Plantagenet Hanedanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Birleşik Krallık tarihi
Canterbury Cathedral - Portal Nave Cross-spire.jpeg
İngiltere Krallık Arması (1198-1340)- Plantagenet Hanedanı döneminde

Plantagenet Hanedanı (IPA: [planˈtadʒɪnɪt]) ya da Anjou Hanedanı, kökeni Fransa'nın Anjou bölgesinde olan bir soylu aile.

Planatgentlerin taşıdıkları krallık ve soyluluk ünvanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Plantagenetler, sonradan Normandiya Düklüğü'nü (1144-1204 ve 1415-1450 yılları arasında), İngiltere Krallığı'nı (1154-1485), Kudüs Krallığı'nı (1131-1205) ve Akitanya Düklüğü'nü (1153-1453) yönetmişlerdir.

Unvan Kullanıldığı dönem Ayrıntılar
Anju Kontu 870–1204 Hanedanın köken unvanı. ilk taşıyan Frank soylusu "İngelger". Fransa Kralı II. Filip tarafından bu kontluk arazileri işgal edilip Fransa Krallık Capet Hanedanı arazileriyle birleştirlmesine kadar Plantagenet ailesi kontrolü altında kalmıştır.
Maine Kontu veya Dükü 1110–1203 Hanedanın köken unvanı. Maine'li "Ermengarde" ile "Anju'lu Fulk"'un evlenmesi ile Plantangenetlere geçen unvan. Fransa Kralı II. Filip tarafından bu kontluk arazileri işgal edilip Fransa Krallık Capet Hanedanı arazileriyle birleştirlmesine kadar Plantagenet ailesi kontrolü altında kalmıştır. .
Kudüs Kralı 1131–1143 II. Henry'nin büyük babası Kudüslü Fulk'un "Kutsal Kudüs Kralı" olarak ilan edilmesi ile ortaya çıkmıştır. İngiltere Plantagenet hanedanlıların bu unvanı Üçüncü Haçlı Seferi ve Dokuzuncu Haçlı Seferi sırasında tekrar ele geçirmeye çalışmaları başarısız kalmıştır.

.

Normandiya Dükü 1144–1485 Aynı zamanda "Mortain Kontu" unvanı. İngiltere Plantagent hanedanlılara Anarşi ( ) döneminde verilmesi kabul edilmişti. Ama Anjou'lu Godfrey bu Düklüğü ele geçirip unvan onun ahfadına geçti. Bu Düklüğe ait Fransa'da bulunan araziler 1259'da Fransız Krallığı "Valois Hanedanı" arazileri ile birleştirilmiştir. Fakat Manş Denizi'ndeki adalarda (Jersey, Guernsey ve Şark) bu unvan toprakları İngiltere Plantagenet'leri idaresi altında kalmıştır. Sonunda {{Tudor Hanedanı]] toprakları olmuştur.
Akitanya Dükü 1152–1422 "Gaskonya Dükü" ve "Poitiers Kontu" unvanları da birlikte kapsamakta idi. II. Henry'nin Akitanya'lı Eleanor ile evlenmesi ile İngiltere Kralları eline geçti. Fransa'da bulunan bu araziler 1259'da Fransız Krallığı "Valois Hanedanı" arazileri ile birleştirilmiştir.
İngiltere Kralı 1154–1485 Walıngford Antlaşması ile Plantagenetler eline geçmiştir. Bu antlaşma ile taht gaspedici [[Stephen (İngiltere kralı) ile Matilda arasında imzanıp İngilter Krallığı'nın Stephen'in ölümü ile Plantagenet hanedanlı Matilda'nın oğlunu varisi olamasi kabul edilmistir. Tudor Hanedanı gelince ye kadar Plantagenet Hanedanı'ndan krallar tarafından bu unvan taşınmıştır. Angevin Henadanı, Lancaster Hanedanı, York Hanedanı bunun alt hanedenlarındandır.
İrlanda Kralı 1177–1485 İrlanda Yüksek Kralları hanedanından 1177'de İngiltere Kralları'na Plantagenet Hanedanına geçen unvan. Tudor Hanedanı gelince ye kadar Plantagenet Hanedanı'ndan krallar tarafından bu unvan taşınmıştır. İngiltere Kralı VIII. Henry tarafınan İngiltere Krallığı hükümdarı unvanları arasına alınmıştır.
Brötenya Dükü 1181–1203 Nantes Kontu 'da birlikte kulanılmıştır. Brötenya Düşesi Constance ile Brötenya Dükü II. Geoffrey'in evlenmesinden sonra Plantagenet Hanedanı mensupları unvanı olmuştur. Richomond Dükü unvanı ile yakın ilişkisi vardır.
Kıbrıs Kralı 1191–1192 Bu unvan kısa bir dönem Üçüncü Haçlı Seferi'ne giden İngiltere Karalı Aslan Yürekli Rişar tarafından Kıbrıs'ın fethi sonunda slınmıştır. Ama sonra Arslan Yürekli Rişar bu unvanı Lüzinyan'lı Guy'a satmıştır.
Sicilya Kralı 1254–1263 Bu "de facto" kralık değil krallık unvanına bir iddiadır. Papa IV. Alexander Sicilya'yı bir papalığa ait bir arazi olduğunu iddia edip bu devlet krallık tacini İngiltere Kralı III. Henry'nin oğlu olan 1. Lancaster Kontu Edmund Crouchback'e vermiştir. Fakat ondan sonraki papa bir önceki papanın kararını kabul etmemiş ve İngiltere'deki Plantagenet hanedanı da bu krallığı hiçbir zaman ve surette ele geçirmemiş ve hatta ele geçirmeye teşebbüs bile etmemişdir. Buna rağmen bu unvanın sahibi olduklarını çok ciddi olarak ilan etmişlerdir.
Almanya Kralı ve Kutsal Roma-Germen İmparatoru 1257–1272 Cornwall Kontu Richard ile Castile'li X. Alfonso 1257'de Aachen'da Almany Kralı seçiminde bibirine rakip olmuşlar ve Cornwall Kontu büyük bir kulis çalışması ve oy verenlere para ve şahsi gelir sağlama rüşvetleri ile Almanya Kralı seçilmiş ve Aachen'da Alman Kralı tahtına geçmiştir. Bu unvanı kazandığı için Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu unvanı almak için aday olup imparator seçilmesi çok muhtemeldi. Fakat Papa, X. Alfonso'yu tutmakta idi ve hiçbir zaman Cornwall Kontu'nu imparator olarak kabul etmedi ve kabul aymeyeceği aşikardı. Almanya Kralı olarak Cornwall Kontu Richard Almanya'ya hepsi çok kısa süren 4 defa ziyarette bulundu ve oğulları Almanya Kralı adayı olma şartlarını karşılamadıkları için ondan sonra bu unvanı taşıyan Planteganet olmadı.
Galler Prensi 1301–1484 Bu prenslik önceden Angevin hanedanına bağlı arazilerin hükümdarlığını ifade etmekte idi ve Galli "Aberffraw Hanedanı" mensupları isyan ettikten sonra İngiltere Kralı'nın valiaht oğluna verilmeye başlandı. Tudor Hanedanı döneminde bu prenslik unvanı bırakıldı.

