Afganistan İslam Emirliği lideri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Afganistan İslam Emirliği Lideri
  • د افغانستان د اسلامي امارت مشر (Peştuca)
  • رهبر امارت اسلامی افغانستان (Darice)
Flag of the Taliban.svg
Görevdeki
Hibetullah Ahundzade

25 Mayıs 2016[n 1] tarihinden beri
Unvan
Tür Yüce lider
Statü
Üyelik
Resmî ikamet Kandehar
Atayan Liderlik Konseyi[2]
Görev süresi Ömür boyu
Önceli Afganistan cumhurbaşkanı
Oluşum 1994 (28 yıl önce) (1994)
İlk sahibi Muhammed Ömer
Yardımcı Yardımcılar

Afganistan İslam Emirliği lideri[3][4] (Peştucaد مش د افغانستان اسلامي امارت, romanizeDamshīr Də Afġānistān Islāmī Imārat)[n 2] Taliban'ın yüce lideridir ve - Kabil'in 2021'deki düşüşünden beri - Afganistan İslam Emirliği'nin de facto lideridir. 1996'dan 2001'e kadar Taliban'ın ilk rejimi sırasında unvan, İslam Emirliği Lideri veya Yüce Lider idi. Muhammed Ömer, Taliban İsyanı sırasında lider olarak görev yaptığı süre boyunca, isyancılarının baş komutanı rolünde Mücahidlerin Yüce Lideri unvanını da elinde tuttu.[5] 1996'dan 2001'e kadar Taliban'ın ilk rejimi sırasında, zamanın lideri Molla Ömer, yalnızca kendisi tarafından kullanılan "Afganistan İslam Emirliği Yüksek Konseyi Başkanı" ek unvanına sahipti.[6]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Makam ilk olarak 1994'te Taliban'ı ve 1996'da Afganistan'ın ilk İslam Emirliği'ni kuran Molla Muhammed Ömer tarafından kuruldu. 4 Nisan 1996'da Kandehar'da, Ömer'in takipçileri ona "Müminlerin Emiri" anlamına gelen Emîrü'l-mü'minîn (أمير المؤمنين) unvanını verdiler, çünkü Ömer şehirdeki bir türbeden alınan ve İslam Peygamberi Muhammed'e ait olduğu düşünülen bir pelerin giymişti.[7][8] Müminlerin emiri aslında bir devlet makamı değil, dini ve fahri bir unvandı. Taliban 1996'da Afganistan'ın başkenti Kabil'i ele geçirdikten sonra, örgüt bir "Afganistan Yüksek Konseyi" kurdu ve 27 Eylül 1996'da Ömer'i konseyin başkanı ilan etti. Bu sıfatla Ömer, ülkenin devlet başkanı olarak hareket etti.[9][10]

2001 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Afganistan'ı istila etmesinin ardından, Ömer görevden alındı ve Yüksek Konsey Başkanlığı'nın yerini cumhurbaşkanlığı aldı.[11] Bununla birlikte, Taliban'ın sonraki tüm liderleri, müminlerin emiri unvanını taşıdı.[12]

2021 Taliban saldırısının ardından örgüt, ABD güçlerinin geri çekilmesinden sonra Kabil'i geri aldı. Taliban, 15 Ağustos 2021'de İslam Emirliği'ni restore etti ve Taliban lideri Molla Mevlevî Hibetullah Ahundzade yeni devlet başkanı oldu.[13][14][15]

Seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

Afganistan İslam Emirliği'nin anayasa taslağı uyarınca, devlet başkanı bir İslam Konseyi tarafından seçilecek ve "Müminlerin Emiri" unvanına sahip olacaktır.[16]

Yetkiler ve görevler[değiştir | kaynağı değiştir]

Muhammed Ömer yönetiminde, emir mutlak güce sahipti ve Taliban'ın şeriatı yorumlaması tamamen onun kararıydı.

