Longyearbyen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 78°13′N, 15°33′E

Longyearbyen
—  kasaba  —
Longyearbyen lokalstyre
Longyearbyen şehir merkezi
Longyearbyen şehir merkezi
Longyearbyen
Arma
Slogan: „unikt, trygt og skapende”
Longyearbyen'nın Svalbard'da bulunduğu yer
Longyearbyen
Longyearbyen

Longyearbyen'in Svalbard içindeki konumu

Koordinatlar: 78°13′K 15°33′D / 78.217°K 15.55°D / 78.217; 15.55
Ülke Norveç Norveç
Bağımlı bölge Svalbard
Kuruluş 1906
Yönetim
 - Belediye başkanı Kjell Mork (AP)
Yüzölçümü
 - Toplam 242,86 km2 (93,8 mi2)
Nüfus (2013)
 - Toplam 2.075
Zaman dilimi UTC (+1)
İnternet sitesi: http://www.lokalstyre.no/

Longyearbyen, Kuzey Buz Denizi'nde Norveç'e bağlı takımadalardan biri ve ayrıca takımadaların oluşturduğu Svalbard yönetim biriminin merkezidir. 1.000 nüfusu aşan Dünya'nın en kuzey yerleşim birimidir. Kasabanın nüfusu 2013 verilerine göre 2.075'tir.[1]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Longyearbyen, 78°13′K 15°33′D koordinatlarında bulunur. Kuzey Kutbuna yakın konumundan dolayı Longyearbyen'de ekim sonu - şubat ortası arası gece yaşanırken, nisan ortası - ağustos ortası arası gündüz yaşanır. Adada hâkim olan iklim tundra türüdür. Longyearbyen adasının - Spitzberg'den ayrı olarak- yüzölçümü 242,86 km²'dir.[1]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

1926'ya kadar Longyear City olarak bilinen kasaba, 1906'da Arctic Coal Company ile kömür madenini işletmeye başlayan John Munroe Longyear'den adını alır. Sondaki "byen" takısı, Norveççe'de şehir mânâsına gelmektedir. Şirketi 1916'da devralan Store Norske Spitsbergen Kulkompani (SNSK), hâlâ madeni işletmektedir. Belde, 8 Ağustos 1943'te Alman Kriegsmarine tarafından neredeyse tamamen imha edildiyse de II. Dünya Savaşı'ndan sonra yeniden inşa edildi. Ananevî olarak bir şirket kasabası olan Longyearbyen, belde turizm ve araştırma açısından büyürken madencilik çalışmalarının çoğu 1990'dan beri Sveagruva'ya sevkedildi. Bu noktada Svalbard Üniversite Merkezi, Svalbard Küresel Tohum Deposu ve Svalbard Uydu İstasyonu gibi müesseseler orada hizmete açıldı. Oradaki cemaate Svalbard Havaalanı, Longyear ve Svalbard Kilisesi'nce hizmet verilmektedir.[1]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Svalbard Uydu İstasyonu, yerinin kutupsal yörüngede olan uydulardan veri indirmek için fevkalade olması hasebiyle inşa edildi. Hotellneset'in üstündeki Platåberget'de bulunan istasyonu NASA ve Norveç Uzay Merkezi'nin ortaklaşa yaptırdılarsa da 2001'den beri Kongsberg Uydu Hizmetleri'nce yönetilmektedir.[2] EISCAT, evreuyumsuz saçılım radarını işleterek kuzey kutup ışıklarını inceler.[3] followed by Svalbard Satellite Station in 1999[4] Global Crop Diversity Trust tarafından idare edilen Svalbard Küresel Tohum Deposu, milyonlarca ton mahsûlü yeraltında emin şekilde saklayabilecek bir tesis olup küresel ısınma, sel, yangın ve nükleer felaketler dahil tabii ve insanî felaketlerden korumak için tasarlanmıştır. Buranın bu depo için seçilmesindeki faktörler arasında medeniyetten uzak olması, sağlam bir jeolojisinin bulunması ve sürekli olarak donmuş yer (İng. permafrost) bulunmaktadır.[5]