Plantagenet Hanedanı'ndan İngiltere kralları[değiştir | kaynağı değiştir]

Angevin Hanedanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Portre İsim Saltanat başlangıcı Saltanat sonu Önceki hükümdarla akrabalığı
Henry II of England.png II. Henry
(Curtmantle)
19 Aralık 1154 6 Temmuz 1189 İmparatoriçe Matilda'nın oğlu. Kuzeni Stephen tahtı gaspetmişti. Stephen'in tek oğlu ölünce anlaşma ile İngiltere Krallığı taht valiahtı oldu.
Henry the Young King.jpg Genç Kral Henry 14 Haziran 1170 11 Haziran 1183 II. Henry (İngiltere Kralı)'nın oğlu olup 15 yaşından itibaren babası ile ortak hükümdar .
Richard I of England.png I. Richard
(Arslan Yürekli Rişar)
3 Eylul 1189 6 Nisan 1199 II. Henry (İngiltere kralı)'nın oğlu.
John of England.png John
(John Yurtsuz)
27 Mayıs 1199 19 Ekim 1216 II. Henry (İngiltere kralı)'nın oğlu. Çocuksuz I. Richard (İngiltere kralı)'nın kardeşi
Henry III funeral head.jpg III. Henry 28 Ekim 1216 align="center"|16 Kasım 1272 John (İngiltere kralı)'nın oğlu.
Edward I of England.png I. Edward
(Uzun Bacaklı Edward)
20 Kasım 1272 7 Temmuz 1307 III. Henry (İngiltere kralı)'nın oğlu.
Edward II Plantagenet of England.jpg II. Edward 7 Temmuz 1307 25 Ocak 1327 I. Edward (İngiltere kralı)'nın oğlu.
King Edward III from NPG.jpg III. Edward 25 Ocak 1327 21 Haziran 1377 II. Edward (İngiltere kralı)'nın oğlu.
Richard II of England.png II. Richard 21 Haziran 1377 29 Eylûl 1399 Edward, Kara Prens'in oğlu ve III. Edward (İngiltere kralı)'nın torunu.

Lancaster hanedanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Portre İsim Saltanat başlangıcı Saltanat sonu Önceki hükümdarla akrabalığı
Henry IV of England.png IV. Henry
(Henry Bolingbroke)
30 Eylul 1399 20 Mart 1413 Öldürttüğü II. Richard (İngiltere kralı)'nın kuzeni. 1. Lancaster Duku John Gaunt'un ve III. Edward (İngiltere kralı)'nın torunu.
Henry5.JPG V. Henry 20 Mart 1413 31 Ağustos 1422 IV. Henry (İngiltere kralı)'nın oğlu.
Henry VI of England.png VI. Henry 31 Ağustos 1422 4 Mart 1461 V. Henry (İngiltere kralı)'nın oğlu.

York Hanedanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Portre İsim Saltanat başlangıcı Saltanat sonu Önceki hükümdarla akrabalığı
EdwardIVofEngland-Yorkist.jpg IV. Edward 4 Mart 1461 30 Ekim 1470 VI. Henry'nin kuzeni. 3. York Dükü Richard Plantagenet'in oğlu, III. Edward'ın oğulları olan "Lionel Antwerp'li" ile "Edmund Langley'li" varisi
King Edward V from NPG.jpg V. Edward 9 Nisan 1483 25 Haziran 1483 IV. Edward, İngiltere kralı'nın oğlu.
Richard III of England.jpg III. Richard 26 Haziran 1483 22 Ağustos 1485 IV. Edward, İngiltere kralı'nın amcası. 3. York Dükü Richard Plantagenet'in oğlu

Plantagenet Hanedanı'ndan İngiltere kralları için kronolojik gösterge[değiştir | kaynağı değiştir]

Richard III of England Edward V of England IV. Edward (İngiltere kralı) VI. Henry (İngiltere kralı) V. Henry (İngiltere kralı) IV. Henry (İngiltere kralı) Richard II of England III. Edward (İngiltere kralı) II. Edward (İngiltere kralı) I. Edward (İngiltere kralı) III. Henry (İngiltere kralı) John (İngiltere kralı) I. Richard (İngiltere kralı) Henry Genç Kral) II. Henry (İngiltere kralı) York Lancaster York Lancaster Angevin

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]