Kayıp On Kabile

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Star of David.svg        Menora.svg
Yahudilik

Kayıp On Kabile, on iki kabileden oluşan İsrailoğullarının kaybolan on kavmi için kullanılan bir terimdir. Yahudilik inancına göre İbrahim peygamberin torunu ve İshak peygamberin oğlu Yakup'un dört faklı eşten 12 oğlu (ve bir de kızı) vardır.[1] Bu 12 oğuldan doğan nesil 12 kabilelik İsrailoğullarını oluşturur. MÖ 930'da bu kabilelerin on tanesi Kuzey İsrail Krallığı'nı ve Yehuda ile Bünyamin kabileleri Yehuda Krallığı'nı oluşturmuştur.[2] MÖ 720'de Asurluların kuzeydeki İsrail Krallığı'nı fethetmesiyle burada yaşayan on kabile tarih sayfalarından silinmiştir.[2] İnanışa göre bugünün Yahudileri Yehuda Krallığı'ndan yani kaybolmayan iki kabilenin (Yehuda ve Bünyamin) neslinden gelmektedir.[2]

Yakup'un eşleri ve çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

1695 Eretz Israel map in Amsterdam Haggada by Abraham Bar-Jacob.jpg
Antik İsrail
Sırasıyla Yakup'un eşleri ve oğulları (K = Kız çocuğu)
Lea Reuben (1) Şimon (2) Levi (3) Yehuda (4) İssakar (9) Zebulun (10) Dina (K)
Rahel Yosef (11) Benyamin (12)
Bila (Rahel'in hizmetçisi) Dan (5) Naftali (6)
Zilpa (Lea'nın hizmetçisi) Gad (7) Aşer (8)


Tarihsel ön bilgi[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşik Monarşi sistemiyle yönetilen İsrail Krallığı'nda (MÖ 1050 - MÖ 930)[2] her kabilenin kendine ait özerk bir toprağı bulunmaktaydı. Levi ve Yosef bu duruma istisnadır çünkü:

  • Leviler din işlerinden sorumluydu ve diğer kabilelerin din işlerini yürütmeleri için her kabile kendi topraklarından bir ya da birkaç şehri Levilere verdiler. Böylece Levilerin kendi özerk devletleri yerine diğer kabilelerin topraklarında özerk şehirleri oldu.
  • Yosef'in adına bir kabile yoktur; onun yerine Yosef'in iki oğlunun (Menaşe ve Efraim) adına iki kabile vardır. Böylece İsrail Krallığında Menaşe ve Efraim kabilelerinin toprakları oldu.

Böylece On İki İsrail Kabilesi denildiğinde iki ayrı anlam ortaya çıkmakta.

Anlam farklılığı[değiştir | kaynağı değiştir]

İsrail Krallığı'nda kabilelerin toprakları
# Geleneksel
(Yakup'un oğulları)
Yöresel
(Toprak sahibi olanlar)
1 Ruben Ruben
2 Şimon Şimon
3 Yehuda Yehuda
4 İssakar İssakar
5 Zevulun Zevulun
6 Dan Dan
7 Naftali Naftali
8 Gad Gad
9 Aşer Aşer
10 Bünyamin Bünyamin
11 Levi Menaşe
12 Yosef Efraim

Birleşme ve dağılma[değiştir | kaynağı değiştir]

İsrail ve Yehuda Krallıkları

Birleşik İsrail Krallığı, Kral Süleyman'ın ölümünden sonra ikiye bölündü. Kuzeyde Jeroboam'ın kral olduğu İsrail Krallığı (MÖ 930 - MÖ 720)[2], güneyde Rehav'am'ın kral olduğu Yehuda Krallığı (MÖ 930 - MÖ 586)[2] kuruldu. Zevulun, İssakar, Aşer, Naftali, Dan, Menaşe, Efraim, Ruben, Gad ve bu kabilelerin topraklarında bulunan Leviler kuzeydeki İsrail Krallığı'na bağlıydı. Güneydeki Yehuda Krallığı ise Yehuda, Bünyamin, Şimon ve bu kabilelerin topraklarında bulunan Leviler tarafından kurulmuştu. Kuzeydeki krallığın MÖ 720 yılında Asurlular tarafından dağıtılmasıyla bu bölgedeki İsrailoğulları dünyanın dört bir yanına dağılıp kayboldular.[2] Bugünün Yahudileri Yehuda Krallığında yaşamış İsrailoğullarının torunları olduğu zannedilmektedir.

