyi yönetti. Sosyal Demokratlar birçok sosyal yasa çıkarttılar; elverişli vergi yasalarıyla sosyal eşitsizliği azaltacak uygulamalar yaptılar; yeni iş alanları yaratmak için kamu yatırımlarını geliştirdiler. II. Dünya Savaşı sırasında tarafsız kaldılar. 1946'dan 1969'a kadar partinin ve hükümetin başında Tage Erlander kaldı. Sosyal reformlar sürdürüldü (eğitimin demokratikleştirilmesi, ailenin devletçe korunması vb.) ve dış siyasette barışçı çalışmalar yapıldı. 1969 yılında Olof Palme, Erlander'in yerini aldı. Ancak 1970'li yılların başında, Sosyal Demokratlar uzun süre iktidar olmalarının yarattığı belirli bir yorgunluk yaşarlarken sağ muhalefet güçleniyordu; 1976 yılında yapılan seçimler, sağcıların zaferiyle sonuçlandı. Bununla birlikte Olof Palme 1982'de yeniden iktidara geldi. Palme şubat 1986'da öldürülünce yerine Ingvar Carlsson geçti. Başarılı ekonomi politikaları sosyal demokratları güçlendirdi. 1988'de yapılan seçimde en çok oy alarak gene iktidarda kalmayı başardılar.

1991 seçimlerinde iktidarı kaybeden Sosyal Demokratlar üç yıl sonra geri döndüler. Ancak Sosyal Demokrat Parti, bu kez de İsveç'in Avrupa Birliği'ne girmesi, refah devletiyle kamu hizmetlerinin özelleştirilmesi arasında sıkışıp kalmıştı. 1994'te yapılan referandumla İsveç'in AB'ye girmesi yüzde 52'ye 48 gibi bir sonuçla kabul edildi. Sosyal Demokratlar 1998 ve 2002 seçimlerinde de iktidarlarını devam ettirdiler.

Eylül 2006'da yapılan genel seçimlerde, Sosyal Demokratlar, büyük ortağı olduğu sol koalisyonun, merkez-sağ ittifak karşısında yenilgiye uğramasıyla 12 yıllık iktidarlarını kaybettiler. Sosyal Demokratlar'ın lideri ve başbakan Göran Persson görevlerinden ayrıldı.

2014 seçimlerinden 1. parti olarak çıkıp, yeşillerle oluşturdukları azınlık koalisyon hükûmeti ile tekrar iktidar oldular.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "15 000 medlemmar lämnade Socialdemokraterna" [15 000 members leave the Socialdemocrats]. Sveriges Radio (İsveççe). 29 Ocak 2021. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2021. 
  2. ^ Egle, Christoph; Henkes, Christian; Merkel, Wolfgang; Petring, Alexander (2008). Social Democracy in Power: The Capacity to Reform. Londra: Taylor & Francis. ss. 8-9. ISBN 0415438209. 
  3. ^ Nordsieck, Wolfram (2018). "Sweden". Parties and Elections in Europe. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2018. 
  4. ^ "Socialdemokraterna kompromissade mellan klasserna". sverigesradio.se. 2014. Erişim tarihi: 21 Kasım 2020. 
  5. ^ "Socialdemokraternas historia och ideologi". demokratiskvansterilund.se. 2014. Erişim tarihi: 21 Kasım 2020. 
  6. ^ Lane, Jan-Erik; Ersson, Svante (25 Temmuz 2008). "The Nordic Countries: Compromise and Corporatism in the Welfare State". Colomer, Josep M. (Ed.). Comparative European Politics (3rd bas.). Routledge. s. 261. ISBN 1-134-07354-2. 
  7. ^ "Parties & Organisations". Progressive Alliance. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2019. 
  8. ^ Lamb, Peter; Docherty, James C. (2006), Historical Dictionary of Socialism (Second bas.), Scarecrow Press