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Longyearbyen'in tepeden görünüşü

Adaya yaz ve kış aylarında birçok turist gelir. Adanın bu denli fazla turist çekmesinin en öncelikli sebebi Norveç'te sadece birkaç yerde bulunan, yasal olarak izin almadan kar araçları sürülebilen arazilerin bulunmasıdır. Longyearbyen dünyanın en kuzeydeki şehri olma özelliğini taşır. Kent merkezinin hemen dışında yılda ortalama 90.000 yolcu taşımakta olan bir de havaalanı bulunur. Norveç'te, Oslo'dan ve Tromsø'den şehre düzenli uçuşlar yapılır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Svalbard'da iklim, son onyıllarda bütün kutupsal bölgelerde olduğu gibi eskiye nazaran ısınmıştır. Bugün artık Svalbard adalarının etrafını gemiyle dolaşmak mümkündür. Hızlı eriyen buzdan dolayı artık avlanacak yerleri yeterince bulamayan buz ayılarının açlıktan ölmeleri tehlikesi mevcuttur.[6] Buna rağmen Longyearbyen, normal enlemlerde yaşayanlar için soğuk bir yerdir.

Nuvola apps kweather.svg Longyearbyen iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
En yüksek sıcaklık rekoru,  °C 7.7 6 6.3 7.5 10.6 15.7 21.3 18.1 15.2 8.9 7.5 7.2 21.3
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C −13.0 −13.0 −13.0 −9.0 −3.0 3.0 7.0 6.0 1.0 −4.0 −8.0 −11.0 −4.7
Ortalama sıcaklık, °C −16.5 −17 −16.5 −12.5 −5 1 5 4 −1 −6.5 −11 −14.5 −7.54
Ortalama en düşük sıcaklık, °C −20.0 −21.0 −20.0 −16.0 −7.0 −1.0 3.0 2.0 −3.0 −9.0 −14.0 −18.0 −10.3
En düşük sıcaklık rekoru,  °C −38.8 −43.7 −46.3 −39.1 −21.7 −8.4 0.2 −3.9 −12.6 −20.8 −33.2 −35.6 −46.3
Ortalama yağış, mm 22.0 28.0 29.0 16.0 13.0 18.0 24.0 30.0 25.0 19.0 22.0 25.0 271
Kaynak: [7][8]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Longyearbyen" (Türkçe) (HTML) (madde). İngilizce Vikipedi. 2016-02-03. İnternet. 2016-02-03 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://en.wikipedia.org/wiki/Longyearbyen. Erişim tarihi: 2016-02-03. 
  2. ^ Grønli, Kristin Straumsheim (December 2006). "Øyet i himmelen laster ned på Svalbard" (Norwegian). Forskning.no. 14 March 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.forskning.no/Artikler/2006/desember/1165799815.02. Erişim tarihi: 14 March 2012. 
  3. ^ Holm (1999): 36
  4. ^ Holm (1999): 141
  5. ^ Roug, Louise (12 October 2007). "The Seed Bank Atop the World". Los Angeles Times. 15 March 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://articles.latimes.com/2007/oct/12/world/fg-vault12. Erişim tarihi: 15 March 2012. 
  6. ^ "Global Warming In The Arctic: The Melting Of Svalbard" (HTML). LANDMARK MEDIA INC.. 2011. 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.landmarkmedia.com/videos_Detail.asp?videokey=1113. Erişim tarihi: 2016-02-03. 
  7. ^ Climate and daylight in Svalbard (Longyearbyen)"Climate and daylight in Svalbard (Longyearbyen)". NordicVisitor. 19 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160119045430/https://svalbard.nordicvisitor.com/travel-guide/climate-and-daylight/. Erişim tarihi: 2011-05. 
  8. ^ (sadece en yüksekler),

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

İngilizce[değiştir | kaynağı değiştir]

Norveççe[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Longyearbyen ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.