Leyla Zana

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Leyla Zana
Görev süresi
20 Ekim 1991 – 30 Haziran 1994
Görev süresi
12 Haziran 2011 – (Devam ediyor.)
Kişi bilgileri
Doğum 3 Mayıs 1961 (1961-05-03) (53 yaşında)
Diyarbakır, Türkiye
Vatandaşlığı Türkiye
Partisi SHP, ÖZEP, HEP, DEP, Bağımsız
Mesleği Siyasetçi

Leyla Zana (d. 3 Mayıs 1961; Silvan), Kürt asıllı Türk vatandaşı siyasetçi. Kürt milliyetçi önderlerinden[1][2][3][4] olup halen TBMM 24. dönem milletvekilidir.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Leyla Zana, 14 yaşında iken bölgenin büyük ailelerinden birinin oğlu olan Diyarbakır Belediye Başkanı Kürt kökenli Mehdi Zana ile evlendi ve Diyarbakır'a yerleşti. 12 Eylül 1980 Darbesi sonrasında tutuklanarak cezaevine giren Mehdi Zana Diyarbakır, Aydın, Afyon ve Akşehir cezaevlerinde 14 yıl kalırken, bu yıllar Leyla Zana için okuma yazmayı da öğrendiği bir eğitim süreci oldu.

1991 Türkiye genel seçimleri'nde, bölge kadınlarının büyük desteğini aldığı bir seçim çalışması sonrasında zamanın Sosyaldemokrat Halkçı Parti listesinden Diyarbakır milletvekili olarak TBMM'ye girdi. 6 Kasım 1991'de, TBMM 19. Yasama Dönemi için yapılan yemin töreninde, başında Kürt bayrağının renkleri olan bir bantla, Türkçe başladığı yemini Kürtçe Ez vê sondê li ser navê gelê kurd û tirk dixwîm (Bu yemini Türk ve Kürt halklarının kardeşliği adına ediyorum)[5] cümlesiyle tamamlaması nedeniyle meclis salonunda tepkiyle karşılaştı. 3 Mart 1994'te, ABD'de yaptığı bir konuşma yüzünden, TBMM Genel Kurulu'nda yapılan oylamada, Orhan Doğan, Hatip Dicle, Ahmet Türk, Sırrı Sakık ve Mahmut Alınak'la beraber milletvekilliği dokunulmazlığı kaldırıldı. Ertesi gün dokunulmazlıkları kaldırılmış olan diğer 5 milletvekiliyle birlikte gözaltına alındı.

17 Mart 1994'te, grup arkadaşları Hatip Dicle, Selim Sadak ve Orhan Doğan ile birlikte tutuklanarak cezaevine gönderildi. 8 Aralık 1994'te yasadışı örgüt üyeliği suçundan mahkûm olarak 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hapishaneden yazdığı mektuplar önce bir gazetede yayımlandı, daha sonra kitap haline getirildi.

Hapishane yılları boyunca uluslararası barış kuruluşlarının ve insan hakları derneklerinin ilgisi ve desteğiyle karşılaştı.[kaynak belirtilmeli]Avrupa Birliği süreciyle birlikte yoğunlaşan çabalar sonucunda ve AİHM kararı doğrultusunda yeniden yargılanan Zana ve arkadaşları, 10 yıl önce verilen 15'er yıllık hapis cezaları olduğu gibi onaylanarak cezaevinde kaldılar. Ancak 8 Haziran 2004'te Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi'nden serbest bırakıldı.

Polemik sözleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2007 yılında Diyarbakır'daki Newroz[6] etkinliğinde sarfettiği, "Kürtlerin 3 lideri var. Bu üç lidere minnet borçluyuz" sözleri nedeniyle Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi heyeti, Zana'yı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Terör örgütünün propagandasını yapmak" suçunu kapsayan 7. maddesi uyarınca 2 yıl hapis cezasına çarptırdı.[7]
  • Çeşitli tarihlerde yaptığı 9 ayrı konuşma nedeniyle Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde "Terör örgütünün propagandasını yapmak" ve "Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçlarından yargılanan Leyla Zana'ya mahkeme 10 yıl hapis cezası ve seçme-seçilme ehliyetinden ve diğer siyasi hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına da karar verdi.
  • Ancak Yargıtay 9. ceza dairesi "sanığın eksik savunma" yapması sebebiyle kararı bozdu. Yeniden görülen davada "sanığın terör örgütü PKK üyeliği boyutuna ulaştığı" gerekçesiyle aynı ceza verildi. Tekrar temyize gönderilen dosya yine bozularak yerel mahkemeye gönderildi. İlgili Diyarbakır 5’inci Ağır Ceza Mahkemesi, Yargıtay’ın kararına uydu. Mahkeme, son yasal düzenlemeleri dikkate alarak Zana hakkındaki ’terör örgütü propagandası yapmak’ suçundan kovuşturmanın ertelenmesine; ’örgüt adına suç işlemek’ suçundan da ceza verilmesine yer olmadığına karar vererek davayı düşürdü. [8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ ...some of the Kurdish nationalist leaders in Turkey led by Leyla Zana, Orhan Dogan, Selim Sadak, and Hatip Dicle,..., Robert W. Olson, The Goat and the Butcher: Nationalism and State Formation in Kurdistan-Iraq since the Iraqi War, Mazda Publishers, 2005, ISBN 1568591861, s. 191.
  2. ^ The most provocative activity to alienate Turks, as far as its nationalist politics is concerned, was the invitation of an ardent Kurdish nationalist, Leyla Zana, as a speaker at a meeting held at the Halkevi in 1993., Talip Küçükcan, Politics of ethnicity, identity and religion: Turkish Muslims in Britain, Ashgate, 1999, ISBN 0754611345, s. 184.
  3. ^ seven People's Democracy Party (HADEP) officials including party leader Murat Bozlak were detained in mid-month in a case stemming from the publication of a calendar featuring pictures of jailed Kurdish nationalist ex-MP, Leyla Zana., Middle East Monitor, Volume 8, Business Monitor International, 1998, s. 15.
  4. ^ The Kurdish nationalists Leyla Zana and her companions have been released from prison; journalists and others, Michael Lake, The EU and Turkey: A Glittering Prize Or a Millstone?, The Federal Trust for Education & Research, 2005, ISBN 1903403618, s. 12.
  5. ^ Leyla Zana'nın ettiği yeminin videosu
  6. ^ "Newroz". kimsoran.com. 4Mayıs 2014. http://www.kimsoran.com/emkine_newroz.htm. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2014. 
  7. ^ "Leyla Zana'ya iki yıl hapis". bbc.com. 10 Nisan 2008. http://www.bbc.co.uk/turkish/europe/story/2008/04/080410_zana.shtml. Erişim tarihi: 10 Nisan 2008. 
  8. ^ "Leyla ZANA'nın on yıllık hapis cezası kaldırıldı.". hurriyet.com.tr. 13 Şubat 2014. http://www.hurriyet.com.tr/gundem/25802987.asp#mobil. Erişim tarihi: 24 Nisan 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]