Basra Körfezi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Basra Körfezi'ne kıyısı olan ülkeler
8.-9. yüzyıla ait Basra Körfezi Haritası
Bir kum fırtanısı altında Basra Körfezi'nin uydudan görünümü

Basra Körfezi (Farsça: خليج پارسی Halîc-e Fars; Arapça: الخليج الفارسي El khalij'al-Farsi) ya da tarihsel adıyla Pers Körfezi, Arabistan Yarımadası ile İran (Pers İmparatorluğu) arasındaki körfez. Zengin petrol ve doğal gaz yataklarıyla bilinir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Körfezin tarihsel adı "Pers Körfezi"dir.[1] Ama körfezin Pers kıyılarının Arap fetihleriyle ele geçmesi ve Arap denizcilerin Afrika kıtasında koloniler kurabilecek kadar gelişmesi sonucu "Fersi Körfezi" tanımı doğmuştur. Arapçada p harfi olmadığından, bu harf f harfi olarak yazılıp ve telaffuz edilir. 18’inci yüzyıldan itibaren Körfezin, Türkçe adı ise, İzmir, Antalya veya İskenderun Körfezi'nde olduğu gibi körfezin kıyısındaki en gelişmiş yerleşim yeri olan Basra kentinden dolayı "Basra Körfezi"dir. İran, Pers ismini korumak için "Milli Pers Körfezi Günü" ilan etmiştir. Ama özellikle körfezin Arap ülkeleri tarafından "Arap Körfezi" ismi hala kullanılmaktadır[2].

Birleşmiş Milletler ise Pers Körfezi ismine destek vermiştir.[3]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Körfezin sıcak suları Hürmüz Boğazı kanalıyla Umman Denizi ve Hint Okyanusu'na karışır. Kuzeydoğuda Şattülarab (Ervend) ırmağı ağzından başlayan ve Güneydoğuda Hürmüz Boğazı'na kadar uzanan Basra Körfezi'nin uzunluğu yaklaşık olarak 805 km’dir. Genişliği yaklaşık 280 km. derinliği ise ortalama 40-50 m arasında değişmektedir. Derinliğin en fazla olduğu ve 100 metreye ulaştığı yer Hürmüz Boğazı'dır.

Basra Körfezi'nin kıyıları, İran'ın güneybatı sınırlarından Bender Abbas'a, Kuveyt'e, Suudi Arabistan'ın Kuveyt sınırlarından Khobar'a, Bahreyn'e, Katar'a (Doha'ya da kıyısı var.), Birleşik Arap Emirlikleri'ne, Umman'a ve Maskat'a hatta Pakistan'ın bir kısmına kadar uzanmaktadır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

1980 ile 1988 arasında süren İran-Irak Savaşı'nın odak noktasıdır. 1991 yılında Körfez Savaşı'nda temel olmuştur.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.payvand.com/news/05/sep/1099.html (en) Publication of Historical Maps of the Persian Gulf in Tehran
  2. ^ http://www.arabiangulfmaps.com/ (en) Arap Körfezi Haritaları
  3. ^ http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/23-gegn/wp/gegn23wp61.pdf (en) Historical, Geographical and Legal Validity of the name 'Persian Gulf'

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Koordinatlar: 26°54′17″K 51°32′51″D / 26.90472°K 51.5475°D / 26.90472; 51.5475