Kayıp kabile sayısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel olarak kayıp kabile sayısının her ne kadar 10 olduğu düşünülse de aslında bu sayı bakış açısına göre değişebilmektedir.

10 Kayıp Kabile[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Güneydeki Yehuda Krallığı'nda yaşayan Şimon kabilesindeki insanların sayısı az olduğundan Yehuda ve Bünyamin kabilelerinin arasında asimile olduğu düşünülür. Kuzeydeki İsrail Krallığı'nın dağılmasıyla Zevulun, İssakar, Aşer, Naftali, Dan, Menaşe, Efraim, Ruben ve Gad kabileleri de kayıp duruma düşmüştür. Böylece yöresel kabileler göz önüne alındığında kayıp kabile sayısı 10'dur.

9 Kayıp Kabile[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Eğer olaya yöresel açıdan ve kan bağı olarak yaklaşılırsa, Şimon kabilesi Yehuda ve Bünyamin kabileleri arasında asimile olduğundan Şimon'un kanı aslında Yehuda ve Bünyamin kabileleri içinde yer almaktadır. Bu durum Şimon'nun kayıp olup olmadığı konusunu tartışmaya açar. Şimon'un kayıp olmadığına inananlar açısından kayıp kabile sayısı 9'dur.
  • Bir başka bakış açısına göre, Şimon asimile olduğundan kayıp olarak düşünülmelidir ve bugünün Yahudileri Yehuda, Bünyamin ve Leviler'in torunlarıdır; yani kayıp kabile sayısı 9'dur.

8 Kayıp Kabile[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Geleneksel (Yakup'un oğulları) açıdan düşünülürse kayıp kabileler şunlardır: Zevulun, İssakar, Aşer, Naftali, Dan, Yosef, Ruben ve Gad. Yehuda Krallığı'nda yaşayan Yehuda, Bünyamin, Şimon ve Levi kabilelerinin torunlarının bugünkü Yahudiler olduğu düşünülürse kayıp kabile sayısı 8'dir.

Kayıp kabilelerin olası listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

İsrail Krallığı'nın MÖ 720 yılında Asurlular tarafından yıkılmasıyla kuzeydeki kabileler dünyanın dört bir yanına dağılmış ve izleri kaybolmuştur. Asırlar sonra bazı milletler bu kaybolan kabilelerin torunları olduğunu iddia etti. Bunlardan bir kısmı hangi kabileye mensup olduklarını bildiklerini iddia ederken bazıları hangi kabileden geldiklerini bilmediklerini söyleyip yine de İsrailoğulları'nın torunları olduklarını savundu. Bunun yanı sıra bazı uluslar ise başkaları tarafından bulunmuş kayıp kabile olarak ilan edildi.

Kendilerini kayıp kabilelerin torunları sayanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Anglo-Israelism[değiştir | kaynağı değiştir]

İngiliz İsrailizmi (British Israelism) de denilen bu Hıristiyan bazlı dinbilimi Batı Avrupalıların kayıp kabilelerden geldiğine inanır.[3]

Bene Israel'li bir aile

Bene Israel[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Bene Israel

1981 yılından beri varlığı bilinen Telugu dili konuşan bu grup Efraim kabilesinden geldiklerine inanmaktadırlar.[4] Çoğunluğu Hindistan, Pakistan ve İsrail'de bulunan bu cemaatin 65.000 üyesi bulunmaktadır.[5]

Falaşa kadınları Hamursuz Bayramında Ağlama Duvarı'nın önünde

Beta Israel (İsrail Evi) / Falaşa[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana Madde: Beta Israel

Falaşa denen Etiyopya'lı Yahudilerin küçük bir kısmı halen Etiyopya'da olmasına rağmen çoğunluğu 107.000 kişilik nüfusuyla İsrail'de yaşamaktadır.[6] 1984'teki Operation Moses (Musa Operasyonu)[7] ve 1991'deki Operation Solomon (Süleyman Operasyonu)[8] ile Falaşalar Etiyopya'dan İsrail'e getirilmiştir. Falaşalar, Dan kabilesinden geldiklerine inanmaktadırlar.

