Fidesz - Macar Yurttaş Birliği

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Fidesz – Macar Yurttaş Birliği
Fidesz – Magyar Polgári Szövetség
Genel başkan Viktor Orbán
Kuruluş tarihi 30 Mart 1988 (30 yıl önce) (1988-03-30)
Merkez 1088 Budapeşte, VIII. Szentkirályi Street 18.
Gençlik kolu Fidelitas
İdeoloji Macar milliyetçiliği[1][2]
Ulusal muhafazakârlık[3][4]
Sosyal muhafazakârlık[5]
Yumuşak Avrupa şüpheciliği[6][7]
Sağ popülizm[8]

Hristiyan demokrasi[9]
Ekonomik milliyetçilik[10]
Siyasi pozisyon Merkez sağ
Uluslararası üyelik Liberal Enternasyonal (1992-2002)
Uluslararası Demokratik Birlik
Merkezci Demokratlar Enternasyonali
Avrupa Halk Partisi
Resmî renkleri Turuncu
Macaristan Parlamentosu
114 / 199
Avrupa Parlamentosu
11 / 21
İl Meclisleri
245 / 419
İnternet sitesi
fidesz.hu

Fidesz – Macar Yurttaş Birliği (Macarca: Fidesz – Magyar Polgári Szövetség), Macaristan'da muhafazakâr siyasi parti.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1988'de bir öğrenci hareketi olarak kurulan partinin Fidesz adı Fiatal Demokraták Szövetsége (Genç Demokratlar Birliği) kelimelerinin ilk iki harflerinin birleştirilmesiyle oluştu. Komünist yönetime karşı liberal ve anti-komünist ve çoğunlukla öğrencilerden kurulan bu hareket modern Macaristan tarihinde pek çok alanda büyük bir güç haline geldi. 35 yaşının üstündekilerin partiye üye olamamasına ilişkin koşul 1993 yılındaki kongrede kaldırıldı.

1989'da Thorolf Rafto Ödülü'nü kazanan hareket, 1990'da düzenlenen serbest seçimlerde oyların yüzde 8,95'ini aldı. 1992'de Liberal Enternasyonal üyesi oldu.[11] 1994 seçimlerinde oylarının gerilemesinin neden olduğu hayal kırıklığı partinin muhafazakâr bir çizgiye kaymasına neden oldu.[11] 1995'te Fidesz adının yanına Macar Yurttaş Partisi kelimeleri eklendi. Partideki bu dönüşüm bazı ayrılıklara neden oldu; hareketin önemli kurucularından Péter Molnár, Gábor Fodor ve Klára Ungár partiyi terk etti.

1998 seçimlerinde Viktor Orbán liderliğinde iki daha küçük partiyle ittifaka giden Fidesz iktidara geldi. 2000 yılında Avrupa Halk Partisi üyesi oldu. 2002 yılındaki seçimlerde Macar Sosyalist Partisi'ne karşı kıl payı denilebilecek bir farkla seçimleri kaybederek muhalafete düştü. 2003 yılında bugün kullandığı Fidesz – Macar Yurttaş Birliği adını aldı.[11]

2004 Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerinde başarılı bir sonuç elde eden Fidesz aldığı yüzde 47 oy oranıyla 12 adayını parlamnetoya gönderdi. Gönderdiği bu 12 aday arasında AP tarihindeki ikinci Çingene üye olan Lívia Járóka da bulunuyordu.

1 Ekim 2006 seçimleri öncesinde Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP) ile seçim ittifakı kurmasına rağmen Macar Sosyalist Partisi ile Hür Demokratlar İttifakı arsında sosyal demokrat-liberal bloğa karşı yenildi.[12]

Bu yenilgiye rağmen aynı yılın sonbaharında yapılan yerel seçimlerde büyük bir zafer elde eden Fidesz, 23 büyük kentin belediye başkanlığından 15'ini kazandı. 2009 yılındaki Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yine büyük başarı elde ederek 22 sandalyeden 14'ü kazandı.

