Nuri Yamut

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mehmet Nuri Yamut
Doğum 1890
Selanik
Ölüm 5 Haziran 1961 (71 yaşında)
İstanbul
Bağlılığı Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı (1908-1920)
Türkiye Türkiye (1920-1954)
Hizmet yılları 1908-1954
Rütbesi Orgeneral
Komuta ettiği 2. Ordu
1. Ordu
Türk Kara Kuvvetleri
Savaşları/Çatışmaları Balkan Savaşları
I. Dünya Savaşı
Kurtuluş Savaşı
Madalyaları İstiklal Madalyası
Sonraki işi Milletvekili

Mehmet Nuri Yamut (1890, Selanik – 5 Haziran 1961), Türk Silahlı Kuvvetlerinin 6. Genelkurmay Başkanı'dır.[1]

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1908 yılında teğmen rütbesi ile Harp Okulu'ndan mezun oldu. Manastır 6. Kolordu 50. Alay 3. Bölükte iken, 1912 yılında esir düştü. Esaret dönüşü, 1913'te Harp Akademisi'ne girdi. 1 yıl okuduktan sonra tahsili bırakarak Orduya katıldı. Balkan Savaşı ve I. Dünya Savaşı'na katıldı. 1919'da tekrar başladığı akademi tahsilini 1920'de bitirerek Kurmay oldu. Aynı tarihte Anadolu'ya geçerek Kurtuluş Savaşı'nda yer aldı. İstiklal Savaşı'na katıldı ve İstiklal Madalyası kazandı. 1935 yılına kadar çeşitli karargâh ve birlikler ile Afganistan'da görev yaptı.

1935 yılında tuğgeneral, 1936 yılında tümgeneral, 1939 yılında korgeneral ve 1945 yılında orgeneralliğe yükseldi. Tuğgeneral rütbesi ile 9. Tümen Tugay Komutanlığı, Tümgeneral rütbesi ile 9. ve 57. Tümen Komutanlığı, Korgeneral rütbesi ile 2. ve 12. Kolordu Komutanlığı, Orgeneral rütbesi ile 2. ve 1. Ordu Komutanlığı görevlerinde bulundu.[1]

Gelibolu 2. kolordu komutanı iken, Alçıtepe köyünde Saroz Körfezine hakim bir tepede, 26 Haziran-12 Temmuz 1915 tarihleri arasında yapılan Sığındere savaşlarında öldürülen 10.000 kişi adına 1943 yılında bir anıt yaptırmıştır. Bu anıt Mehmet Çavuş Abidesi'nden sonraki ilk özel anıttır. Paşa'nın bu anıtı yaptırmak için İstanbul'daki iki evini sattığı ve tüm ölülerin kemiklerinin toplanıp mermer kaidenin altına gömüldüğü söylenir.[2]

3 Ocak 1949 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na atandı. 1 Temmuz 1949 tarihine kadar aynı zamanda Genelkurmay Başkan Vekilliği görevini de yürüttü. 6 Haziran 1950 tarihinde atandığı Genelkurmay Başkanlığı görevinden 10 Nisan 1954 tarihinde kendi isteği ile emekli oldu.[1]

TBMM X. ve XI. Dönem İstanbul Milletvekilidir. Milletvekili iken 27 Mayıs Darbesi sonrası tutuklanmıştır. Tutuklamayı yapan subaylar tarafından dövülmüştür. Daha sonra Yassıada Yargılamaları sırasında kendisine yapılan işkencelere daha fazla dayanamayarak vefat etti.[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Nuri Yamut". Türk Silahlı Kuvvetleri. http://www.tsk.tr/1_TSK_HAKKINDA/1_2_Genelkurmay_Baskanlari/konular/nuri_yamut.htm. Erişim tarihi: 20 Ocak 2011. 
  2. ^ http://www.canakkale.gov.tr/tr_GYTMP.htm Nuri Yamut abidesi
  3. ^ http://arsiv.sabah.com.tr/2007/01/14/yaz27-50-108.html 14 Ocak 2007 Sabah gazetesi Yavuz Donat yazısı
Askeri görevi
Önce gelen:
Nafiz Gürman
Türk Genelkurmay Başkanı
5 Haziran 1950 - 10 Haziran 1954
Sonra gelen:
Nurettin Baransel
Önce gelen:
Önce gelen yoktur.
Türk Kara Kuvvetleri Komutanı
1 Temmuz 1949 - 5 Haziran 1950
Sonra gelen:
Kurtcebe Noyan
Önce gelen:
Salih Omurtak
1. Ordu Komutanı
1946 - 1949
Sonra gelen:
Asım Tınaztepe