Bnei Menasseh'in bayrağı

Bney Menaşe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Bney Menaşe

1980'lerde, kayıp kabile keşfine çıkan araştırmacı haham Eliyahu Avichail, Kuzeydoğu Hindistan'da yaşayan 9000 kişilik bir grupla karşılaştı.[9] İbadet şekillerinin Yahudilik ibadetleriyle paralellik göstermesi nedeniyle Eliyahu Avichail bu grubun kayıp bir kabile olduğuna ikna oldu. Özünde Mizo, Kuki ve Chin halklarına ait olan bu insanlar, kendi efsanevi liderleri Manmasinin aslında Yosefin oğlu Menaşe'nin kendisi olduğuna, dolayısıyla Menaşe kabilesinden geldiklerine inanırlar.

Brit-Am[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahudi bazlı bir inanç sistemidir. Kayıp kabilelerin Danimarka, Finlandiya,İsviçre, İsveç, Norveç, İrlanda, Galler, Fransa, Hollanda ve Belçika'da bulunduğunu savunur ve özellikle Danimarka, İrlanda ve Galler'in Dan'dan geldiğine inanır.[10][11]

Buhara Yahudileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana Madde: Buhara Yahudileri

Krallığın yıkılışıyla Orta Asya'ya göç eden bazı İsrailoğulları Buhara Emirliği'nin bulunduğu yere yerleştiler. Coğrafi konumları gereği 2000 yıl süreyle diğer dünya Yahudileriyle bağları kopmuş ve kendilerine özgü gelenekler geliştirmişlerdir. Dünyada yaklaşık 200.000 Buhara Yahudisi bulunur.[12] Çoğunluğu İsrail ve ABD'de yaşar. Ayrıca Avrupa'nın çeşitli yerlerinde, Tacikistan'da ve Özbekistan'da da az sayıda Buhara Yahudisi yaşar. İssakar, Naftali ve Efraim kabilelerinden geldiklerine inanırlar.

Chiang Min

Chiang Min[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzeybatı Çin'in dağlık bölgelerinde yaşayan 250.000 Chiang[13] atalarının İbrahim ve İbrahim'in soyundan gelen 12 kardeş olduğuna inanır. 1937'de yapılan bir çalışmada Chianglarla Yahudiler arasındaki gerek günlük hayattaki düşünce tarzı gerekse ibadet şekilleri arasındaki benzerlikler listelenmiştir.[14]

İbo Yahudi Cemiyeti Başkanı'na plaket verilirken

İbo Yahudileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: İgbo Yahudileri

Nijerya'da bulunan bu cemaat atalarının Yehuda, Naftali, Aşer, Dan, Zevulun ve Gad kabilelerinden olduğuna ve bu kabilelerden insanların 1500 yıl önce Batı Afrika'ya yerleştiklerine inanır.[15] Nijerya ve İsrail'de 40.000 İbo Yahudisi bulunur.[15]

İran Yahudileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana Madde: Parsim

Efraim'in soyundan geldiklerine inanırlar. Nüfusu 200.000 ila 300.000 arasında olan İran Yahudilerinin çoğunluğu ABD ve İsrail'de yaşamaktadır.[16][17] Bunlardan 25.000'i ise halen İran'dadır.[17]

İsrail Evi (Gana)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: İsrail Evi

1977'de Aaron Ahomtre Toakyirafa isimli bir Ganalı kendisine vahiy geldiğini ve Gana'daki Sefwi kabilesinin İbrani olduğunu söylemiştir.[18] Kendisini hiçbir kabileyle bağdaştırmayan İsrail Evi (House of Israel) Cemaatinin Gana'da 800 inananı vardır.[19]

Kaifeng Yahudileri

Kaifeng Yahudileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin kayıtlarında Çin'in Henan bölgesinde Kaifeng Yahudileri'nin varlığına dair bilgiler bulunur. Bu bilgilere göre 1163 yılında Kaifeng Yahudi cemiyeti ve bu cemiyete ait bir sinagog vardı[20], fakat bölgede bulunan bir dikilitaşın üzerindeki bilgilere göre ise bölgedeki Yahudilerin varlığı MÖ 231 yılına dayanmaktadır. İnanışa göre Yahudiler Han hanedanlığı sırasında Hindistan'dan göç etti. 1860'larda sinagoglarının yıkılamasıyla cemaat dağıldı.[21] Bugün, ataları Kaifeng Yahudisi olan insan sayısı 600 ila 1.000 arasıdır.[21]

Lembalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugün birçoğu Hıristiyan olmalarına rağmen atalarının San'a (Yemen)'den çıkıp Afrika'nın doğusuna yerleşen İbraniler olduklarına inanırlar.[22][23][24] İbadet ediş şekilleri Yahudiler'inkine benzer. Kendilerini herhangi bir kabileyle bağdaştırmazlar. Nüfusları Güney Afrika, Zimbabve, Malavi ve Mozambik'te 70.000 civarındadır.[24]

Makuya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ikuro Teshima tarafından 1948'de Japonya'da kurulan Hıristiyan bazlı bir dindir.[25] Makuya Japonca kutsal tapınak anlamına gelir. Dan ve Zevulun kabilelerinden geldiklerine inanan Makuyaların başta Japonya'da olmak üzere İsrail, ABD, İngiltere, Fransa, Meksika, İspanya, Brezilya, Çin, Tayvan ve Güney Kore'de 65.000 ila 72.000 inananı vardır.[26]

Samaritler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana Madde: Samarit

Efraim ve Menaşe kabilelerinden geldiklerine inanırlar. Babil Sürgünü sırasında yurtlarında kalan ender sayıdaki İsrailoğullarından olduklarına, en has İbrani olduklarına ve diğer Yahudilere kıyasla Yahudiliği en doğru şekilde yaşadıklarına inanırlar. Samarit sözcüğü İbranice "Kanunun (kutsal kitabın) koruyucuları" anlamına gelen Shomronim kelimesinden türemiştir. İsrail'de 700 kadar Samarit kalmıştır.[27]

Yusufzai[değiştir | kaynağı değiştir]

Afgan Paştun kabileleri arasında en büyük gruplardan biri olan Yusufzai (Yusufi)'nin Yosef'in (Efraim ve Menaşe) soyundan geldiğine inanılır. Yusufzai "Yosef'in oğulları" anlamına gelir.[28] Paştun kayıtlarında İsrailoğullarının Afganistan'ın Ghor şehrine yerleştikleriyle ilgili bilgiler bulunur.[29] 1965 yılı itibariyle dünyada 500.000 olan Yusufzai nüfusu her geçen yıl artmaktadır.[30]

