Benyamin (Beni İsrail)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
1695 Eretz Israel map in Amsterdam Haggada by Abraham Bar-Jacob.jpg
Antik İsrail
Benyamin (sağda), abisi Yosef'i kucaklarken.

Benyamin (İbranice: בִּנְיָמִין, Binyamin‎), Tekvin'e göre Yakup'un on iki oğlunun sonucusu ve Rahel'in iki oğlunun sonuncusudur.[1] Benyamin kabilesinin kurucusudur. Eski Ahit'te anlatılana göre, Rahel'in büyük oğlu Yosef'in aksine Benyamin Kenan topraklarında doğmuştur. MÖ 1443 yılında, İbrani takvimine göre aynı zamanda doğum günü olan 11 Heşvan'da 111 yaşında öldü. Kuran'da Benyamin için, abileri Yosef'e tuzak kurarken onun yanında kaldığı için dürüst genç evlat denir.

İsim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ben, İbranice'de "oğul" demektir, fakat Benyamin "sağ elimin oğlu" (gözde oğul) demektir. Tevrat'a göre, doğumdan hemen sonra ölen annesi Rahel, ölmeden önce acı çektiği için, "acımın oğlu" anlamına gelen "Benoni" adını verdi fakat Yakup bu ismi biraz değiştirip Benyamin ismini kullanmayı tercih etti.[2] Metinsel uzmanlara göre bu iki farklı isim, Yahvist ve Elohist olmak üzere iki farklı kaynaktan gelmektedir.[3]

Arma

Benyamin isminin kökeni tartışma konusudur, buna rağmen ben (oğlu) ve yamin olarak iki parçadan oluştuğu konusunda uzmanlar hemfikirdir. Benyamin'in tam edebi karşılığı "sağ'ın oğlu"dur ve bu genelde "sağ elimin oğlu" olarak algılanır; fakat bazen "sağ tarafın oğlu" olarak da yorumlandığı görülmüştür.

Geleneksel olarak, sağ tarafla bağdaştırılmak güç ve fazilet işaretidir. Fakat bu tek edebi tercüme değildir. Sağ kelimesinin kökü güney ile aynıdır, dolayısıyla edebi anlamından bir tanesi de "güney'in oğlu"dur. Bazı rabinik kaynakların bu görüşü savunmasının nedeni kuzeydeki Aram'da doğan abilerinin yerine kendisinin güneydeki Kenan topraklarında doğmuş olmasıdır.[4] Modern uzmanlara göre ise bu isim sadece bir metafordur ve daha dominant olan Efraim kabilesinin buyruğunda olduğunu göstermektedir.[4]

Samarit Tevrat'ında ise bu isim için "günlerin oğlu" anlamına gelen "Benyamim" ismi kullanılır. Bazı klasik rabinik edebiyata göre, Benyamim bu ismin orjinalidir ve sebebi Benyamin doğduğunda babası Yakup'un yaşlı olmasıdır.[4]

Klasik rabinik kaynaklara göre, Benyamin, bir çocuk sahibi daha olmak isteyen annesi Rahel uzun bir süre oruç tuttuktan sonra doğmuştur. Bu zamanda Yakup 100 yaşını geçmişti.[4] Ahitsel hikayelerde Benyamin en genç çocuk olarak tasfir edildi,[4] fakat beklenmedik bir yerde on oğlun babası olarak tasfir edildi.[5] Metinsel uzmanlara göre, bunun sebebi, bu pasajın Yahvist ve Elohist kaynaklardan çok sonra gelen Nesiller kitabından alınmış olmasıdır.[4]

Mısır'da İsrailoğulları[değiştir | kaynağı değiştir]

Benyamin'in Mısır'a dönerken betimlenişi (Tekvin 44).

Tevrat'taki Yosef hikayesine göre, kardeşleri tarafından tanınmayan Yosef, kardeşlerinin karakterlerinin değişip değişmediğini kontrol etmek için kardeşlerini, gizlice Benyamin'in çantasına gümüş bir kadeh koyarak, sonra alenen bardağı bularak ve Benyamin'i hırsızlık ile suçlayıp onu köle yaparak test etmiştir.[6] Hikayeye göre, Yahuda kendisi ve kardeşleri adına Yosef'ten Benyamin'i köle etmemesini onun yerine kendisini köle yapması için yalvarmıştır, çünkü yoksa bu durum babası Yakup'un kalbini kıracaktı. Bu durum, Yosef'in, planından cayıp gerçek kimliğini açıklamasına sebep olmuştur.[6] Midraş kitabı Yaşar'a göre, kimliğini açıklamadan önce Benyamin'den, kayıp kardeşini (Yosef'i) usturlab tarzı alet kullanarak astroloji yoluyla bulmasını istedi;[4] Benyamin de Yosef'in taht'ta oturan adam olduğu kehanetinde bulundu, bunun üzerine Benyamin'e gerçek kimliğini tanıttı fakat diğer kardeşlerine tanıtmayıp onlara az önce bahsedilen testi uyguladı.[4] Fakat, bazı raibink kaynaklara göre Yosef'in kendisini tanıtmasının sebebi farklıdır.[4] Bu kaynaklara göre, Benyamin hırsızlık yapmadığına dair abisi Yosef'in anısına yemin etti; bu yeminin onun için neden önemnli olduğu sorulduğunda, Benyamin, Yosef'in kendisi için önemli olduğunu ve hatta onun onuruna oğluna Yosef adı verdiğini dile getirdi;[4] bu kaynaklara göre Benyamin'in yemini Yosef'i etkilemiş ve Yosef daha fazla yabancı taklidi yapamamıştır.[4]