Fidesz, bu iki seçim başarısıyla 2010 parlamento seçimleri öncesi kazanacağı yönündeki beklentileri boşa çıkarmadı; 11-24 Nisan 2010 tarihlerinde iki turlu olarak yapılan seçimlerde Fidesz-KDNP ittifakı 386 sandalyeli parlamentoda 263 sandalye kazandı. Bu sonuçla Fidesz 8 yıl aradan sonra iktidara gelirken, Viktor Orbán da başbakan oldu.

Parlamentonun yüzde 68'ine sahip olan Fidesz eriştiği salt çoğunlukla anayasada önemli değişikliklere gitti. Yapılan bu değişiklikler, iktidardaki partinin eline çok fazla güç vermesi ve otoriterleşme nedenleriyle Avrupa Birliği (AB) Komisyonu ve Avrupa Konseyi tarafından, hukukun üstünlüğü, AB kanunları ve Avrupa Konseyi standartları konusunda ‘endişe verici’ olarak niteledirildi.[13]

Seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim sonuçları listesi:

Seçim Macaristan Ulusal Meclisi Hükûmet
Oy % Sandalye +/–
1990 439,481 8.95 (#5)
21 / 386
Muhalefet
1994 379,295 7.02 (#6)
20 / 386
azalış 1 Muhalefet
1998 1,263,522 28.18 (#1)
148 / 386
artış 128 Hükûmet
20021 2,306,763 41.07 (#2)
164 / 386
artış 16 Muhalefet
20062 2,272,979 42.03 (#2)
141 / 386
azalış 23 Muhalefet
20102 2,706,292 52.73 (#1)
227 / 386
artış 86 Hükûmet
20142 2,264,486 44.87 (#1)
117 / 199
azalış 110 Hükûmet

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mabry, Tristan; McGarry, John; Moore, Margaret; O'Leary, Brendan (2013). Divided Nations and European Integration. University of Pennsylvania Press. s. 379. 
  2. ^ "Hungary experiences nationalism renaissance". Deutsche Welle. 1 June 2012. http://www.dw.com/en/hungary-experiences-nationalism-renaissance/a-15991580. 
  3. ^ Dr Vít Hloušek, Dr Lubomír Kopecek (2013). Origin, Ideology and Transformation of Political Parties: East-Central and Western Europe Compared. Ashgate Publishing. p. 177.
  4. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Bakke isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  5. ^ "Orban drags Hungary through rapid change". Financial Times. 7 February 2011. https://www.ft.com/content/560076f6-32eb-11e0-9a61-00144feabdc0. 
  6. ^ "Territoriality and Eurosceptic Parties in V4 Countries" (PDF). Ispo.fss.muni.cz. 20 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140220184654/http://ispo.fss.muni.cz/uploads/2download/Chytilek-Kaniok-Hels06.pdf. Erişim tarihi: 2015-09-04. 
  7. ^ "Euroszkepticizmus Magyarországon" (PDF). Policysolutions.hu. 2015-09-06 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20150906103039/http://www.policysolutions.hu/userfiles/elemzesek/Euroszkepticizmus%20Magyarorsz%C3%A1gon.pdf. Erişim tarihi: 2015-09-04. 
  8. ^ Hans-Jürgen Bieling (2015). "Uneven development and 'European crisis constitutionalism', or the reasons for and conditions of a 'passive revolution in trouble'". Johannes Jäger; Elisabeth Springler. Asymmetric Crisis in Europe and Possible Futures: Critical Political Economy and Post-Keynesian Perspectives. Routledge. s. 110. ISBN 978-1-317-65298-4. https://books.google.com/books?id=JJsGCAAAQBAJ&pg=PA110. 
  9. ^ "Hungary: the Fidesz Project". Aspen Institute. http://www.batory.org.pl/upload/files/pdf/Aspen%20EN.pdf. Erişim tarihi: 26 August 2017. 
  10. ^ The Hungarian Patient: Social Opposition to an Illiberal Democracy. Central European University Press. 2015. s. 21. 
  11. ^ a b c [1] 10 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  12. ^ Macaristan'da seçimin galibi Sosyalistler, Hürriyet, 23 Nisan 2006
  13. ^ Macaristan demokrasiden uzaklaşıyor, Hürriyet, 13 Mart 2013.