Demokratik sosyalizm

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Demokratik Sosyalizm sayfasından yönlendirildi)

Demokratik sosyalizm, genişletilmiş demokrasi ile birlikte sosyal mülkiyeti destekleyen politik bir ideolojidir.

Fikrin temelinde sosyalist teorinin gerektirdiği; işyerinde demokrasi, işçilerin ve işçi kooperatiflerinin sahip olduğu mülkiyet fikri vardır. Demokratik sosyalistlere göre kapitalizm doğası gereği eşitliğe, özgürlüğe ve dayanışmaya karşıdır ve bu değerler ancak sosyalist bir toplumla pratiğe aktarılabilir. Çoğu demokratik sosyalist sosyalizme geçişin kademeli olması gerektiğini savunsa da demokratik sosyalizm hem reformcu hem de devrimci adımları savunur. Tanım olarak demokratik sosyalizm, sosyal demokratlar ve diğer sosyalistler tarafından yirminci yüzyılda Sovyetler Birliği'nin temsil ettiği otoriter yönetime karşı popülerleştirilmiştir.

Demokratik sosyalizmin kökeni 19. yüzyıl ütopik sosyalistlerinde ve Britanya'daki Çartizm hareketlerinde görülür. 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında sosyal demokrasiden etkilenmiştir. O sıralar Britanya'da kurulan Fabian Derneği'nin kademeli sosyalist teoriyi teşvik etmesi ve Alman ekonomist Eduard Bernstein'in evrimci sosyalist görüşleri demokratik sosyalizmin gelişmesini etkilemiştir. Demokratik sosyalizm geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu yelpazede yer alan ideolojilerden belli başlıları liberteryen sosyalizm, piyasa sosyalizmi, liberal sosyalizm, reformist sosyalizm, etik sosyalizm, sosyal demokrasi ve ütopik sosyalizmdir.

Demokratik sosyalizm otoriter sosyalizm akımına karşı çıkar ve pratikte demokratik olmadığını savunurlar. Yirminci yüzyıldaki Stalinist politik görüşe ve Sovyet tipi ekonomiye karşılardır. Demokratik sosyalistler başta proletarya diktatörlüğü olmak üzere Marksizm'in kimi teorilerini ve bunları temel alan Marksist-Leninist ideolojiyi reddederler.

Demokratik sosyalistler Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra Avrupa'da ortaya çıkan yeni sağ akımına karşı sosyal demokrasinin tekrar gücü kazanmasını düşünen üçüncü yol demokrasiye karşıdır.

Şimdiye kadar uzun süreli hedefin sosyalizm olmasına karşın demokratik sosyalistler, sosyal demokratlar gibi kapitalizmin ortaya çıkardığı ahlaki sorunları çözmeye ve ilerici adımlar atmaya çalışmıştır.

Politik bilimci Lyman Tower Sargent'in açıklamasıyla demokratik sosyalizmin özellikleri:

  • Çoğu mülkiyetin demokrasiyle seçilmiş bir hükumetle birlikte toplumun elinde olması
  • Bireysel mülkiyetin birikimine bir sınır getirilmesi
  • Hükumetin ekonomiye müdahale yapması
  • Kamu tarafından finanse edilen yardım ve emeklilik programları
  • Yeterliliğin bir ölçüsü olarak sosyal harcamaların ve hizmetlerin finansal planlamalara eklenmesi

olarak özetlenebilir.

Dünyada demokratik sosyalist partilerden bazıları DSA, Die Linke, Podemos ve Syriza'dır. ABD'de yükselen akımın öncüleri Bernie Sanders ve Alexandria Ocasio-Cortez'dir. İngiltere'de de akımı eski İngiliz İşçi Partisi başkanı Jeremy Corbyn üstlenmiştir.

Sosyal demokrasi ile arasındaki fark[değiştir | kaynağı değiştir]

Sosyal demokrasi ve demokratik sosyalizm politikada hem politikacılar hem de halk tarafından sürekli karıştırılan iki terimdir. Sosyal demokrasi kapitalizmin iyileştirilmesi ve Keynesyen denge adımlarını içerirken demokratik sosyalizm, sosyalizmin temelini oluşturan üretim araçlarının mülkiyetinin topluma geçişi konusundaki teoride ısrarcıdır ve devrimci yönelimler içerir.

Marksist-Leninist teori ile arasındaki fark[değiştir | kaynağı değiştir]

Demokratik sosyalistler, Lenin'in proletarya diktatörlüğüne ve Sovyet rejimine karşıdır ve gücün devlet veya sermaye gibi tek bir yerde toplanmasından çok olabildiğince topluma ve işçilere dağıtılmasından yanadır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]