Deniz kulağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°04′8.40″K 28°33′0″D / 41.069°K 28.55°D / 41.069; 28.55 Lagün veya deniz kulağı dalgalar tarafından oluşturulan kıyı birikim şekillerindendir. Ancak oluşumunda, kıyı akıntılarının da etkisi vardır. Bunlar, alçak kıyılardaki koy ve deltalardan oluşurlar. Koyun bir ucundan diğer ucuna doğru bir ok gibi uzanan şekillerdir. Bir kıyı okunun koyun ağzının kapatılacak şekilde gelişmesi ve karşı buruna bağlanmasıyla kıyı kordonu meydana gelir. Kıyı kordonunun oluşumuyla eskiden koy olan kısım denizden ayrılarak önce lagün daha sonra göl haline gelir. İstanbul yakınlarındaki Büyük Çekmece gölü ve Küçük Çekmece gölü, bu şekilde oluşmuş birer kıyı göl üdür. Eğer kıyı kordonları koyun önünü tamamen kapatmazsa geride kalan kısma deniz kulağı ya da lagün denir.[1] Bunlar, dalga lar ve rüzgârların etkileriyle, iç kesimden akarsuların bunlara taşıdığı sedimentlerin yığılması gibi süreçlerle, uzun bir zaman süresi içersinde ortadan kalkabilir.[2]

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Lagün İtalyanca "laguna" dan dan gelmektedir ve Venedik etrafındaki sulara atıfta bulunmaktadır. Venedik lagünü örnek gösterilmiştir.[3]

Mercan lagünleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Resiflerin kuşattığı ada lar yükselirken, yalnızca resifler deniz yüzeyinin üzerinde kalıncaya denk Mercan resifleri şeklinde büyürler.

Saçak resiflerinin kenarları oluşturan lagünlerin aksine mercan lagünleri 20 metre gibi derin kısımları da içerir.

Kıyı lagünleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıyı lagünleri dik ve kayalık boyunca oluşmaz. Ya da gelgit lerin 4 metreden yüksek olduğu yerlerde görülmez. Kıyı lagünleri jeolojik olarak genç, dinamik ve kısa ömürlüdür. Kıyı lagünleri hafif eğimli kıyılarda, engel teşkil eden ada ya da resiflerin, kıyıdan uzakta ortaya çıkabildiği yerlerde meydana gelebilir ve su seviyesi kıyı boyunca karaya nazaran yükselir. Lagünlerin açık okyanuslara karışmaması ya da yüksek buharlaşma oranları Güney Afrika'daki Lake St. Lucia Gölünde olduğu gibi çok tuzlu, suyu okyanusa karışan Worth Lagününde olduğu gibi tamamen tatlı olabilir.[4]. Kıyı lagünleri, açık okyanuslarda bariyer adaları arasındaki körfezler tarafından birbirine bağlanırlar. Bu körfezlerin sayıları ve büyüklükleri tatlı suyun akışı yağış miktarı ve buharlaşması gibi nedenler lagünün doğasını etkiler. [5]

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Deniz kulağı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.
  1. ^ Doğanay,H.Coğrafya'ya Giriş 6. Baskı Çizgi Kitabevi S: 420
  2. ^ Şahin,C. Türkiye Fiziki Coğrafyası, Gündüz Eğitim Ve Yayıncılık S: 58-59
  3. ^ Oxford English Dictionary. I A-O (Compact ed.). Oxford, England: Oxford University Press. 1971. p. 1560
  4. ^ Nybakken, James W., ed. (2003). Interdisciplinary Encyclopedia of Marine Sciences. 2 G-O. Danbury, Connecticutt: Grolier Academic Reference. pp. 189–90. ISBN 0-7172-5946-3.
  5. ^ Zenkovich, V.P. (1967). Processes of coastal development. Interscience Publishers.