Emirin şu anki rolünün tam olarak ne olduğu belli değil, ancak ilk İslam Emirliği'nin 1998 taslağı anayasasına göre Yüksek Mahkeme yargıçlarını atayacak.[17]

Mevcut hükûmet altında, emir siyasi atamaların yanı sıra siyasi, dini ve askeri konularda da nihai yetkiye sahip. Emir, çalışmalarının çoğunu Afganistan Kabinesinin çalışmalarını denetleyen Rahbari Şura (liderlik konseyi) ve kabine içindeki kilit görevlere kişilerin atanması aracılığıyla yürütür.[18]

Bununla birlikte, Al Jazeera'den gelen bir raporda, kabinenin hiçbir yetkisi yok ve tüm kararlar Kandehar'daki Ahundzade ve Rahbari Şura tarafından gizlilikle alınıyor.[19]

Lider listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

No. Fotoğraf İsim
(doğum–ölüm)
Görev başlangıcı Görev bitişi Görev süresi Kay.
1 Emîrü'l-mü'minîn
Molla
Muhammed Ömer
(1960–2013)
1994 23 Nisan 2013 † 18-19 yıl [20][21]
Emîrü'l-mü'minîn
Molla
Ahtar Mansur
(1968–2016)
23 Nisan 2013 (2013-04-23) (Vekaleten)[n 3] 29 Temmuz 2015 (2015-07-29) 70077149600000000002 yıl, 97 gün [22]
2 29 Temmuz 2015 21 Mayıs 2016 7007256608000000000297 gün [23]
3 Emîrü'l-mü'minîn
Molla

Mevlevî
Hibetullah Ahundzade
(1961-)

25 Mayıs 2016 Görevde 70081927152000000006 yıl, 39 gün
7007278208000000000322 gündür
Afganistan devlet başkanı
[25]

Zaman dilimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hibetullah AhundzadeAhtar MansurMuhammed Ömer

Lider yardımcıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Afganistan İslam Emirliği Lider Yardımcısı
  • د افغانستان د اسلامي امارت مرستیال (Peştuca)
  • معاون امارت اسلامی افغانستان (Darice)
Flag of the Taliban.svg
Görevdeki
Siraceddin Hakkani (birinci)
Muhammed Yakub (ikinci)
25 May 2016 tarihinden beri
[n 4]
Abdülgani Birader (üçüncü)
24 Ocak 2019 tarihinden beri
Statü Taliban'ın yüce lider yardımcısı
Afganistan devlet başkanı yardımcısı
Üyelik Liderlik Konseyi[26]
Rapor verilen Lider
Atayan Lider
Görev süresi Liderin isteğine göre
Oluşum 1994 (28 yıl önce) (1994)
İlk sahibi Abdülgani Birader
Vekil Yok (Liderlik makamı, Liderlik Konseyi bir yedek seçene kadar boş kalır)

Taliban'ın üç liderinin de yardımcıları vardı ve yardımcı sayısı bir ile üç arasında değişiyor.[27] Ahundzade'nin üç yardımcısı var: Siraceddin Hakkani, Muhammed Yakub ve Abdülgani Birader. Hakkani, ilk olarak 2015 yılında Ahtar Mansur tarafından lider yardımcısı olarak atandı ve Ahundzade tarafından görevine devam ettirildi. 2016 yılında göreve başlayan Ahundzade, Molla Ömer'in oğlu Yakub'u ikinci yardımcı olarak atadı. Ahundzade, Birader'ı 2019'da siyasi işlerden özel bir sorumluluğa sahip üçüncü bir yardımcı olarak atadı.[28]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 15 Ağustos 2021'den beri Afganistan devlet başkanı
  2. ^ Taliban, ABD'nin Afganistan'ı işgali sonrasında kendisini Afganistan İslam Emirliği olarak adlandırmaya devam ettiği için bu, Afganistan içindeki en yüksek komutanı tanımlamak için kullanılan resmi unvandı.
  3. ^ Mansur hiçbir zaman resmi olarak lider vekili olarak seçilmedi, ancak rolü Molla Ömer'in ölümünü gizleyerek, onun adına hareket ettiğini iddia ederek ve onun adını taşıyan kararnameler yayınlayarak gerçekleştirdi. İki yıldan fazla bir süre sonra, Ömer'ın ölüm haberi 29 Temmuz 2015'te kamuoyuna duyuruldu. Aynı gün Manour resmen lider olarak atandı.[22][23][24]
  4. ^ 15 Ağustos 2021'den beri Afganistan devlet başkanı yardımcısı