Hikayede, testten önce, Yosef'in kendini tanıtmadan kardeşleriyle buluştuğu ve onlara şölen düzenlediği anlatılır.[7] Bu hikayede, Yosef'in en gözde kardeşinin Benyamin olduğu ve onu ilk gördüğünde göz yaşlarına hakim olduğu üzerine sıkça vurgu yapılmaktadır.[8] Benyamin'e, kardeşlerine verdiğinden beş kat daha fazla yemek vermiştir.[9] Metinsel uzmanlara göre, Yahvist kaynakta şölenin, Yosef kendisini tanıttıktan sonra verildiğini, Elohist kaynakta ise Benyamin ile Yosef arasındaki bağın kısa tutulup Benyamin'in köle yapıldığı anlatıldığına inanılır.[4]

Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

İsrail'in Kfar Saba şehrinde bulunan, geleneksel olarak Benyamin'in mezarının bulunduğuna inanılan bir Memluk Kervansarayı.

Ahit uzmanları, gerek Tevrat'taki pasajlardan gerekse coğrafik konumlarından Efraim kabilesi ile Menaşe kabilesinin aslında Yosef kabilesi olarak tek bir kabile olduğunu dile getirir.[10] Bazı ahit uzmanlarına göre, Benyamin kabilesi de köken olarak Yosef kabilesine bağlıdır, fakat Ahit'te Yosef'in onun babası olduğuyla ilgili bilgi kaybolmuştur.[10][11] Benyamin'in Kenan topraklarında doğması bu kabilenin Yosef kabilesi Kenan'a yerleştikten sonra bu kabileden ayrılmasına bağlanır.[11] Bazı Ahit uzmanları, Mısır'a gidip gelenlerin sadece (Benyamin dahil) Yosef kabilesi olduğunu, diğer kabilelerin aslen Kenan kabileleri olup her zaman Kenan topraklarında yaşadığını ve sonradan İsrailoğulları olarak bu kabilelerin birleştiğini iddia eder. [11][12] Bu görüşe göre, Yakup'in eş edinmek için dayısı Lavan'ın yanına gitmesi bir metafordur ve Lavan'dan elde edilen kazançların aslen Yosef kabilesinin kazançları olduğunu simgeler.[11] Metinsel eleştiri uzmanlarına göre, Yahvist kaynaktaki Lavan hikayesi sadece Yosef kabilelerinden ve Rahel'den bahsedip diğer kabilelerden ve matriarklardan bahsetmemektedir.[11][3]

Benyamin'in oğulları[değiştir | kaynağı değiştir]

Tekvin 46:21'e göre Benyamin'in 10 oğlu vardır: Bala, Beker, Aşbel, Gera, Naaman, Ehi, Roş, Muppim, Huppim ve Ard. Eşinin (veya eşlerinin) adı verilmemiştir. Klasik rabinik edebiyata göre her isim Yosef'in onuruna verilmiştir:[4]

  • Bala (anlam yutmak), Yosef'in yutularak yok olmasına ithafen
  • Beker (anlam ilkdoğan), Yosef'in, Rahel'in ilk oğlu olmasına ithafen
  • Aşbel (anlam tutsak), Yosef'in tutsaklık çekmesine ithafen
  • Gera (anlam tahıl), Yosef'in yabancı topraklarda (Mısır) yaşamasına ithafen
  • Naaman (anlam latif), Yosef'in latif demeçlerine ithafen
  • Ehi (anlam kardeşim), Yosef'in, diğer kardeşlerin aksine tam-kardeşi olmasına ithafen
  • Roş (anlam yaşça büyük), Yosef'in, abisi olmasına ithafen
  • Muppim (anlam çift ağız), Yosef'in, Yakup'un anlattıklarını aktarmasına ithafen
  • Huppim (anlam Hupa (Evlilik çadırı)), kendisi orada değilken, Yosef'in Mısır'da evlenmesine ithafen
  • Ard (anlam gezen/kaçak), Yosef'in gül gibi olmasına ithafen
 
 
 
 
 
 
 
 
Yakup
 
Rahel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yosef
 
Benyamin
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bela
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Beker
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yadiael
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzzi
 
 
Yerimot
 
 
 
 
 
 
 
Yoaş
 
 
Elyoenay
 
 
Yeremot
 
 
Anatot
 
 
 
Bilhan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Etsbon
 
Uziyel
 
İyri
 
Zemira
 
Eliezer
 
Omri
 
Aviya
 
Alemet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yeuş
 
Benyamin
 
Ehud
 
Kenaana
 
Zetan
 
Tarşiş
 
Ahişahar
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sırasıyla Yakup'un eşleri ve oğulları (K = Kız çocuğu)
Lea Reuben (1) Şimon (2) Levi (3) Yehuda (4) İssakar (9) Zebulun (10) Dina (K)
Rahel Yosef (11) Benyamin (12)
Bila (Rahel'in hizmetçisi) Dan (5) Naftali (6)
Zilpa (Lea'nın hizmetçisi) Gad (7) Aşer (8)


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ Tekvin 35:24
  2. ^ Tekvin 35:18-19
  3. ^ a b Richard Elliott Friedman, Who wrote the Bible?
  4. ^ a b c d e f g h i j k l m Jewish Encyclopedia
  5. ^ Tekvin 46:21
  6. ^ a b Tekvin 44
  7. ^ Tekvin 43
  8. ^ Tekvin 43:30
  9. ^ Tekvin 43:34
  10. ^ a b Jewish Encyclopedia, Ephraim
  11. ^ a b c d e Peake's commentary on the Bible
  12. ^ Israel Finkelstein, The Bible Unearthed
Genel
  • This article incorporates text from Easton's Bible Dictionary (1897), a publication now in the public domain.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]