Domuz eti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Taze kuşkonmaz ve erimiş peynir ile servis edilen Prag usulü domuz bifteği
Domuz eti paketleme süreci; Öldürme, Etleri Parçalama, Yağı Çıkarma, Tuzlama 1873 Viyana Dünya Fuarı'nda Cincinnati Pork Packers' Association tarafından sergilenen çizim (Kromolitografya, Ehrgott & Krebs, 1873)

Domuz eti, dünyada en çok tüketilen et çeşitlerinden biridir. Geçmişi MÖ 5000'lere dayanan, insanoğlunun en eski besin kaynaklarındandır. Orta Doğu'da ya da Çin'de domuzların evcilleştirilmesi ile tüketilmeye başlanmıştır. Pek çok doğa koşuluna uyum sağlayabilmesi, hemen hemen her şeyi yemesi[kaynak belirtilmeli] ve hızlı üremesi nedeniyle kolay bakılan domuz, yakın çağlara kadar Avrupa ve Amerika kültürlerinde bir güz yiyeceği olarak değerlendirilmiştir. Yavruların olgunlaştığı bu dönemlerde, topluca mezbahalara giden domuzlar nedeniyle fiyatlar oldukça ucuz olmaktadır. İktisadi genel denge dahilinde domuz eti fiyatının nispeten düşük olması ikame et çeşitlerinin de fiyatlarını düşürür.

Şeriata göre yönetilen ülkelerde, İsrail'de satılması, tüketilmesi yasalarca (Kaşrut) yasaklanmış olup, İskoç dağlılarının (Highlands) eski kültüründe domuz eti yemek bir tabuyken, 19. yüzyılda bu tabu ortadan kalmıştır. Günümüzde İskoç kahvaltısında ve İskoç mutfağında domuz eti mamulleri yaygın olarak tüketilmektedir.

Domuz eti tüketimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kişi başı, domuz etinden alınan günlük enerji
    cal kJ
1 Avusturya 352.8 1477
2 İsviçre 349.6 1464
3 Finlandiya 343.2 1437
4 Çin 331.8 1389
5 Fransa 301.6 1263
6 İspanya 296.3 1241
7 Danimarka 293.5 1229
8 Polonya 267.7 1121
9 Yugoslavya 264.3 1107
10 Almanya 247.1 1035
Kaynak: FAOstat veritabanı, 2002.[1]

Kesim yerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Domuz çok çeşitli kesim yerleri ile bilinmektedir. Bunlar arasında jambon (but), bacon (pastırma), tenderloin (bonfile), chop (pirzola), ribs (kaburga) en bilinenleridir. Ayrıca çok sayıda kıyma türünden işlenmiş et ürünü; sosis, sucuk ve salam da elde edilmektedir. Farklı ülkelerde yüzlerce çeşit işlenmiş domuz ürünleri bulunmaktadır.

Nörosistiserkozis[değiştir | kaynağı değiştir]

thumn

Domuz, nematod ve sestod türünden pek çok parazitin ara veya ana konağıdır. Trichinella Spiralis adlı nematod konağı olan domuzlar insanlara çiğ yenildiklerinde barındırdıkları paraziti bulaştırabilirler. Ama esas tehlike domuzdan bulaşan sestod parazitleridir. Taenia Solium'un ara konak olarak hem domuzu hem insanı seçmiş olması, bu parazitin yumurtalarını taşıyan domuzların etinin çiğ yenilmesi ile insana geçişine ve beyinde cysticercosis (sistiserkozis) keseciklerinin oluşmasına neden olabilmektedir.

Uzun süre farkedilmez ise ölümle sonuçlanabilir.[kaynak belirtilmeli] Ama bunun dışında felç, konuşma yitimi, epileptik nöbet ve delirme olabilir.[kaynak belirtilmeli] Son durumlar düzenli ilaç kullanımı sonucu tamamen kalkabilir.

Dinlerin domuz etine bakış açısı[değiştir | kaynağı değiştir]

İslamiyet ve Yahudilik'te domuz eti yemek haramdır. Ayrıca Hristiyanlık dinine göre Eski Ahit'te domuz eti yemek haramdır. Yeni Ahit'e göre ise bu haram kaldırılmıştır.[kaynak belirtilmeli] İslamiyette zorunlu kalındığında domuz etinin yenilebileceği belirtilmektedir.[2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Domuz eti ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.