Türkiye Futbol Şampiyonası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Türkiye Futbol Şampiyonası ya da Türkiye Futbol Birinciliği ya da o zamanki adıyla Türkiye Futbol Heyet-i Müttehidesi, Türkiye'de ülke çapında yapılan ilk futbol şampiyonası. Türk İdman Cemiyetleri İttifakı'nın 1924 yılında Ankara'da yapılan bir genel kurul toplantısında düzenlenmesi kararlaştırıldı. Lig formatında düzenlenen şehir (bölge) liglerinde şampiyon olan takımları, eleminasyon usulüne göre karşılaştıran organizasyon, farklı şehir takımlarını bir araya getiren ilk ulusal futbol organizasyonu olma özelliğini taşımaktadır.

İlk şampiyona kısıtlı zaman kalması sebebiyle, özellikle İstanbul şampiyonunu belirleyecek İstanbul Ligi eleminasyonlu turnuva şeklinde düzenlendi. Acele kararlaştırılarak düzenlenen bu ilk şampiyonadan sonra, 1925 ve 1926 yıllarında bu organizasyon tekrarlanmadı. 1927 yılında ikinci kez yapılan Türkiye Futbol Şampiyonası, devam ettiği süre boyunca sadece İstanbul, Ankara ve İzmir kulüpleri arasında düzenlenmeye başladı ancak bu tarihten 1932 yılına kadar düzenlenmedi. 1932 yılında üçüncü kez yapılan şampiyona 1936 yılına kadar devam edip yine bir süre düzenlenmedi. 4 yıl aradan sonra 1940 yılında tekrar başlayan şampiyona, 24 Eylül 1951'de resmen profesyonelliğe geçilmesinden dolayı son bulana dek, 1948 yılı haricinde aralıksız organize edildi. 1953 yılından 1996 yılına kadar, Türkiye Amatör Futbol Şampiyonası veya Türkiye Amatör Takımlar Birinciliği adı altında sadece kulüplerin amatör takımları arasında oynandı.

Deplasman maliyetlerinin yüksek olmasından ötürü bazı yıllar şampiyonaya katılmayan takımlar olurken, askerliğin 2 yıla kadar sürdüğü dönemlerde Harbiye, Muhafızgücü ve Harbokulu gibi takımlar askerliğini yapan futbolcular sayesinde başarılar elde ettiler.

Şampiyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sezon Şampiyon (şampiyonluk sayısı) İkinci
1924 Harbiye (1) Beşiktaş
1925
yapılmadı
1926
1927 Muhafızgücü (1) Galatasaray
1928
yapılmadı
1929
1930
1931
1932 İstanbulspor (1) Altınordu
1933 Fenerbahçe (1) İzmirspor
1934 Beşiktaş (1) Altay
1935 Fenerbahçe (2) Altınordu
1936
yapılmadı
1937
1938
1939
1940 Eskişehir Demirspor (1) Fenerbahçe
1941 Gençlerbirliği (1) Beşiktaş
1942 Harbokulu (1) Göztepe
1943
yapılmadı
1944 Fenerbahçe (3) Harbokulu
1945 Harbokulu (2) İzmit Harp Filosu
1946 Gençlerbirliği (2) Beşiktaş
1947 Ankara Demirspor (1) Fenerbahçe
1948
yapılmadı
1949 Ankaragücü (1) Galatasaray
1950 Göztepe (1) Beşiktaş
1951 Beşiktaş (2) Gençlerbirliği

Bu yıldan sonra profesyonel takımlar bu turnuva dışı bırakıldığı için "Türkiye Amatör Takımlar Birinciliği" olarak devam etmiştir.