Başkaları tarafından kayıp kabile oldukları düşünülenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Darsa, Iggy (2002). "Dini Aile Ağacı". http://5062182579079904981-a-iggydarsa-com-s-sites.googlegroups.com/a/iggydarsa.com/iggydarsa/Home/files/BiblicalFamilyTree.pdf?attredirects=0&auth=ANoY7cpFkY1Tf-aDGq4qoH3ycomSFLpf5yYa2oYYZTFLPzHnPmmh_yFtpr-gLI43m9iITUjgWK8oUB62Xnrqe3B1fqQvL0NEki7-17vvznXWKM_L1Y_5mY0iGrjkzjK3re1ISVgAYXB84TW1-IOlE2eQoG0gvuKUXRJsd3Ve3WlK1NOzKr4sGI3OeZqj46KJ-pyR6alRFXFXxJhrEp7K25yEVMVAnA8mmmKQ75cPV23XsMwUSA4Sx14%3D. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011.  (PDF Dosyası)
  2. ^ a b c d e f g Hanok (9 Nisan 2009). "History and Timeline of Israel and Judah". http://jewsandjoes.com/history-and-timeline-of-israel-and-judah.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  3. ^ United Church of God (1999). "Celts and Scythians Linked by Archaeological Discoveries". http://www.ucg.org/booklets/us/archaelogical.asp. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  4. ^ "The Bene Israel of India". http://www.bh.org.il/Communities/Archive/BeneIsrael.asp#origin. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  5. ^ Isenberg, Shirley Berry. "The Bene Israel - The oldest and largest of the three Jewish communities in India.". http://www.myjewishlearning.com/history/Jewish_World_Today/Jews_Around_the_Globe/jews-india/bene-israel.shtml. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  6. ^ Joshua Project. "Falasha, Bete Israel". http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=11180. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  7. ^ Ministry of Immigrant Absorption (26 Kasım 2008). "Operation Moses". http://www.moia.gov.il/Moia_en/AboutIsrael/mivtzaMoshe.htm. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  8. ^ Ministry of Immigrant Absorption (26 Kasım 2008). "Operation Solomon". http://www.moia.gov.il/Moia_en/AboutIsrael/mivtzaShlomo.htm. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  9. ^ Avichail, Eliyahu. "Rabbi Eliyahu Avichail of Jerusalem is in search of the Ten Lost Tribes". http://www.elijah-project.com/RabbiAvichail.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  10. ^ Davidiy, Yair (1996). ""The Cimmerians, Scythians, and Israel"". http://www.britam.org/cimmerians-scythians.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  11. ^ Davidiy, Yair (1996). "Biblical Locations of the Lost Ten Tribes: Scriptural Proof". http://www.britam.org/cimmerians-scythians.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  12. ^ Sloame, Joanna (2005). "Bukharan Jews". http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Bukharan_Jews.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  13. ^ Joshua Project. "Tibetan". http://www.joshuaproject.net/people-clusters.php?peo2=304. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  14. ^ Rev. T. F. Torrance (1937). China's first missionaries,: Ancient Israelites. pp. 125.
  15. ^ a b Ibo Benei-Yisrael Association of Nigeria (16 Şubat 2003). "The Ibo Benei-Yisrael Jews of Nigeria". http://www.rabbihowardgorin.org/Ibo-Benei-Yisrael.pdf. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  16. ^ Lappin, Yaakov (2 Aralık 2010). "Why are people going to Iran?". http://www.jpost.com/IranianThreat/News/Article.aspx?id=168515. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2011. 
  17. ^ a b Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor (26 Ekim 2009). "International Religious Freedom Report 2009". http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127347.htm. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  18. ^ Sand, Jay P. (1976). "The House of Israel Community of Ghana". http://www.mindspring.com/~jaypsand/ghana2.htm. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  19. ^ Weiss, Mara (2006). "The Jewish Virtual History Tour". http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/ghana.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  20. ^ haGalil (15 Mayıs 2003). "Youtai – Presence and Perception of Jews and Judaism in China". http://www.judentum.net/geschichte/china-1.htm. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  21. ^ a b Pfeffer, Anshel (13 Haziran 2008). "Taking the Silk Route back home". http://www.haaretz.com/hasen/spages/992405.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011.  @ Haaretz - Israel News
  22. ^ Makgabo, Tumi (11 Eylül 2004). "Transcript, INSIDE AFRICA: Current Events on the African Continent". http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0409/11/i_if.00.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011.  @ CNN
  23. ^ Parfitt, Tudor (Kasım 2000). "The Lemba, The Black Jews of Southern Africa". http://www.pbs.org/wgbh/nova/israel/familylemba.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011.  @ NOVA episode, PBS
  24. ^ a b Dr. Rudo Mathivha (15 Ekim 1999). "The Story of the Lemba People". http://haruth.com/jw/JewishLemba.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  25. ^ Enyclopedia Judaica (1977-8). "Makuya". http://www.makuya.or.jp/eng/judaica.htm. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  26. ^ Mohri Tsuneyuki (2008). Die for Ardent Love (Kohi Shinamu). Tokyo: Myrtos.
  27. ^ "Developed Community", A.B. The Samaritan News Bi-Weekly Magazine. 1 Kasım 2007
  28. ^ yusufzai.org. "Yusufzai". http://yusufzai.org/. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  29. ^ Oreck, Alden (2006). "Afganistan - The Virtual Jewish History Tour". http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Afghanistan.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  30. ^ Arnold Fletcher, Afghanistan Highway of Conquest, (Ithaca, New York: Cornell University Press, 1965), 296.
  31. ^ Brook, Kevin Alan (4 Mayıs 2006). "The Genetic Bonds Between Kurds and Jews". http://www.freerepublic.com/focus/news/1626606/posts. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  32. ^ Eidelberg, Joseph (Mayıs 2005). "The Biblical Hebrew Origin of the Japanese People". http://israelbooks.com/bookDetails.asp?book=406. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  33. ^ Kubo, Arimasa. "Mystery of the Ten Lost Tribes". http://www.moshiach.com/features/tribes/japan.php. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 
  34. ^ "Japan article - Where are the Ten Lost Tribes?". Kasım 2000. http://www.pbs.org/wgbh/nova/israel/losttribes3.html. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011.  @ NOVA Online, PBS
  35. ^ Allan, J.H. (1 Haziran 1946). "JUDAH'S SCEPTRE AND JOSEPH'S BIRTHRIGHT". http://www.reluctant-messenger.com/judahs_sceptre_303.htm. Erişim tarihi: 4 Kasım 2011. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]