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Acting Minister of Education Meets Esteemed Amir-ul-Momineen". Islamic Emirate of Afghanistan – Voice of Jihad. Kandahar. 8 Şubat 2022. 8 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2022. 
  2. ^ Burke, Jason (17 Ağustos 2021). "The Taliban leaders in line to become de facto rulers of Afghanistan". The Guardian. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2022. 
  3. ^ Ahundzade, Hibetullah (8 Eylül 2021). "Statement of the Leadership Office regarding Policies of Islamic Emirate following announcement of New Islamic Government and Cabinet". Islamic Emirate of Afghanistan – Voice of Jihad. 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021. 
  4. ^ "Esteemed Amir-ul-Momineen completes two-day visit of Zabul province". Islamic Emirate of Afghanistan – Voice of Jihad (İngilizce). Zabul. 11 Şubat 2022. 13 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2022. 
  5. ^ "The Islamic Emirate Of Afghanistan And Its Successful Administrative Policy". 22 Mayıs 2011. 22 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2022. 
  6. ^ Malashenko, Alexey. "Where Will the New Taliban Leader Lead His People?". Carnegie Moscow Center (İngilizce). 12 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2021. 
  7. ^ "Man in the News; Seizing the Prophet's Mantle: Muhammad Omar". www.nytimes.com. 3 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  8. ^ "Kandahar residents feel betrayed". www.sfgate.com. 2 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  9. ^ "Mullah Mohammed Omar: Co-founder and leader of the Taliban who fought the Soviets before presiding over a brutal Afghan regime". www.independent.co.uk. 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  10. ^ "Where Will the New Taliban Leader Lead His People?". carnegie.ru. 28 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  11. ^ "Karzai declared elected president". news.bbc.co.uk. 4 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  12. ^ "Statement by the Leadership Council of Islamic Emirate regarding the martyrdom of Amir ul Mumineen Mullah Akhtar Muhammad Mansour and the election of the new leader". jihadology.net. 8 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  13. ^ Mistlin (15 Ağustos 2021). "Afghanistan: Kabul to shift power to 'transitional administration' after Taliban enter city – live updates". The Guardian. ISSN 0261-3077. 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  14. ^ "Afghanistan: Heavy fighting ongoing on the outskirts of Kabul as of early Aug. 15; a total blackout reported in the city". 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  15. ^ "Taliban officials: there will be no transitional government in Afghanistan". Reuters. 15 Ağustos 2021. 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  16. ^ "Taliban Constitution Offers Glimpse Into Militant Group's Vision For Afghanistan". www.rferl.org. 26 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  17. ^ "Beyond Republic or Emirate: Afghan Constitutional System at Crossroads". www.iconnectblog.com. 13 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  18. ^ "What Role Will the Taliban's 'Supreme Leader' Play in the New Government?". thediplomat.com (İngilizce). 10 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2021. 
  19. ^ Latifi, Ali M. "Taliban divisions deepen as hardliners seek spoils of war". www.aljazeera.com (İngilizce). 23 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2021. 
  20. ^ "Afghanistan: Who's who in the Taliban leadership". BBC News. 7 Eylül 2021. 17 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2022. 
  21. ^ CNN Umair (29 Temmuz 2015). "Mullah Omar: Life chapter of Taliban's supreme leader comes to end". ireport.cnn.com. Faisalabad, Pakistan: CNN. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021. 
  22. ^ a b Goldstein, Joseph (4 Ekim 2015). "Taliban's New Leader Strengthens His Hold With Intrigue and Battlefield Victory". The New York Times. 23 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2022.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "The New York Times" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  23. ^ a b "Taliban sources - Afghan Taliban appoint Mansour as leader". Reuters. 30 Temmuz 2015. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2022.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Reuters" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  24. ^ "Taliban resignation points to extent of internal divisions in leadership crisis". Agence France-Presse. Kabul. The Guardian. 4 Ağustos 2015. 21 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. 
  25. ^ "Afghan Taliban announce successor to Mullah Mansour". BBC News. 25 Mayıs 2016. 18 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2016. 
  26. ^ Jones, Seth G. (December 2020). "Afghanistan's Future Emirate? The Taliban and the Struggle for Afghanistan". CTC Sentinel. Combating Terrorism Center. 13 (11). 11 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2022. 
  27. ^ Ruttig, Thomas (March 2021). "Have the Taliban Changed?". CTC Sentinel. Combating Terrorism Center. 14 (3). 11 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2022. 
  28. ^ Sayed, Abdul (8 Eylül 2021). "Analysis: How Are the Taliban Organized?". Voice of America. 2 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2022.