Sezon Şampiyon (şampiyonluk sayısı) İkinci
1952 Galatasaray (Amatör) (1) ?
1953
yapılmadı
1954 Adana Demirspor (1) Hacettepe SK
1955 Bursa Acar İdman Yurdu (1) ?
1956 Ankara Karagücü (1) ?
1957 Muhafızgücü (1) ?
1958 Ankara Havagücü (1)
Trabzon İdmanocağı (1)
2 şampiyon[1]
1959 Bursa Güvenspor (1) ?
1960 Sakarya Yıldırımspor (1) ?
1961 İzmir Karagücü (1) ?
1962 İzmir Karagücü (2) ?
1963 Çukurova İdman Yurdu (Mersin) (1) ?
1964 Trabzon İdmanocağı (2) ?
1965 İzmit Kağıtspor (1) ?
1966 Trabzon İdmanocağı (3) ?
1967 İzmir Denizgücü (1) ?
1968 İzmir Denizgücü (2) ?
1969 Sebat Gençlik (1) ?
1970 Muhafızgücü (2) ?
1971 İzmir Denizgücü (3) ?
1972 Trabzon Gençlerbirliği (1) ?
1973 İzmir Denizgücü (4) ?
1974 Zonguldak Erdemirspor (1) ?
1975 Orduspor (Amatör) (1) ?
1976 Bursaspor (Amatör) (1) ?
1977 Ankara Demirspor (1) ?
1978 Sakarya Karadenizspor (1) Muhafızgücü[2]
1979 Kayseri Sümerspor (1) ?
1980 Ankara DSİ Spor (1) ?
1981 İstanbul Yeldeğirmeni (1) ?
1982 İzmit Kağıtspor (2) ?
1983 Maraşspor (1) Sakarya Karadenizspor[2]
1984 Tarsus İdman Yurdu Erkutspor (1) ?
1985 Beşiktaş (Amatör) (1) ?
1986 Bursaspor (Amatör) (2) ?
1987 Hatay Sahilspor (1) ?
1988 Beşiktaş (Amatör) (2) ?
1989 Adana Gençlerbirliği (1) ?
1990 Çengelköyspor (1) ?
1991
yapılmadı
1992 İçel Polisgücü (1) ?
1993 Diyarbakır DSİ Spor (1) ?
1994
yapılmadı (sadece grup maçları oynandı, finaller yapılmadı)
1995
yapılmadı (sadece grup maçları oynandı, finaller yapılmadı)
1996
yapılmadı (sadece grup maçları oynandı, finaller yapılmadı)

Şampiyonluk sayıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Profesyonellik öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

24 Eylül 1951'de Türkiye'de futbolda profesyonelliğe geçmeden önce kazanılan kupaların takımlara dağılımı (1924-1951):

Kulüp Şampiyon İkinci
Fenerbahçe
3
2
Beşiktaş
2
4
Gençlerbirliği
2
1
Harbokulu
2
1
Göztepe
1
1
Ankaragücü
1
-
Ankara Demirspor
1
-
Eskişehir Demirspor
1
-
İstanbulspor
1
-
Muhafızgücü
1
-
Harbiye
1
-
Altınordu
-
2
Galatasaray
-
2
Altay
-
1
İzmirspor
-
1
İzmit Harp Filosu
-
1

Profesyonellik sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

24 Eylül 1951'de Türkiye'de futbolda profesyonelliğe geçildikten sonra kazanılan kupaların takımlara dağılımı (1952-1996):[3]

# Takım Şampiyonluk
sayısı
Yıl(lar)
1 İzmir Denizgücü 4 1967, 1968, 1970, 1973
2 Trabzon İdmanocağı 3 1958, 1964, 1966
3 Muhafızgücü 2 1957, 1970
Beşiktaş (Amatör) 1985, 1988
Bursaspor (Amatör) 1976, 1986
İzmir Karagücü 1961, 1962
İzmit Kağıtspor 1965, 1982
4 Adana Demirspor 1 1954
Adana Gençlerbirliği 1989
Ankara Demirspor 1977
Ankara DSİ Spor 1980
Ankara Havagücü 1958
Ankara Karagücü 1956
Bursa Acar İdman Yurdu 1965
Bursa Güvenspor 1959
Çukurova İdman Yurdu 1963
Diyarbakır DSİ Spor 1993
Galatasaray (Amatör) 1952
Hatay Sahilspor 1987
İçel Polisgücü 1992
Çengelköyspor 1990
İstanbul Yeldeğirmeni 1981
Sakarya Karadenizspor 1978
Kayseri Sümerspor 1979
Maraşspor 1983
Orduspor (Amatör) 1975
Sakarya Yıldırımspor 1960
Tarsus İdman Yurdu Erkutspor 1984
Trabzon Gençlerbirliği 1972
Sebat Gençlik 1969
Zonguldak Erdemirspor 1974

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Final maçı, uzatma ve tekrara rağmen sonuç vermediğinden, o yıl iki takım birden şampiyon ilan edilmiştir.
  2. ^ a b Şanlı, Sırrı. "Bir Zamanlar Sakarya Karadenizspor". sporexpres.com. 22 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20131222100651/http://www.sporexpres.com/super-amator/bir-zamanlar-sakarya-karadenizspor-h31701.html. Erişim tarihi: 12 Kasım 2014.  WebCite®
  3. ^ "Türkiye Amatör Futbol Şampiyonası". yalihuyuk.com. 21 Mart 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140321005144/http://www.turkfutbolu.net/tumligler/turkiyeamator.html. Erişim tarihi: 9 Kasım 2014.  WebCite®
  • Somalı, Vâlâ. Teknik, Taktik Yönleriyle Futbol ve Tarihi. İnkilâp Kitabevi
  • San, Haluk; Dağlaroğlu, Rüştü. Türk Futbol Tarihi - TFF Yayınları