İran dinî lideri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(İran Dini Lideri sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
İran dinî lideri
ولی فقیه ایران
Emblem of Iran.svg
Görevdeki
Ali Hamaney

4 Haziran 1989'dan beri
Resmi ikamet Beyt-i Rehberi, Tahran
Görev süresi Hayat boyu[1]
Açılışı yapan Ruhullah Humeyni
Oluşum 3 Aralık 1979
Websitesi Dinî Lider Ofisi

İran dinî lideri (Farsça: ولی فقیه ایران, veli-yi fakih-i İran,[2]) veya Devrim lideri, (Farsça: رهبر انقلاب, rehber-i inkılâp,[3]), İran İslam Cumhuriyeti'nin en yüksek siyasi ve dini makamıdır. İslami Hukukçular Vesayet kavramı çerçevesinde anayasa tarafından kuruldu.[4] "Yüce" Lider sıfatı (Farsça: ولی فقیه, veli-yi fakih) sıklıkla saygı işareti olarak kullanılır; Ancak, bu terminoloji İran anayasasında bulunmamakta, sadece "Lider" (Rehber; رهبر) olarak anılır. Dini Lider seçildikten sonra Uzmanlar Meclisi tarafından denetlenir.

Görev ve Yetkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

İran dinî lideri, aynı zamanda İran'ın dinî liderini denetlemek, seçmek ve görevden almakla görevli tek devlet organı olan Uzmanlar Meclisi tarafından seçilir.[5] Aşağıdaki büroları denetler, atar ve görevden alabilir:

  • Cumhurbaşkanını göreve gelmesini onaylar ve ayrıca Parlamentonun üçte iki çoğunluğu ile birlikte görevden alabilir.
  • 8 yıllık bir dönem için Yargı Erki başkanını,
  • 5 yıllık bir süre için Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi üyelerini,
  • Kültür Devrimi Yüksek Konseyi üyelerini atar.
  • Uzmanlar Meclisi üyeleri arasından 12 Anayasa Koruma Konseyi üyesinden 6'sını atar, diğer 6'sı ise Dini liderin tayin ettiği İran Yargı Erki Başkanı tarafından aday gösterilen İslami hukukçu adayları arasından parlamento tarafından seçilir.[6][7]
  • Savunma, İstihbarat, Dışişleri ve Bilim bakanlarının atanmasını onaylar.
  • Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'ne iki temsilci,
  • 8 yıllık bir süre için İran Radyo Televizyon Kurumu başkanını,
  • Her eyaletin başkenti için Cuma namazı imamlarını,
  • İran Silahlı Kuvvetleri komutanını ve İran Silahlı Kuvvetleri birimlerinin komutanlarını,
  • İran Devrim Muhafızları Ordusu komutanını ve İran Devrim Muhafızları Ordusu birimlerinin komutanlarını atar.
  • Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi ile görüştükten sonra İran İslam Cumhuriyeti'nin genel politikalarını düzenlemek.
  • Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi aracılığıyla, geleneksel yöntemlerle çözülemeyen sorunları çözmek.
  • Sistemlerin genel politikalara uygun yürütülmesini denetlemek.
  • Ulusal referandumlar için kararnameler çıkarmak.
  • Silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak:
    • Savaş ve barış ilan etmek.
    • Silahlı kuvvetleri seferber etmek.
    • Silahlı kuvvetlerin yapısındaki farklılıklardan kaynaklanan sorunlara çözüm bulmak.

Dinî liderler[değiştir | kaynağı değiştir]

Görev Süresi Resim İsim
Türkçe · Farsça · İmza
Hayatı Doğum Yeri Siyasi Bağlantı Notlar
1 3 Aralık 1979
– 3 Haziran 1989
(70082997432000000009 yıl, 182 gün)
Portrait of Ruhollah Khomeini By Mohammad Sayyad.jpg Büyük Ayetullah
Seyyid
Ruhullah Humeyni
سیدروح‌الله خمینی
Ruhollah Khomeini signature.png
22 Eylül 1902(1902-09-22) – 3 Haziran 1989 (86 yaşında) Humeyn, Markazi Bağımsız 1979 İran İslam Devrimi'nin lideri ve İran İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu
2 4 Haziran 1989
– günümüz
(700892173680000000029 yıl, 76 gün)
Ali Khamenei crop.jpg Büyük Ayetullah
Seyyid
Ali Hamaney
سیدعلی خامنه‌ای
Khamenei signature.png
19 Nisan 1939 (1939-04-19) (79 yaşında)[8] Meşhed, Razavi Horasan Savaşçı Ruhbanlar Derneği Humeyni'nin ölümüne kadar 1981-1989 yılları arasında İran cumhurbaşkanı

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Iran's possible next Supreme Leader being examined: Rafsanjani". 13 December 2015. 15 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 July 2016. 
  2. ^ Article 108, Iranian Constitution
  3. ^ Article 89-91, Iranian Constitution
  4. ^ İran Anayasası, 5. Madde
  5. ^ "The Assembly of Experts - The Iran Primer". iranprimer.usip.org. 7 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ "خانه ملت". 5 July 2009. 5 July 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ "Iranian Government Constitution, English Text". 17 June 2011. 17 June 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Birden fazla |arşivurl= ve |archive-url= kullanıldı (yardım); Birden fazla |arşivtarihi= ve |archive-date= kullanıldı (yardım)
  8. ^ http://english.khamenei.ir/news/2157/Detailed-biography-of-Ayatollah-Khamenei-Leader-of-Islamic-Revolution