Gürcistan'daki Yahudilerin tarihi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Gürcü Yahudileri sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Gürcü Yahudileri
Georgian JewsXIX.jpg
1800'lerde Tiblis'de Gürcü Yahudileri
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Gürcistan Gürcistan 13.000
İsrail İsrail 120.000
Amerika Birleşik Devletleri ABD 5.000
Rusya Rusya 1.000
Azerbaycan Azerbaycan 700
Kanada Kanada 500
Diller

Gruzinik, İbranice, Gürcüce

Din

Musevilik

İlgili etnik gruplar

Aşkenaz, Mizrahi, Yahudiler

Gürcü Yahudileri Kafkasya'daki Gürcistan ulusundan olan Yahudiler'e denir. Gürcistan'in en eski cemaatlerinden olan Yahudiler tarihlerini Babil Sürgünü'ne kadar dayandırmaktadır.[1]

Köken[değiştir | kaynağı değiştir]

Gruzinik dilini konuşan bu Yahudiler dünyanın en eski cemaatlerinden biridir. Gürcü Yahudileri'nin bölgede 2.600 yıllık bir tarihi vardır. Gurjim veya kartveli ebraelebi denen bu cemaatin kökenleri konusunda tartışmalar olsa da en kabul edilen görüş cemaatin M.Ö. 6.yy'da Babil Sürgünü sırasında geldikleridir. 11.yy'da yaşamış Gürcü tarihçi Leonti Mroveli'nin anlattıklarına göre:

"Kral Nebukadnezar Kudüs'ü eline geçirdi. Oradan kaçan Yahudiler kartli'ye geldi. Mtsheta bölgesinin hükümdarından vergi karşılığı toprak istedi. Hükümdar onları Aragvi'deki Zanavi pınarına yerleştirdi"[1]

Tarih boyunca Gürcü Yahudileri Tiblis'te yerli Gürcü halktan ve hatta Aşkenazlar'dan ayrı yaşamışlardır.

Tiblis'te bir sinagog'da Hanuka bayramı kutlamaları.

Yakın Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

1970'lere kadar nüfusu 100.000 civarında olan cemaatin çoğunluğu İsrail, ABD, Rusya ve Belçika'ya göç etti. 2004'te ise sadece 13.000 Yahudi Gürcistan'da kaldı. 2002'de yapılan nüfus sayımına göre Gürcistan'da Yahudilik'e inanan sayısının 3.541 olduğu belirlendi.[2] Gürcistan Yahudiler'inin en büyük kollarından biri olan Legişvili'nin İsrail, Moskova, Bakü, Düsseldorf ve Cleveland'da akrabaları vardır. New York ve çevresinde ise 700 adet Gürcü Yahudisi yaşamaktadır.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla bağımsızlığını ilan eden Gürcistan'dan İsrail'e yapılan göç sayısı 2008 Güney Osetya Savaşı ile ivme kazanmıştır.[3] Tshinvali'deki Yahudi çeyreği savaş sonucu harabeye dönmüştür.[4][5]

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel olarak içine İbranice'den kelimeler barındıran Gruzinik dilini konuşan Gürcü Yahudileri ayrıca bulundukları ülkenin dilini de konuşurlar. Örnegin, Gürcistan'da Gürcüce ve Rusça, Belçika'da Felemenkçe, ABD ve Kanada'da İngilizce ve İsrail'de İbranice konuşurlar.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b The Wellspring of Georgian Historiography: The Early Medieval Historical Chronicle The Conversion of Katli and The Life of St. Nino, Constantine B. Lerner, England: Bennett and Bloom, London, 2004, s. 60
  2. ^ Gürcistan Istatistikleri
  3. ^ Jerusalem Post
  4. ^ Times Online
  5. ^ Russia Today