Mari El

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Mari El Cumhuriyeti
Марий Эл Республика
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Milli Marş: Mari El Cumhuriyeti Millî Marşı
Konum
Mari El Cumhuriyeti
Mari El
Yönetim
Ülke:  Rusya
Federal Bölge: Volga
Ekonomik Bölge: Volga
Başkent: Yoşkar-Ola
Cumhurbaşkanı: Leonid Markelov
Genel bilgiler
Yüzölçüm:  23.200 km² (8.958 sq mi)
Nüfus: 727.979 
 - Yoğunluk: 31 /km² (81 /sq mi)
Diğer bilgiler
Dili: Rusça, Marice
Kuruluş tarihi: 1993
Kodu: 90
MariEl03.png

Mari El Cumhuriyeti (Mari dili: Марий Эл Республик, Rusça: Республика Марий Эл); Rusya Federasyonu'na bağlı özerk bir cumhuriyettir.

Coğrafi durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke, Doğu Avrupa Ovası üzerinde, İdil Nehri etrafında Rusya Federasyon'u içinde bulunur. Bataklık halinde olan Mari Çöküntüsü ülkenin batısında yer dalır. Topraklarının %57'si ormanlarla kaplıdır.

Zaman Dilimi[değiştir | kaynağı değiştir]

RTZ2.png

Mari El Moskova Zaman Dilimindedir. (MSK/MSD). UTC'e göre saat farkı +0300 (MSK)/+0400 (MSD).

Nehirler ve Irmaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Mari El Cumhuriyeti'nde 476 akarsu bulunur. Bu akarsular genelde kasım-nisan ayları arasında donar.

Göller[değiştir | kaynağı değiştir]

Mari El'de 200 tane göl bulunur.

Doğal Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Mari El, doğal kaynaklardan yoksun bir ülkedir. Ülkede bataklık kömürü, maden suları ve kireçtaşı kaynakları bulunur.

İlklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke ılıman iklim kuşağı üzerinde bulunur. Yazları sıcak, kışları ise soğık ve karlı geçer.

  • Ortalama ocak ayı sıcaklığı: -13 °C
  • Ortalama temmuz ayı sıcaklığı: +19 °C

İdari bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu alt başlığın ana maddesi: Mari El İdari Yapılanması

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski adı Çirmiş (Çeremis, Çemeris) olan etnik Mari (Çirmiş) halkı, Fin Ural dil ailesinin bir üyesi olan Mari dili'ni konuşur. Mari (Çirmiş) dili, ülkede iki ayrı lehçe halinde konuşulur, bunlar Rusça ile birlikte ülkenin resmi dili olan Ova Maricesi ve Dağ Maricesidir.

1917'deki Sovyet Devrimi ardından Mari El Cumhuriyeti, eski topraklarının büyük bir bölümünü kaybetmiştir. Bugün Çirmiş halkının %48,3'ü Mari El dışında, %4,1'i ise Rusya dışında yaşamaktadır.

Cumhuriyeti'in %47,5'i etnik ruslardan ve %42.9'u marilerden oluşur. Ülkenin %6'Sı Tatar ve geri kalan %3,6, 50 farklı etnik gruptan oluşur.

  • Nüfus: 727.979 (2002)
    • Kent: 459.687 (%63,1)
    • Kırsal: 268.292 (%36,9)
    • Erkek: 338.485 (%46,5)
    • Kadın: 389.494 (%53,5)
  • Ortalama yaş: 36,7
    • Kent: 36.7
    • Kırsal: 36.7
    • Erkek: 34.0
    • Kadın: 39.0

Etnik yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yoşkar-Ola, Voljsk şehirlerinde, Yoşkar-Ola'nın dolayında cumhuriyetin batısında Ruslar çoğunluğu oluşturur. Köy yerlerinde Mariler çoğunluğu teşkil ederler. Dağlı Mari rayonu (Kırık-Mari ilçesi) esas etnik yapısı — dağlı (kırık[1]) Marilerdir. Zvenigovo rayonunda Çuvaş köyü vardır.

Halk 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002 2010
K. s.  % K. s.  % K. s.  % K. s.  % K. s.  % K. s.  % K. s.  % K. s.  %
Mariler 247,979 51.4% 273,332 47.2% 279,450 43.1% 299,179 43.7% 306,627 43.5% 324,349 43.3% 312,178 42.9% 290,863 43.9%
Ruslar 210,016 43.6% 266,951 46.1% 309,514 47.8% 320,825 46.9% 334,561 47.5% 355,973 47.5% 345,513 47.5% 313,947 47.4%
Tatarlar 20,219 4.2% 27,149 4.7% 38,821 6.0% 40,279 5.9% 40,917 5.8% 43,850 5.9% 43,377 6.0% 38,357 5.8%
Çuvaşlar 2,184 0.5% 5,504 0.9% 9,065 1.4% 9,032 1.3% 8,087 1.1% 8,993 1.2% 7,418 1.0% 6,025 0.9%
başka 1,703 0.4% 6,674 1.2% 10,830 1.7% 15,433 2.3% 14,015 2.0% 16,167 2.2% 19,943 2.7% 13,138 2.0%
Bütün 482,101 100.0% 579,610 100.0% 647,680 100.0% 684,748 100.0% 704,207 100.0% 749,332 100.0% 728,429 100.0% 696,459 100.0%

Mari El Tatarları[değiştir | kaynağı değiştir]

ayrıca bakınız: Mari il Tatarları

Tatarlar Yoşkar-Olada, Voljskta, Zvenigovo, Mari Türek ilçesi, Medvedevo, Morki rayonlarında durmaktadırlar. Baranga rayonunda Tatar Türkleri % 47,6 oranını teşkil etmektedirler (1989). Mari El ülkesinde 36 yerleşimde Tatar Türkleri yoğunluk sağlamıştır. 19 Tatarca öğretim veren okul vardır.

  1. ^ Orta Asya Türkçelerinde kırka, kır sözü dağ manasında kullanılır. Marice'de ise dağ, dağlı "kırık" olarak söylenir.